17.05.2014/14:12

Sukcesja jednoosobowej działalności gospodarczej

Wielu właścicieli jednoosobowych firm nie zdaje sobie sprawy z faktu, że brak zabezpieczenia sukcesji może doprowadzić do likwidacji biznesu i wpędzić bliskich w długi.

Firmy jednoosobowe mają coraz większy majątek, często przy ich prowadzeniu pracuje kilka osób z rodziny, a z dochodów utrzymuje się zarówno właściciel, jak i jego dzieci z rodzinami. W tej sytuacji zgon właściciela, przy braku uregulowanej sukcesji, sprawia, że automatyczna likwidacja numerów REGON i NIP oznacza często dopiero początek problemów.

W przypadku śmierci przedsiębiorcy, który prowadzi działalność na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zastosowanie mają ogólne przepisy prawa spadkowego, zawarte w kodeksie cywilnym. A to oznacza, że oprócz praw do majątku firmy, na prawnych spadkobierców osoby, która ją prowadziła, przechodzą też wszystkie zobowiązania. Muszą spłacić kredyt zaciągnięty przez firmę, muszą też uregulować faktury z odroczonym terminem płatności lub inne zobowiązania, które zaciągnął przedsiębiorca przed śmiercią, np. z tytułu kontraktów, umów najmu i innych. Jednak największym problemem bywają zobowiązania wobec Skarbu Państwa, które mogą sięgnąć nawet 42 proc. wartości majątku trwałego i obrotowego.

Spadkobiercy mogą oczywiście odrzucić spadek, ale wtedy odrzucają go w całości, również ten prywatny – nie da się w Polsce odrzucić majątku cząstkowo. Ewentualne przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że biznesowi następcy odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa tylko do wysokości majątku. Co prawda chroni to ich przed popadnięciem w długi, jeśli jednak firma miała zobowiązania przekraczające majątek, po zakończeniu postępowania spadkowego zostaną z niczym.
Brak regulacji sukcesji firmy jednoosobowej rozpoczyna postępowanie spadkowe, a przecież podmiot musi funkcjonować. Ma zobowiązania wobec kontrahentów, klientów, najemców lokali i każde zawieszenie działalności odbija się niekorzystnie na biznesowych relacjach, skutkując utratą klientów i wypracowanej pozycji rynkowej. Pewnym rozwiązaniem może być wcześniejsze uregulowanie kwestii sukcesji firmy, dzięki czemu do minimum skrócić można czas trwania postępowania spadkowego. Jednak trzeba pamiętać, że niewiele da się załatwić od strony prawnej. Sporządzenie pełnomocnictw przez właściciela firmy nic nie da, bo te obowiązują tylko za jego życia – w przypadku śmierci wygasają. Podobnie, odpowiednie zapisy testamentowe mogą skrócić postępowanie spadkowe, ale nie rozwiązują wielu innych kwestii. Dobrym sposobem uniknięcia czy zminimalizowania wielu problemów związanych z sukcesją jednoosobowej działalności gospodarczej może być zastosowanie rozwiązań finansowo­‑prawnych, pozwalających na wyodrębnienie części majątku firmy z masy spadkowej. Inne warte rozważenia wyjście to przekształcenie jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę.



101_separator

Pieniądze potrzebne najpilniej

Tym, czego najbardziej potrzebują spadkobiercy jednoosobowej działalności gospodarczej, są pieniądze – niezbędne do spłaty ewentualnych kredytów, bo wraz z likwidacją firmy następuje rozwiązanie umowy kredytu. Sukcesorzy będą musieli uregulować zobowiązania z tytułu umów najmu lokali. Jeśli firma miała pracowników, prawdopodobnie trzeba im będzie wypłacić odprawy. Pojawią się też zobowiązania wobec Skarbu Państwa, które niestety występują zarówno wtedy, kiedy spadkobiercy chcą nadal prowadzić firmę, jak i wówczas, gdy tego nie chcą.

Jednak środki zdeponowane na rachunkach firmy są zablokowane do czasu zakończenia postępowania spadkowego i nawet w pierwszej linii (żona, dzieci) należy okazać w banku notarialne albo sądowe stwierdzenie nabycia spadku. Zagrożeniem może być czas trwania postępowania spadkowego. W przypadku braku zgody co do dziedziczenia, sprawę musi rozstrzygnąć sąd. Znamy sytuacje, w których postępowanie spadkowe trwa od 2007 roku i do dziś nie zostało zakończone.
Biznesowi następcy zmarłego przedsiębiorcy potrzebują środków finansowych wyodrębnionych z masy spadkowej – takich, które nie biorą udziału w postępowaniu spadkowym i są wolne od podatku od spadków i darowizn. Są w naszym systemie prawnym rozwiązania, które pozwalają wyodrębnić środki finansowe z postępowania spadkowego, czyniąc je jednocześnie dostępnymi. Przykładowo, można utworzyć specjalny rachunek lokacyjny z odpowiednimi zapisami prawnymi.

Grzegorz Michalik, doradca finansowy Europartner, oddział w Zgorzelcu

101_separator
Konrad Kaszuba

Wiadomości Handlowe, Nr 5 (135) Maj 2014

Dodaj komentarz

0 komentarzy

Zostaw komentarz

Portal Wiadomoscihandlowe.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy. Wpisy niezwiązane z tematem, wulgarne, obraźliwe lub naruszające prawo będą usuwane. Zapraszamy zainteresowanych do merytorycznej dyskusji na powyższy temat.