Dla sektora spożywczego najbardziej dotkliwe są bezpośrednie straty w gotowych produktach i surowcach. Eksplozje zniszczyły silosy zbożowe oraz zbiorniki magazynowe na olej słonecznikowy.

Uszkodzenia spowodowały zatory logistyczne, rozległe wycieki oraz drastyczną utratę jakości zgromadzonych zapasów. Z oficjalnych informacji wynika, że bezpowrotnie utracono:

• 45 tysięcy ton pszenicy,
• 9 tysięcy ton oleju słonecznikowego.

Przedsiębiorstwo poinformowało, że dzięki rygorystycznym procedurom bezpieczeństwa i ewakuacji personelu do schronów, nikt z pracowników nie odniósł obrażeń.

Paraliż kluczowych terminali eksportowych

W nocy z 10 na 11 lipca oraz z 11 na 12 lipca 2026 roku port w Czarnomorsku stał się celem zmasowanych ataków, które całkowicie wstrzymały pracę tamtejszych terminali. Sytuacja ta bezpośrednio uderza w łańcuchy dostaw surowców rolno-spożywczych.

Rosyjska żywność wciąż dostępna w Polsce. "To jest skandal, to trzeba nagłośnić"

W wyniku ostrzału poważnie ucierpiały aktywa logistyczne ukraińskiego giganta branży spożywczej – firmy Kernel. Uszkodzeniu uległ specjalistyczny sprzęt załadunkowy i rozładunkowy, linie przyłączeniowe oraz infrastruktura przesyłowa. Spółka została zmuszona do całkowitego zawieszenia działalności operacyjnej w tym porcie.

Odbudowa mocy przetwórczych i widmo wzrostu cen żywności

Obecnie na terenie terminalu trwa szczegółowy audyt inżynieryjny i techniczna ocena strat. Władze spółki szacują wysokość niezbędnych nakładów kapitałowych (CAPEX) na odbudowę infrastruktury. Termin ponownego uruchomienia dostaw z Czarnomorska pozostaje nieznany – wznowienie pracy zależy od usunięcia zniszczeń i opinii ekspertów budowlanych.

Przedstawiciele firmy Kernel alarmują, że celowe niszczenie infrastruktury portowej oraz atakowanie statków handlowych (w tym jednostek pod banderą Chin oczekujących na załadunek) to bezpośrednie uderzenie w globalne bezpieczeństwo żywnościowe. Ograniczenie podaży pszenicy oraz oleju słonecznikowego z regionu Morza Czarnego może w najbliższych miesiącach przełożyć się na ponowne wahania cen tych surowców na światowych giełdach towarowych.

Zwrot akcji. Koniec „wyłącznie roślinnej” ery Flory?

Najbardziej zaskakującym elementem nowej strategii Flora Food Group, mającej na celu przypodobanie się inwestorom i podbicie wyceny do 10 mld dolarów, jest odejście od ortodoksyjnego podejścia do produktów wyłącznie roślinnych. Jak wynika z raportów Bloomberga, firma zaczęła ponownie wprowadzać składniki pochodzenia mlecznego do części swojego portfolio.

Decyzja ta jest podyktowana dwoma głównymi czynnikami:

• słabnącym popytem na roślinne alternatywy: rynek czysto roślinnych zamienników masła nasycił się, a konsumenci coraz częściej unikają żywności wysoko przetworzonej); 
• rentownością: hybrydowe produkty (łączące tłuszcze roślinne z nabiałem) pozwalają na uzyskanie lepszych profilów smakowych i stabilizację marż, co czyni spółkę bezpieczniejszym aktywem w oczach potencjalnych nabywców.

Od części Unilevera do samodzielnego giganta

Przypomnijmy, że KKR przejął biznes margaryn i produktów do smarowania pieczywa od Unilevera w 2018 r. za kwotę ok. 6,8 mld euro. Od tego czasu firma przeszła gruntowną transformację, zmieniając w 2024 r. nazwę z Upfield na Flora Food Group i modernizując 15 zakładów produkcyjnych na całym świecie (jeden z nich znajduje się w Polsce, w Katowicach).

Producent Flory, Ramy Kasi i Violife zmienia nazwę. Dlaczego koncern zdecydował się na tak radykalny krok?

Obecnie Flora Food Group generuje roczne przychody netto na poziomie ok. 3,3 mld euro. Portfel marek, obejmujący tak popularne w Polsce margaryny Rama, Flora, Delma oraz Kasia, czy markę oliw Bertolli, daje firmie silną pozycję w ponad 100 krajach.

Co dalej z transakcją?

Wycena na poziomie 10 mld dolarów jest uznawana za ambitną, biorąc pod uwagę wciąż wysokie zadłużenie spółki. Jednak poprawa wolnych przepływów pieniężnych (free cash flow) oraz urealnienie strategii produktowej mają być argumentami, które przekonają inne fundusze private equity lub graczy branżowych do sfinalizowania jednej z największych transakcji w sektorze FMCG w najbliższym czasie.

Źródła: Bloomberg News/FT/Reuters

Styczniowa korekta to przede wszystkim efekt taniejącego nabiału, cukru i mięsa. Te spadki z nawiązką zrekompensowały drożejące oleje roślinne oraz ryż. Dla branży FMCG i sektora przetwórczego to oznaka stabilizacji po stronie surowców, choć transmisja tych zmian na ceny końcowe produktów wciąż jest ograniczana przez koszty operacyjne, w tym energię i logistykę.

Największe spadki odnotowano w sektorze produktów mleczarskich. Subindeks cen nabiału zanurkował o 5% w ujęciu miesięcznym, co wynika głównie z niższych notowań masła i serów w handlu międzynarodowym.

W trendzie spadkowym pozostaje również cukier. Jego ceny spadły o 1% względem grudnia, a w skali roku obniżka wynosi już imponujące 19,2%. Rynek reaguje w ten sposób na optymistyczne prognozy dotyczące globalnej podaży. Z kolei w kategorii mięsa odnotowano symboliczny spadek o 0,4% – taniejąca wieprzowina przeważyła nad wzrostami cen drobiu.

Co podrożało?

Na drugim biegunie znalazły się oleje roślinne. Ich indeks wzrósł o 2,1%, co jest wynikiem wyższych cen olejów palmowego, sojowego i słonecznikowego. Nieznacznie, o 0,2%, podrożały również zboża, głównie za sprawą silnego popytu na ryż, który zneutralizował spadki cen pszenicy i kukurydzy.

źródło: Reuters; PAP Biznes

Kernel Holding poinformował, że w nocy z 24 na 25 grudnia jego aktywa w Czarnomorsku zostały uszkodzone w wyniku rosyjskiego ataku dronowego, wymierzonego w infrastrukturę portową w regionie Odessy.

W wyniku ataku uszkodzony został zbiornik do magazynowania oleju roślinnego oraz część infrastruktury produkcyjnej. Doszło do pożaru i wycieku oleju. Spółka podkreśliła, że nikt nie ucierpiał, a obecnie trwa szczegółowa ocena skali zniszczeń oraz strat finansowych.

Zakład produkcji oleju słonecznikowego firmy Kernel z Ukrainy. Fot. Kernel Holding

FOTO: fot. Kernel Holding

Atak jest kolejnym przykładem bezpośredniego wpływu wojny na działalność firm działających w ukraińskim sektorze rolno-spożywczym i logistycznym.

Infrastruktura kluczowa dla eksportu żywności z Ukrainy

Czarnomorsk to jeden z najważniejszych punktów eksportowych dla ukraińskiego rolnictwa. Kernel wykorzystuje tam infrastrukturę do magazynowania, przetwórstwa i wysyłki oleju słonecznikowego oraz zbóż na rynki światowe.

Handel spożywczy w cieniu wojny. Oto co zobaczyliśmy w Ukrainie

Uszkodzenie infrastruktury oznacza nie tylko problem operacyjny dla spółki, ale również potencjalne zakłócenia w dostawach produktów rolnych z regionu Morza Czarnego, który odgrywa kluczową rolę w globalnym bezpieczeństwie żywnościowym.

Kernel – filar światowego rynku oleju słonecznikowego

Kernel to największy producent i eksporter oleju słonecznikowego na świecie oraz jeden z kluczowych eksporterów zbóż z Ukrainy. Firma odpowiada za około 8–10 proc. globalnego eksportu oleju słonecznikowego i dostarcza swoje produkty do ponad 60 krajów.

W roku finansowym 2025 spółka wyeksportowała 8 mln ton produktów rolnych. Od 2007 roku jej akcje są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, co czyni ją jedną z najważniejszych zagranicznych firm obecnych na polskim rynku kapitałowym.

Kernel prowadzi zdywersyfikowaną działalność – od uprawy zbóż, przez przetwórstwo nasion oleistych, po zarządzanie infrastrukturą logistyczną, w tym terminalami eksportowymi. Spółka inwestuje również w nowoczesne technologie IT, obejmujące cały łańcuch produkcji i sprzedaży.

Wyniki Kernela w cieniu działań wojennych

Kernel opublikował wyniki finansowe za I kwartał roku obrotowego 2025/26, zakończony 30 września. Zysk netto jednostki dominującej wyniósł 95 mln USD wobec 121 mln USD rok wcześniej.

Skonsolidowane przychody wzrosły rok do roku o 4 proc. do 826 mln USD. Spółka wskazała, że wzrost ten był efektem wyższych cen sprzedaży olejów oraz większego wolumenu ich sprzedaży, co zrekompensowało tymczasowe spowolnienie eksportu zbóż spowodowane opóźnionym rozpoczęciem zbiorów w Ukrainie.

Ukraińska Duna chce otworzyć pierwsze sklepy stacjonarne w Polsce! [NASZ NEWS]

Jednocześnie EBITDA spadła o 15 proc. rdr do 144 mln USD. Najmocniej ucierpiały segmenty olejowy oraz infrastruktury i handlu, co pokazuje, jak wrażliwa na czynniki zewnętrzne – w tym działania wojenne – pozostaje działalność logistyczna.

Atak na firmę, ale też na bezpieczeństwo żywnościowe

Uszkodzenie zakładu Kernel to kolejny sygnał, że wojna w Ukrainie nie jest wyłącznie konfliktem regionalnym. Każdy atak na infrastrukturę rolną i portową przekłada się na globalne rynki żywności, ceny surowców oraz stabilność dostaw do Europy, Afryki i Azji.

Dla Kernel oznacza to konieczność szybkiej odbudowy i dostosowania operacji do warunków wojennych. Dla świata – przypomnienie, jak kruchy pozostaje system produkcji i dystrybucji żywności w obliczu konfliktu zbrojnego.

Nowa nazwa ma odzwierciedlać cel Flora Food Group, jakim jest dostarczanie nowej generacji naturalnej i pożywnej żywności, która jest bardziej przystępna cenowo i bardziej zrównoważona niż jej odpowiedniki bazujące na mleku.

Firma wykorzystując cztery globalne megatrendy (wzrost populacji, rosnący popyt na roślinne alternatywy nabiału, obawy dotyczące dobrostanu zwierząt i przepisy dotyczące ochrony środowiska). Flora Food Group wprowadza zmianę dzięki oferowanym produktom, które odnoszą się do tych trendów w czterech rosnących kategoriach - masło i smarowidła, śmietany, płyny i sery - oferując konsumentom przekonujący wybór.

- Zmiana nazwy jest ekscytującym i logicznym krokiem w transformacji na dużą skalę. Nowa nazwa lepiej odzwierciedla to, kim jesteśmy, a Flora jest jedną z naszych najdłużej działających i najpopularniejszych marek. Nazwa ta przywołuje również bogate dziedzictwo firmy i szerokie portfolio – komentuje David Haines, CEO Flora Food Group.

Flora Food Group

FOTO: fot. Flora Food Group

W konsekwencji, dokonano także zmian nazw spółek w Polsce. Upfield Polska z siedzibą w Warszawie zmieniła nazwę na Flora Food Poland. Zaś firma Upfield (Manufacturing) z siedzibą w Katowicach zmieniła nazwę na Flora Food Manufacturing Poland.

Przypomnijmy, że nie jest to pierwszy atak rosyjskich wojsk, który uderzył Kernel Holding. W kwietniu br. spółka sygnalizowała, że atak Rosji na infrastrukturę wstrzymał dostawy kolejowe do portu w Czarnomorsku, co wpływa na zmniejszenie wolumenów przeładunków i zwiększenie kosztów logistyki spółki.

Koncern wskazała, że przeładunek zbóż i oleju słonecznikowego spółki w porcie opiera się w dużym stopniu na transporcie kolejowym, a harmonogram przywrócenia transportu był niepewny.

Na działalności spółki odbiły się bardzo mocno ataki Rosji na infrastrukturę wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej w Ukrainie, w tym w – należących do firmy Kernel - zakładach przetwórstwa nasion oleistych i terminalach eksportowych. Niestabilne zasilanie zakłóca działalność spółek należących do holdingu.      

Kernel jest największym producentem i eksporterem zbóż na Ukrainie, liderem światowego rynku oleju słonecznikowego oraz głównym dostawcą produktów rolnych z regionu Morza Czarnego na rynki międzynarodowe. Firma odpowiada za około 8 proc. światowego eksportu oleju słonecznikowego. Kernel dostarcza swoje produkty do ponad 70 krajów. Od listopada 2007 roku akcje spółki są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW).

Co wykazało śledztwo Komisji Europejskiej?

Dochodzenie KE wykazało, że przejęcie Viterra Limited przez firmę Bunge Global, zmniejszyłoby konkurencję na rynku nasion oleistych i produktów pokrewnych, w tym pasz przeznaczonych do karmienia zwierząt, olejów okładzinowych i olejów rafinowanych z nasion oleistych przeznaczonych do spożycia przez ludzi lub do produkcji biodiesla.

Szczególnie negatywnie zdaniem KE transakcja wpłynęłaby na konkurencję w Europie Środkowej, gdzie obie strony są aktywne w całym łańcuchu dostaw.

W związku z tym KE stwierdziła, że transakcja doprowadziłaby do znacznego stężenia zdolności przetwórstwa nasion oleistego w Europie Środkowej, co miałoby potencjalne negatywne skutki wobec rolników i klientów niższego szczebla.

- Zapobieganie koncentracji rynku w łańcuchach dostaw rolnych ma kluczowe znaczenie zarówno dla rolników, jak i konsumentów. Mieliśmy obawy, że transakcja może wpłynąć na łańcuchy dostaw nasion rzepaku i słonecznika w Europie Środkowej, z potencjalnymi konsekwencjami w przemyśle spożywczym, paszowym i biopaliwowym. Zbycie całego biznesu Viterra na Węgrzech i w Polsce zachowa konkurencję na tych rynkach - mówi Margrethe Vestager, wiceprzewodnicząca wykonawcza odpowiedzialna za politykę konkurencji.

Proponowane przez KE środki zaradcze

Aby odpowiedzieć na obawy Komisji dotyczące ograniczenia konkurencji, strony zaproponowały zbycie całości przedsiębiorstw należących do firmy Viterra na Węgrzech i w Polsce oraz szeregu aktywów logistycznych związanych z tymi operacjami.

Zobowiązania te w pełni uwzględniają obawy wskazane przez KE i mają im zapobiec poprzez usunięcie horyzontalnego nakładania się biznesów i wertykalnych powiązań między przedsiębiorstwami działającymi na określonych obszarach obszarach.

Propozycja firm chcących dokonać fuzji przekonała KE do wydania zgody na koncentrację i przeprowadzenie transakcji.

Decyzja jest uzależniona od tego czy firmy w pełni wywiążą się z podjętych zobowiązań. Nad ich realizacją będzie czuwał przedstawiciel KE.

Jakie zakłady pójdą na sprzedaż w Polsce?

Spółka Viterra jest na polskim rynku jednym z liderów na rynku zbóż, nasion oleistych, roślin strączkowych, a na świecie działa na rynku cukru, ryżu, bawełny, olejów roślinnych i biodiesla. Działalność przemysłowa i marketingowa Viterra obsługiwana jest przez oddziały w 35-ciu krajach.

Viterra Polska jest obecna na rynku polskim od 1997. Specjalizuje się w handlu zbożami zbożami, nasionami roślin oleistych, śrutami i  produkcją olejów roślinnych.

W Polsce firma prowadzi działalność handlowo produkcyjną w ramach takich podmiotów jak m.in.: Viterra Silos, Viterra Szczecin, czy Viterra Bodaczów. To właśnie te zakłady zostaną wystawione na sprzedaż, plus kilka innych lokalizacji zajmujących się m.in. skupem i przechowywaniem zbóż.

Zakłady i magazyny firmy Viterra w Polsce

FOTO: fot. Viterra

Amerykański koncern Bunge jest aktywny w przetwarzaniu, sprzedaży i obrocie paszami oraz olejami z nasion oleistych. Bunge sprzedaje również ziarna (np. kukurydzę, pszenicę i jęczmień) oraz produkty mielone (np. mąkę pszenną), a także nieprzetworzone nasiona oleiste, cukier i inne produkty rolne.

Fuzja Bunge i Viterry tylko pod pewnymi warunkami. Jakimi?

Światowe media donoszę, że Komisja Europejska zgłosiła do niej zastrzeżenia. 12 lipca agencja Reuters poinformowała, że chcąc doprowadzić do transakcji, której wartość jest szacowana na 34 mld dolarów, podmioty będące jej stronami są skłonne pozbyć się aktywów w dwóch krajach Unii Europejskiej. 16 lipca ta sama agencja podała więcej szczegółów w tej sprawie.

Okazuje, że aktywami, które mogą zostać sprzedane są zakłady tłoczenia roślin oleistych należące do firmy Vittera, znajdujące się w Polsce (w miejscowości Bodaczów, w woj. lubelskim, gdzie przerabia się nasiona rzepaku i soi) oraz na Węgrzech (taka propozycja miała wyjść ze strony koncernu Bunge). Właśnie tych rynków dotyczą bowiem zastrzeżenia Komisji Europejskiej.

Dodajmy, że poza spółką Vittera Bogaczów w Polsce działają też spółki Viterra Silos oraz Viterra Szczecin. Pierwsza z nich posiada osiem magazynów zbożowych, rozlokowanych w całym kraju i pięć własnych bocznic kolejowych. Druga specjalizuje się w przeładunku i składowaniu zbóż i śrut i działaj na terenie  portu w Szczecinie.

Z kolei Bunge posiada w Polsce dwie olejarnie zlokalizowane w Kruszwicy i Brzegu, zakład produkcji tłuszczów roślinnych w Karczewie oraz terminal portowy w Świnoujściu. Do tego dochodzą biura mieszczące się w Warszawie i Kruszwicy.

Kiedy decyzja Komisji Europejskiej?

Planowaną fuzję firmy Bunge i Viterra ogłosiły ponad rok temu (w czerwcu 2023 r.). JP Morgan szacował wtedy, że kapitalizacja potencjalnego nowego giganta może wynieść 25 mld dolarów.

Jeśli do tego połączenia dojdzie, to układ sił na globalnym rynku zbóż i olejów może ulec radykalnej zmianie, a tym samym przełożyć się na ceny produktów. Fuzja pozwoliłaby bowiem na połączenie powierzchni magazynowych i mocy przetwórczych obu spółek m.in. w USA, Kanadzie, Brazylii, Argentynie, Australii i Ukrainie. 

Komisja Europejska (która jest w tym przypadku tylko jednym z regulatorów) ma podjąć decyzję w tej sprawie do 1 sierpnia br.

Do przyszłego roku nie będzie możliwe zmiana wszystkich opakowań z tworzyw sztucznych, tak jak przewidywała firma. Dopiero za dziesięć lat Unilever osiągnie swój cel.

Jak przypomina portal retaildetail.eu spółka założyła pierwotnie ograniczenie zużycia o połowę do 2025 r. ilości wprowadzanego nowego plastiku. Ten cel został zniesiony. Zamiast tego producent zobowiązał się zużywać o 30 proc. mniej plastiku do 2026 r.

Zmiana opakowań odłożona w czasie

Nie uda się też do 2025 roku wprowadzić wszystkich opakowań z tworzyw sztucznych wielokrotnego użytku, nadających się do recyklingu lub kompostowania. W przypadku tworzyw sztucznych typu PET, PP czy HDPE, Unilever opóźnia to zobowiązanie do 2030 roku, a w przypadku elastycznych opakowań nawet do 2035 roku.

„Od wielu lat ciężko pracujemy nad stworzeniem gospodarki o obiegu zamkniętym dla opakowań z tworzyw sztucznych. Nauczyliśmy się, że transformacja wymaga czasu. Biorąc pod uwagę skalę tego wyzwania, wykorzystujemy nasze możliwości innowacyjne, aby znaleźć nowe, skalowalne rozwiązania" – tłumaczy swoją decyzję Unilever.

Trzeci w zestawieniu, Philip Morris Polska Distribution zapłacił z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych 88,4 mln zł, jedynie o 0,41 proc. mniej niż rok wcześniej. Warto zwrócić uwagę, że w zestawieniu znalazły się dwie spółki PM. Druga to Philip Morris Polska, która odprowadziła 23,8 mln zł.

Unilever, który za 2021 rok wpłacił rekordową dla siebie sumę 142,5 mln zł i zajął 2. miejsce, w zestawieniu uwzględniającym dane za 2022 rok spadł na 21. Pozycję. Dużo mniej zapłaciła również Grupa Żywiec. Jej podatek CIT spadł z prawie 86,9 mln zł za 2021 rok do 24 mln zł za 2022 rok.

Trzydziestka firm wybranych przez redakcję portalu wiadomoscihandlowe.pl, które są największymi płatnikami podatku CIT, zapłaciła w sumie ponad 1,5 mld zł, o 7 proc. więcej niż rok wcześniej. Dwanaście z nich zapłaciło podatek w wysokości powyżej 50 mln zł, a firmy z pierwszej dwudziestki wpłaciły do urzędów skarbowych więcej niż 39 mln zł.

Minister właściwy do spraw finansów publicznych, na podstawie art.  27b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, został zobowiązany do podawania do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej swojego urzędu indywidualnych danych z zeznań podatników podatku dochodowego od osób prawnych, u których wartość przychodu uzyskana w roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro, podatkowych grup kapitałowych (PGK) oraz spółek nieruchomościowych.

Z zestawienia podatników indywidualnych wybraliśmy producentów z branży spożywczej i FMCG. Informacje o ich przychodach, dochodach i wysokości podatku za 2022 rok zostały opublikowane przez Ministerstwo Finansów i dotyczą stanu na 1 sierpnia 2023 roku.

Zboża

Zboża średnio nieco potaniały – indeks wyniósł 125,9 p. czyli 0,7 p. (0,5 proc.) mniej niż w czerwcu i 21.3 p. (14,5 proc.) mniej niż rok temu. Spośród głównych zbóż podrożała pszenica – wzrost o 1,6 proc. – i był to pierwszy wzrost w ujęciu miesiąc do miesiąca od trzech kwartałów. Ceny rosły ze względu na niepewność co do wielkości eksportu z Ukrainy, związana z zerwaniem przez Rosję tzw. inicjatywy zbożowej Morza Czarnego, umożliwiającej transport morski żywności.

Oleje roślinne

Najsilniej drożały oleje roślinne wskaźnik urósł do 129,8 proc. czyli o 14,0 p/ (12,1 proc.) w porównaniu z czerwcem – to pierwszy wzrost po trwającej siedem miesięcy serii spadków. I w tym wypadku na wzrost międzynarodowych cen znaczący wpływ miała wspomniana decyzja Federacji Rosyjskiej – ceny olej słonecznikowego w ciągu miesiąca podskoczyły o ponad 15 proc.

Produkty mleczarskie

Indeks FFPI dla rynku mleczarskiego wyniósł 116,3 p. spadając nieznacznie w relacji do czerwca. Warto zaznaczyć, że produkty mleczarskie tanieją już siódmy miesiąc z rzędu i obecnie są o 30,2 p. (20,6 proc.) niższe niż w lipcu 2022 r. Co ciekawe, po pięciu miesiącach ostrych spadków globalnych cen serów w lipcu mieliśmy do czynienia z niewielkim odbiciem, które eksperci FAO wiążą z pewnym ożywieniem w branży gastronomicznej, a także wpływem gorącego i suchego lata na sezonowe spadki dostaw mleka w Europie.

Mięso

Spadły także międzynarodowe ceny mięsa. Wskaźnik FFPI dla tej kategorii wyniósł w lipcu 117,8 p., o 0,4 p. (0,3 proc.) mniej niż w czerwcu. Na globalnym rynku mięso jest o 6,3 p. (5,1 proc.) tańsze niż przed rokiem. Tanieje większość gatunków mięsa, a pod prąd tego trendu stoi wieprzowina, która drożeje szósty kolejny miesiąc.

Cukier

Indeks cen cukru na rynkach międzynarodowych – wyraźnie wyższy od pozostałych kategorii – wyniósł w lipcu 146,3 p. i co prawda cukier odnotował spadek o 5,9 p. (3,9 proc.) w porównaniu z czerwcem, to jednak wciąż ten kluczowy dla całej branży spożywczej produkt jest aż o 33,4 p. (29,6 proc.) droższy niż w lipcu ubiegłego roku.

Według FAO, w tym roku należy spodziewać się dobrych zbiorów w Brazyli i Indiach, wciąż jednak czynnikiem niepewności jest potencjalny negatywny wpływ zjawiska El Niño na zbiory w sezonie 2023/24. Co ciekawe, globalne ceny cukru są pośrednio powiązane z cenami… ropy naftowej. Rośliny cukrowe są bowiem ważnym surowcem wykorzystywanym w produkcji biopaliw – im droższa ropa i tańszy cukier, tym bardziej opłacalny jest przerób roślin takich jak trzcina czy buraki cukrowe na biopaliwa.

Analiza list zakupowych tworzonych w aplikacji Listonic oraz dane Centrum Monitorowania Rynku (CMR) pokazują, że rosnące ceny masła przełożyły się na spadek zainteresowania jego kupnem. Wyjątkowym miesiącem był pod tym względem tylko grudzień, który jednak (ze względu na świąteczne przygotowania) charakteryzuje się wyższym zapotrzebowaniem na ten produkt.

Według danych CMR, w całym 2022 roku klienci kupili o 22 proc. masła mniej (w kilogramach), ale zapłacili za nie 11 proc. więcej niż przed rokiem.

Ceny masła w dół. Co z popytem?

Obecnie – choć ceny spadły – popyt na ten produkt drastycznie nie podskoczył. Zarówno w maju, jak i czerwcu obecnego roku masło pojawiało się na listach zakupowych z porównywalną częstotliwością jak przed rokiem.

Dane CMR dotyczące supermarketów pokazują co prawda, że sprzedaż tego produktu wzrosła, ale nie był to wzrost spektakularny. − Średnia cena kostki masła w supermarketach w czerwcu bieżącego roku wynosiła 5,73 zł i była o 1,53 zł niższa, niż przed rokiem. To przełożyło się na odbicie w sprzedaży, która była o 2 proc. wyższa, niż w czerwcu 2022 r. – mówi Elżbieta Szarejko, analityk w Centrum Monitorowania Rynku. 

Olej poniżej 10 zł za butelkę nakręca sprzedaż

Bardziej dynamiczną reakcję na spadające ceny obserwowane są, gdy analizuje się zainteresowanie kupnem oleju. Wraz z ich obniżeniem w marcu 2023 r., zaczęła również rosnąć liczba dodań oleju na listy zakupowe. I choć trzeba przyznać, że od marca liczba ta stopniowo spada, to nadal jest wyraźnie wyższa, niż przed rokiem. 

W maju tego roku olej zanotował wzrost obecności na listach zakupów Polaków o 14.5 p.proc., natomiast w czerwcu o 13 p.proc. (w stosunku do analogicznych miesięcy w ubiegłym roku). Dane firmy Listonic potwierdzają analizy CMR-u, który tylko w czerwcu obecnego roku odnotował wzrost zakupu oleju w supermarketach o 19 proc. (w stosunku do czerwca 2022 r.), co miało związek z tym, ile trzeba było za niego zapłacić. 

– Średnia cena za litr oleju w supermarkecie spadła w czerwcu tego roku poniżej 10 zł (w sklepach małoformatowych było to niewiele ponad 10 zł, bo 10,09 zł). Taka sytuacja nie miała miejsca od grudnia 2021 roku, kiedy to w supermarkecie za litr oleju płaciliśmy średnio 9,94 zł – wyjaśnia Elżbieta Szarejko.

„Promki” wciąż na topie

Dodatkowa analiza sformułowań z list zakupów Polaków z ostatnich tygodni wykazała, że konsumenci nadal chętnie korzystają z promocji na olej i masło, skrupulatnie pilnują przy tym zasad i warunków skorzystania z tego typu akcji. Stąd w aplikacji pojawiają się takie wpisy jak: “masło 3 szt promocja”, “olej w promocji” czy “polski olej rzepakowy promka za dwie sztuki”.

Jednym ze sztandarowych dokumentów opracowywanych i systematycznie rewidowanych, w ślad za postępem wiedzy naukowej, przez Komisję Kodeksu Żywnościowego jest właśnie wspomniane wcześniej opracowanie pt. „Ogólne zasady higieny żywności” (ang. General Principles of Food Hygiene) zawierające m.in. rozdział dotyczący słynnego systemu HACCP (czyli Systemu Analizy Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontroli).

System HACCP oficjalnie po polsku

– Z satysfakcją zorganizowaliśmy i udostępniamy oficjalne polskie tłumaczenie najnowszej wersji dokumentu pt. „Ogólne zasady higieny żywności” wraz z rozdziałem obejmującym system HACCP, który został przyjęty przez Komisję Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w całości w 2022 r. Mamy nadzieję, że publikacja polskiego tłumaczenia tego dokumentu pomoże rodzimym przedsiębiorcom i specjalistom z branży spożywczej w jeszcze lepszym zarządzaniu jakością oraz bezpieczeństwem żywności na wszystkich etapach łańcucha żywnościowego – mówi Przemysław Rzodkiewicz, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przyznając, że w ostatnich miesiącach bardzo wielu przedsiębiorców zwracało się do Inspekcji z zapytaniem o oficjalną, polską wersję językową wspomnianego dokumentu.

Jego publikacja będzie zatem wyjściem naprzeciw realnemu zapotrzebowaniu świata biznesu, w tym zwłaszcza przedstawicieli małych i średnich przedsiębiorstw branży rolno-spożywczej.

– Ogólne zasady higieny żywności wraz z HACCP zostały opracowane przez ekspertów po to, aby chronić interesy konsumentów, poprzez zapewnienie bezpieczeństwa i wysokiej jakości żywności. Stosowanie tych standardów pomaga więc w budowaniu dobrej marki żywności, ale pozwala też zapobiegać stratom i marnowaniu żywności. Faktem jest, że wspomniany dokument nakłada liczne obowiązki na przedsiębiorców z branży rolno-spożywczej i gastronomicznej, ale jednocześnie daje im też niezbędny know how i gotowe narzędzia do zastosowania – mówi prof. Danuta Kołożyn-Krajewska, ekspert ds. bezpieczeństwa żywności z Instytutu Nauk o Żywieniu Człowieka SGGW w Warszawie.

Chociaż odpowiedzialność za jakość i bezpieczeństwo żywności zdaje się leżeć przede wszystkim po stronie wytwarzających ją przedsiębiorców, to jednak eksperci przypominają, że w rzeczywistości wszyscy uczestnicy rynku – w tym także konsumenci – mają w tym zakresie pewną rolę do odegrania.  

„Skuteczne praktyki w zakresie higieny żywności są kluczowe dla uniknięcia niekorzystnych dla zdrowia ludzkiego i gospodarki konsekwencji chorób przenoszonych przez żywność, uszkodzeń ciała powodowanych przez żywność oraz psucia się żywności. Każdy, w tym producenci surowców, importerzy, wytwórcy i przetwórcy, podmioty prowadzące magazyny/logistykę żywności, osoby zajmujące się żywnością, detaliści i konsumenci, są odpowiedzialni za zapewnienie, że żywność jest bezpieczna i nadaje się do spożycia. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze powinny znać i rozumieć zagrożenia związane z produkowaną, transportowaną, przechowywaną i sprzedawaną przez nie żywnością, a także środki wymagane do kontroli tych zagrożeń istotne dla ich działalności, aby żywność docierająca do konsumentów była bezpieczna i nadawała się do spożycia” – czytamy we wstępie do omawianego wcześniej dokumentu.

Eksperci, na których powołuje się „Gazeta Prawna” oceniają, że wyniki polskich eksporterów są sygnałem, że spowolnienie gospodarcze w Unii Europejskiej, która jest największym odbiorcą towarów z Polski, jest coraz bardziej odczuwalne.

Europejczycy zaciskają pasa

Widać już wyraźnie ograniczanie zakupów przez europejskich konsumentów i rosnące zainteresowanie tanimi produktami. Tymczasem cena polskich produktów przestaje być konkurencyjna. Jak czytamy w „Gazecie Prawnej” może to oznaczać powolne wypieranie polskich towarów z sieci za granicą.

Zresztą – według obserwatorów rynku – to już się dzieje, bo nie wszystkie kontrakty są przedłużane. Ich odrodzenie to długi i kosztowny proces. Odbudowa utraconego rynku nie będzie łatwa.

Spadek czerwcowego indeksu FAO Food Price Index odzwierciedla obniżki cen cukru, olejów roślinnych oraz produktów mleczarskich, przy czym wskaźnik cen mięsa pozostał na poziomie z ubiegłego miesiąca.

Rynek zbóż

FFPI dla zbóż osiągnął w czerwcu średnią wartość 126,6 p. – to o 2,7 p. (2,1 proc.) mniej niż w maju i aż o 39,7 p. (23,9 proc.) poniżej wartości sprzed roku. Taniały wszystkie główne zboża. Warto zwrócić uwagę na międzynarodowe ceny pszenicy, które spadły o 1,3 proc. dzięki obniżeniu taryf eksportowych w Rosji, przy jednoczesnej poprawie zbiorów w USA. Spadły także ceny ryżu – o 1,2 proc.

Rynek olejów roślinnych

Oleje roślinne w czerwcu staniały w porównaniu z majem o 2,9 punktu (2,4 proc.) – wskaźnik osiągnąłe wartość 115,8 punktów i jest to najniższy poziom od listopada 2020 r. Obniżka wiąże się ze spadkiem światowych cen oleju palmowego i słonecznikowego, przy nieco wyższych cenach oleju sojowego i rzepakowego.

Rynek mleka

Wskaźnik dla rynku mleczarskiego wyniósł 116,8 punktów, co oznacza spadek o 1,0 p. (0,8 proc.) w porównaniu z poprzednim miesiącem. W ujęciu rok do roku wskaźnik ten spadł o 33,4 p. (22,2 proc.). Taniały sery, nieco staniało mleko w proszku, natomiast zdrożało masło oraz mleko odtłuszczone.

Rynek mięsa

Rynek mięsa odnotował wskaźnik w wysokości 117,9 punktu, czyli dokładnie tyle samo co w maju. Jednak w ujęciu rok do roku mamy do czynienia ze spadkiem o 8,1 p. (6,4 proc.) Drożał drób i wieprzowina, natomiast staniały wołowina i baranina.

Rynek cukru

FFPI dla cukru wyniósł w czerwcu 152,2 punktu, czyli o 5,1 p. (3,2 proc.) mniej niż w maju. Był to pierwszy spadek po czterech kolejnych miesiącach wzrostów. Nadal jednak cukier jest o 34,9 p. (29,7 proc.) droższy niż przed rokiem.

– Dynamika cen produktów tłuszczowych wyhamowuje z kilku powodów. W ub.r. masło drożało znacząco w porównaniu do 2021 r. Obecne wzrosty charakteryzuje już mniejsza dynamika, bo porównujemy utrzymujące się obecnie wysokie ceny tego produktu do zeszłorocznych, po dużym skoku cenowym. Zauważamy też, że światowe ceny rzepaku wykazują tendencję spadkową. Jest to szczególnie istotna informacja, ponieważ to główny surowiec potrzebny do produkcji oleju w Polsce. Olej rzepakowy stanowi znaczną część produktów oleistych w naszym kraju. Dlatego też możemy zauważyć, że ceny tłuszczów, takich jak oleje, wyhamują – komentuje dr Justyna Rybacka z Uniwersytetu WSB Merito Gdynia.

Z raportu wynika, że masło potaniało w maju br. o blisko 22 proc. rdr. Ceny oleju wzrosły rdr. tylko o 0,4 proc., a margaryny – o przeszło 9 proc. rdr. Te dane mogą zaskakiwać, bo jeszcze kilka miesięcy temu olej notował rdr. nawet 100 proc. wzrost cen i przez dłuższy czas był liderem najbardziej drożejących art. codziennego użytku, a masło drożało o 60 proc. rdr. Tutaj warto dodać, że średnia cena oleju za cały 2022 r. wzrosła rdr. o blisko 52 proc., masła – o przeszło 40 proc., a margaryny – o nieco ponad 49 proc. To z kolei dane z monitoringu ponad 15,1 tys. cen z blisko 41 tys. sklepów detalicznych w całej Polsce.

– Masło jest jednym z podstawowych produktów, którego cenę klienci obserwują i zapamiętują. Często ten artykuł jest wyznacznikiem postrzegania danego sklepu w kategorii wysokości cen. W ostatnich latach mamy do czynienia ze znacznymi wahaniami cen masła. Z jednej strony byliśmy świadkami sporych podwyżek, a z drugiej – sieci handlowe podjęły walkę o postrzeganie przez konsumentów właśnie w odniesieniu do cen masła. Z tego też powodu mamy do czynienia z niewielkimi spadkami ww. kategorii. Jednak dr Krzysztof Łuczak, główny ekonomista z Grupy Blix, uważa, że w dłuższej perspektywie należy się spodziewać wzrostu cen..

Z kolei Paweł Wyrzykowski, starszy analityk Sektora Food and Agri w Banku BNP Paribas zauważa, ceny masła w Polsce na poziomie producentów podlegają trendom międzynarodowym. Zarówno w Unii Europejskiej, jak i w Nowej Zelandii – u dwóch głównych graczy – odnotowały znaczący spadek. W kwietniu br. w UE zmalały o 33 proc. rdr. Z kolei w Nowej Zelandii skala spadku w tym okresie wyniosła 31 proc. rdr. W konsekwencji również w Polsce ceny zbytu przez producentów masła konfekcjonowanego w maju br. były o 34 proc. mniejsze niż rok wcześniej. Po stronie sieci handlowych istniała zatem przestrzeń do obniżek, a masło jest powszechnie wykorzystywane w działaniach promocyjnych, więc potaniało.

– Ceny produktów tłuszczowych rosły w ub.r. ze względu na spadek zbiorów w Ukrainie, będącej przed wojną potężnym producentem roślin oleistych w skali światowej. To pociągnęło w górę również ceny masła. Nadmierne wzrosty mocno ograniczyły popyt na te towary, co z kolei wymusiło reakcję sklepów. Masło jest produktem o dość krótkiej dacie ważności. Pojawiło się zatem wiele mocnych promocji, które pomogły zmniejszyć stany magazynowe – mówi ekonomista Marcin Luziński z Santander Bank Polska.

Zdaniem niektórych analityków, obniżka cen w tej kategorii to efekt ostatniej wojny cenowej pomiędzy sieciami handlowymi. Drugim powodem miała być chęć wyprzedaży zalegającego towaru, po tym jak konsumenci mocno ograniczyli ww. artykuły. Retailerzy wówczas musieli zareagować na krytyczną sytuację, zacząć obniżać regularne ceny i robić też więcej akcji promocyjnych.

– W pełni zgadzam się z powyższą tezą, że obniżka cen jest m.in. efektem rywalizacji między sieciami handlowymi. Sklepy uzyskiwały marże na innych artykułach, będących w koszykach konsumentów. Same wojny cenowe są atrakcyjne dla klientów. Natomiast dają często efekt krótkotrwałych obniżek. Należy więc spodziewać się, że obecna sytuacja nie będzie trwać długo i wkrótce ceny np. masła zaczną znowu iść w górę – uważa dr Łuczak.

Dr Włodzimierz Zasadzki z WSB Merito Szczecin przekonuje natomiast, że efekt wojny cenowej to skutek, a nie przyczyna szeregu czynników związanych z obniżką cen. W handlu detalicznym ogromną rolę odgrywa wolumen sprzedaży, bowiem jest to sektor, który ma najniższe marże operacyjne. Inflacja i spadek popytu oraz siły nabywczej konsumentów doprowadziły tylko do nasilenia rywalizacji między sprzedawcami detalicznymi, co sprzyja stabilizacji sytuacji i cen na rynku.

– Ceny masła i oleju po znaczących wzrostach w ciągu ostatniego roku zaczną się stabilizować. Przyczynami takiego stanu rzeczy jest malejąca od kilku miesięcy cena rzepaku. Do tego dochodzi także spadek konsumpcji w tej kategorii dóbr. Ponadto warto zauważyć, że lipiec i sierpień to czas zbiorów rzepaku, które, jeśli pogoda dopisze, powinny być wysokie i urodzajne. To również będzie wpływało na ilość surowca na rynku – przewiduje dr Rybacka.

Marcin Luziński dodaje, że przez ostatni rok poprawiły się zbiory roślin oleistych w Ameryce Południowej. Zwiększono też powierzchnię zasiewów w Unii Europejskiej. W zeszłym roku, w obliczu wysokich cen ropy naftowej, rośliny oleiste też szerzej wykorzystywano jako biopaliwa, co niekoniecznie jest już potrzebne teraz, gdy ropa jest dużo tańsza. W przypadku masła wyraźnie wzrosła też produkcja mleka, kluczowego surowca w produkcji tego wyrobu tłuszczowego. Z uwagi na te wszystkie czynniki ekspert z Santander Bank Polska zapowiada, że Polacy odczują dłuższą ulgę, jeśli chodzi o produkty oleiste i tłuszczowe. I nie spodziewa się, żeby w najbliższym czasie ponownie doszło do przyśpieszenia wzrostów cen. Jednocześnie ekspert z Grupy Bblix dodaje, że stabilizacja cen faktycznie może nastąpić, ale może nie trwać zbyt długo.

– Obserwując od wielu lat nasz rynek, uważam, że retailerzy będą chcieli sobie to odbić i z pewnością będą próbowali podnosić ceny. Być może nie będą to tak spektakularne podwyżki, jak pod koniec ubiegłego roku, ale jednak je zobaczymy. W jakiej konkretnie wysokości to dopiero okaże się w ciągu dwóch-trzech najbliższych miesięcy. Wówczas będzie można z większą pewnością powiedzieć, jak sytuacja dalej będzie się kształtowała. Niemniej jednak uważam, że w najlepszym wypadku dynamika wzrostu cen zatrzyma się mniej więcej na obecnym poziomie, a w najgorszym razie podwyżki wyniosą 10-15 proc. rdr. – podsumowuje dr Krzysztof Łuczak.

źródło: MondayNews

Branża rolno-spożywcza to jeden z najważniejszych sektorów polskiej gospodarki, wytwarzający ok. 6 proc. PKB i eksportujący dużo towarów na rynki zagraniczne. Tworzą ją producenci rolni, przetwórcy żywności, producenci napojów i wyrobów tytoniowych, a także firmy handlowe wyspecjalizowane w dystrybucji żywności i napojów.

Niedobór pracowników i presja cenowa

Podczas kryzysu związanego z pandemią branża rolno-spożywcza okazała się jedną z najbardziej odpornych na trudną sytuację. Szok wywołany epidemią koronawirusa wymagał jednak wprowadzenia działań zaradczych, a także przyspieszył rozwój negatywnych zjawisk zaobserwowanych już wcześniej w tym sektorze, jak niedobór wykwalifikowanych pracowników czy konkurencyjna presja cenowa.

Zadłużenie segmentu rolno-spożywczego było największe w czerwcu 2021 r., a więc właśnie w trakcie pandemii. Miał on wówczas do spłaty aż 933,8 mln zł. Następnie ulegało fluktuacji, aby w lipcu 2022 r. spaść do najniższej wartości 697,2 mln zł.

Od tego czasu zadłużenie ponownie rośnie, choć porównując czerwiec minionego roku do czerwca tego roku widać spadek o 15,4 mln zł do poziomu niecałych 760 mln zł. W Krajowym Rejestrze Długów wpisanych jest 13,2 tys. firm z tego sektora. Średnie zadłużenie przypadające na jedno przedsiębiorstwo rolno-spożywcze sięga 57,2 tys. zł.

– Branża zmaga się obecnie z wieloma wyzwaniami, które kształtują jej sytuację finansową, jak wysokie ceny źródeł żywności, drogie nawozy i rosnące koszty energii. Segment rolno-spożywczy odczuwa również wzrost kosztów transportu oraz produkcji opakowań. Oceniając jego finanse, trzeba wziąć pod uwagę, że bieżące problemy przedsiębiorstw uwidocznią się w naszej bazie danych z pewnym opóźnieniem, gdyż wierzyciele zazwyczaj wpisują dłużników do rejestru dopiero po monitach w sprawie zapłaty – komentuje Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej.

Dodatkowym czynnikiem zwiększającym ceny w branży rolno-spożywczej są ostatnie zmiany podatkowe, jak modyfikacja ustaw w związku z promocją prozdrowotnych wyborów konsumentów – tzw. opłata cukrowa. Na kondycję sektora oddziałuje także nadmiar ukraińskiego zboża na rynku. Eksperci szacują, że potrzeba co najmniej pół roku, by opróżnić polskie magazyny z zalegającego ziarna, a już wkrótce zaczynają się żniwa.

W czerwcu ruszyły dopłaty do nawozów, które mogą poprawić sytuację rolników w najbliższym czasie. Jest to wsparcie finansowe mające zrekompensować wzrost cen nawozów i innych kosztów ponoszonych w gospodarstwie.

Handel wytargował największe zaległości

Gros długów, bo 329,2 mln zł, przypada na przedsiębiorstwa zajmujące się hurtową i detaliczną sprzedażą artykułów spożywczych. Z kolei 269 mln zł to przeterminowane zobowiązania finansowe gospodarstw specjalizujących się w uprawach rolnych, hodowli zwierząt oraz łowiectwie. W tej grupie jest największe przeciętne zadłużenie, które sięga 73,6 tys. zł. Przedsiębiorstwa trudniące się przetwórstwem przemysłowym mają natomiast do oddania 161,3 mln zł.

W ostatnim czasie Instytut Rozwoju Gospodarczego opublikował informację dotyczącą koniunktury w polskim rolnictwie w II kwartale 2023 r. Badanie wykazało, że sytuacja w branży jest najgorsza od 15 lat. W kwietniu i maju, bo taki okres na razie obejmuje analiza, swoje perspektywy ekonomiczne „z ufnością” oceniło tylko 11,3 proc. badanych gospodarzy – niewiele więcej, niż w IV kwartale 2022 r., gdy ten odsetek był rekordowo niski i wyniósł 9,8 proc. Większość z nich liczy, że III kwartał 2023 przyniesie poprawę sytuacji finansowej, jednak mimo to nastroje są pesymistyczne.

– Według badania IRG wśród rolników wzrosły wydatki na obrotowe środki produkcji, jednak wzrost ma charakter sezonowy. Wydatki te pociągnęły za sobą redukcję inwestycji, gdyż wskaźnik odpowiadający za wielkość nakładów na zakup maszyn i urządzeń jest najniższy od ponad 20 lat, a z kolei ten dotyczący inwestowania w budynki ma drugą najniższą wartość od 2000 roku. Rolnicy, którzy prowadzą gospodarstwa, mając ograniczone zasoby finansowe, prawdopodobnie będą zmuszeni do zwiększania swoich zobowiązań, by móc utrzymać dotychczasową produkcję i uruchomić nową. Ratunkiem mogą być planowane dopłaty z Unii Europejskiej, ale nie ma na razie informacji, kiedy to nastąpi – mówi Łącki.

Największymi wierzycielami przedsiębiorstw rolno-spożywczych są banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, firmy leasingowe i faktoringowe oraz fundusze sekurytyzacyjne. Czekają one na zapłatę 429,6 mln zł. Niemałą sumę zadłużone przedsiębiorstwa rolno-spożywcze – 125,1 mln zł – powinny uregulować wobec podmiotów handlowych. Trzecie w kolejce po zapłatę są firmy przetwórstwa przemysłowego – 70,1 mln zł.

Pierwsze miejsce na podium zadłużenia zajmują firmy z województwa mazowieckiego z kwotą 159,5 mln zł. Za nimi lokują się przedsiębiorcy z woj. wielkopolskiego, którzy są winni wierzycielom 114,5 mln zł. Trzecia pozycja należy do podmiotów z województwa łódzkiego – ich kontrahenci czekają na zwrot prawie 59 mln zł.

Rekordzista ma do oddania aż 12,9 mln zł. To hurtowania spożywcza z województwa wielkopolskiego. Większość sumy – 10,2 mln zł – stanowi nieuregulowane zobowiązanie wobec firmy z branży mięsnej. Pozostała kwota to należności, które powinny trafić na konto firm leasingowej, faktoringowej i budowlanej.

Rolnik rolnikowi wilkiem

Ale firmy rolno-spożywcze same też są poszkodowane w rozliczeniach biznesowych. Kontrahenci są im winni 245,9 mln zł. To 1/3 wartości całego zadłużenia tej branży. Z tego 96,6 mln zł to faktury niezapłacone przez hurtownie i sklepy. Znaczna kwota – 55,2 mln zł – została zamrożona u partnerów zajmujących się rolnictwem i hodowlą zwierząt. Natomiast 32,7 mln zł wynoszą zaległości firm przetwórstwa przemysłowego. Dane te pokazują, że w branży rolno-spożywczej panuje hermetyczny obieg pieniędzy. Jedna firma nie płaci drugiej, a ta kolejnej. Wszystko zamyka się w wąskim kręgu.

– Z doświadczenia w odzyskiwaniu należności wiemy, że firmy ściśle współpracujące ze sobą od wielu lat często bardzo długo wstrzymują się z działaniami windykacyjnymi wobec kontrahentów. Obawiają się ich reakcji i wolą podtrzymywać relacje handlowe, sprzedając kolejne partie towarów bez gwarancji zapłaty. Bieżącą pomocą dla rolników mają być rekompensaty z Unii Europejskiej za nadmierny import zboża z Ukrainy i problemy z tranzytem do unijnych krajów. Właśnie zapadła decyzja o wypłaceniu polskim rolnikom 40 milionów euro na pokrycie strat, jakie powstały w wyniku tej sytuacji. Powinno to zmniejszyć lukę w ich finansach i zwiększyć zdolność do regulowania zobowiązań płatniczych – zaznacza Jakub Kostecki, prezes firmy windykacyjnej Kaczmarski Inkasso.

Ratunkiem dla branży rolno-spożywczej jest sprzedaż towarów za granicę. Polska od wielu lat należy do ścisłej czołówki unijnych eksporterów żywności. Pod względem wartości łącznej sprzedaży zagranicznej zajmuje 7. pozycję w Unii Europejskiej, z dużą przewagą nad 8. w tym zestawianiu Danią. W 2022 r. ożywiony popyt na międzynarodowych rynkach stanowił wsparcie dla produkcji artykułów spożywczych w polskich zakładach przetwórczych.

W sektorze spożywczym wzrosły przychody i inwestycje

Cały sektor produkcji artykułów spożywczych zakończył rok 2022 rekordowym wzrostem przychodów o 35 proc. Co istotne rentowność spadła tylko nieznacznie z 7,9 proc. do 7,3 proc. dzięki czemu nominalna EBITDA wygenerowana przez sektor była około 25 proc. wyższa niż w roku poprzednim. Dzięki temu spółki mogły zaobserwować zwiększone zapotrzebowanie na kapitał obrotowy przy niezmienionym wskaźniku zadłużenia.

Istotną zmianą okazał się drastyczny wzrost kosztów energii, które w 2022 roku były blisko dwukrotnie wyższe niż rok wcześniej. Mimo trudnych warunków kosztowych, firmy utrzymały też tempo inwestycji. Ich wzrost odzwierciedla mniej więcej poziom inflacji – Capex wyniósł blisko 11,5 miliarda złotych i był o 16 proc. wyższy niż rok wcześniej.

Produkcję artykułów spożywczych wspierał silny popyt krajowy, wzmacniany przez uchodźców z Ukrainy, a w niektórych przypadkach również wolumenowy wzrost eksportu (np. drobiu). Spadki produkcji odnotowano głównie w branżach, gdzie pojawiły się ograniczenia podażowe na poziomie surowca, np. w sektorze mięsa czerwonego czy ryb.

Drób, wołowina, ryby, wieprzowina – co napędzało rynek mięsa?

Trendy zaobserwowane w całej branży spożywczej znalazły odzwierciedlenie w wynikach branży mięsnej, która rok 2022 zakończyła ze zbliżonym wzrostem przychodów, nieznaczną korektą rentowności, wzrostem nakładów inwestycyjnych i wyższym zapotrzebowaniem na kapitał obrotowy. Motorem tych wzrostów okazał się sektor drobiarski, którego przychody wzrosły o 55 proc., a rentowność EBITDA z 4,8 proc. do 6,6 proc.

- Sektor produkcji drobiu, a szczególnie brojlera kurzego, pokazał swoją siłę i elastyczność. Dzięki mocnej pozycji rynkowej w skali Europy, a także krótkiemu cyklowi produkcyjnemu, producenci mogli szybko reagować na zmiany rynkowe. Źródłem sukcesu mogło być szerokie zaplecze surowcowe, integracja pionowa i silny popyt na tańsze mięso drobiowe – komentuje Magdalena Kowalewska, starsza analityczka sektora food&agri w BNP Paribas Bank Polska S.A.

W trudniejszej sytuacji znalazła się branża rybna, której przychody wzrosły o zaledwie 20 proc. przy jednoczesnym spadku rentowności EBITDA z 4,1 proc. do 2,8 proc. W branży wyhamowały inwestycje, a zdolność kredytowa firm musiała być w większym stopniu wykorzystana do zabezpieczenia kapitału obrotowego.

- Popyt na produkty sektora rybnego jest w dużym stopniu elastyczny cenowo. Trudniejsza sytuacja konsumentów przełożyła się na wybory zakupowe. W ciągu 2022 roku mieliśmy też duże zawirowania na rynku łososia, który dla przetwórstwa jest istotnym surowcem – dodaje Paweł Wyrzykowski, starszy analityk sektora food&agri w BNP Paribas Bank Polska S.A.

Jak drożały owoce i warzywa?

Zawirowania na rynku w najmniejszym stopniu przełożyły się na sektor przetwórstwa owoców i warzyw – odnotowany wzrost przychodów o 20 proc. był obserwowany także w roku poprzednim. Mimo presji inflacyjnej, wzrost cen warzyw i owoców w 2022 roku był niższy niż innych kategorii produktów żywnościowych. Zwraca natomiast uwagę skokowy wzrost nakładów inwestycyjnych (ze względu na wysoki udział kosztów energii branża mogła inwestować w dywersyfikację źródeł jej pozyskiwania) oraz wynikający z charakteru działalności, ale nadal bardzo wysoki, poziom zapasów z rotacją zbliżającą się do blisko 100 dni.

- Co do zaopatrzenia w surowce energetyczne, nie spełniły się duże obawy z wiosny roku 2022. Mieliśmy natomiast do czynienia z dużą zmiennością cenową, zarówno na rynku świeżym jak i przetwórczym… Przekładało się to na większą niepewność operacyjną i ceny dla konsumenta, które doświadczały nawet 20-30 proc. wzrostów na przestrzeni tygodni czy miesięcy – komentuje Jakub Jakubczak, analityk sektora food&agri w BNP Paribas Bank Polska S.A

Oleje spożywcze pod presją

Dynamiczne zmiany obserwujemy w sektorze produkcji olejów i tłuszczów. Po wyjątkowo dobrym roku 2021, w którym odnotowano solidny, 35 proc. wzrost przychodów i wzrost rentowności z 4,7 proc. do 7,7 proc. (co pozwoliło na wyraźne obniżenie wskaźników zadłużenia), nastał rok 2022 przynosząc wzrost przychodów o 69 proc. wymagający jednak obniżenia marży. Wyraźnie uwidocznił się wzrost zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Na wysokość zaciągniętych kredytów krótkoterminowych istotny wpływ mogły mieć zapasy. Do 2020 roku ich rotacja w branży wahała się w przedziale 40 do 50 dni. Rok 2021 branża zakończyła z bardzo niskimi zapasami, gdzie rotacja wyniosła zaledwie 16 dni. Na koniec 2022 nastąpiła korekta do poziomu 33 dni. Zmiany te wymagają bacznej obserwacji.

- Po okresie podwyższonych cen surowców, ze względu na politykę głównych światowych eksporterów oraz atak Rosji na Ukrainę, przyszło obniżenie cen. Eksport z Ukrainy na rynki światowe jest udrażniany poprzez funkcjonowanie korytarza przez Morze Czarne, pod egidą ONZ. Co ciekawe, słonecznik to roślina której areał upraw zwiększał się najbardziej dynamicznie w Polsce ze wszystkich gatunków – mówi Weronika Szymańska, analityczka sektora food&agri w BNP Paribas Bank Polska S.A.

Według danych GUS branża olejowa reprezentowana jest przez zaledwie 23 podmioty, a więc zmiana polityki zakupowej 2-3 dużych graczy może istotnie zmienić całościowy obraz.

Czy ubiegły rok był dobry dla mleczarzy?

Rok 2022 upłynął pod znakiem rekordowych cen skupu mleka. Średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 2,30 zł netto za litr i była o 47 proc. wyższa od średniej ceny w 2021 roku. W całej branży przetwórstwa mleka przychody wzrosły o 47 proc. do 60 mld PLN. Co ciekawe wzrost przychodów w takim samym stopniu obserwowany był już w pierwszym półroczu 2022. W pierwszym półroczu sektor odnotował jednak istotny wzrost rentowności EBITDA z 4,4  proc. do 7,6  proc.

Na koniec tego roku wzrostu rentowności jednak już nie widać, prawdopodobne jest więc, że marża została oddana producentom mleka w wyższych cenach skupu w drugim półroczu. Ostatnie miesiące 2022 r. to też spadek notowań cen odtłuszczonego mleka w proszku i masła co również wpłynęło na gorsze wyniki branży w II połowie 2022 r.

- Branża mleczarska ogólnie korzystała na dość dobrej sytuacji rynkowej. Ciekawą aktywnością, która być może przerodzi się w trend, jest pozyskiwanie przez największych graczy, aktywów produkcyjnych poza granicami Polski i próba wejścia na nowe rynki poprzez bezpośrednią, lokalną obecność – dodaje Paweł Wyrzykowski.

Sektor przemiału zbóż walczy z trudnościami

Sektor przemiału zbóż oraz kolejny w łańcuchu wartości sektor wyrobów piekarskich wzrosły, podobnie jak cała branża spożywcza, o 35-38 proc., ale skutecznie przeniosły wzrost kosztów surowców i energii na odbiorców utrzymując lub nawet podnosząc rentowność odpowiednio z 8,6 proc. do 10 proc. (przemiał) oraz z 13,8 proc. do 13,3 proc. (piekarnictwo). Pozwoliło to obniżyć wskaźniki zadłużenia, mimo wyraźnego wzrostu zapotrzebowanie na kapitał obrotowy.

- Wyroby zbożowe stanowią podstawę pożywienia dla konsumentów, dlatego akceptują oni nowe ceny i utrzymują popyt. Nie spełniły się obawy o braku dostępu do surowca do przerobu w 2022 roku. Od jesieni silnie spadały także jego ceny – komentuje mówi Weronika Szymańska.

Z kolei sektor pasz podążył śladem mięsnego (zwłaszcza drobiu) podnosząc przychody o 45 proc. oraz lekko poprawiając rentowność. Zapewne w odpowiedzi na wysokie ceny zbóż na koniec 2022 roku skróciła się rotacja zapasów i należności dzięki czemu zwrot zapotrzebowania na finansowanie krótkoterminowe nie było istotny i branża skutecznie obniżyła wskaźniki zadłużenia.

- W nowy sezon w 2023 roku Polska wejdzie z podwyższonymi zapasami zbóż. To powinno pozwolić na uniknięcie problemów z zaopatrzeniem. Wyzwaniem może natomiast być produkcja pasz pozwalających na oznaczanie produktu mięsnego certyfikatami niskiego wpływu na środowisko – podsumowała Weronika Szymańska.

Źródło: agronomist.pl

Jak informuje agronomist.pl za agencjami Bloomberg i Reuters, obecnie handel ziarnem i innym towarami rolnymi skupia się w tzw. grupie firm ABCD - Archer Daniels Midland, Bunge, Cargill i Louis Dreyfus. Firmy te łącznie kontrolują 70-90 proc. światowego obrotu zbożem.

Dzięki potencjalnej fuzji Bunge, m.in. producent oleju Kujawskiego (przychody ze sprzedaży w 2022 r. - 67,2 mld dolarów) zbliżyć się może do swojego najbliższego rywala ADM (102 mld dolarów). Bunge ma dominującą pozycję na terenie Ameryki Południowej – w 2022 był największym eksporterem kukurydzy i soi z Brazylii. Jest też największym na świecie przetwórcą roślin oleistych.

Bunge i Viterra mogą się połączyć. Jakie synergie generuje ta fuzja?

Fuzja z Viterra pozwoliłaby na połączenie powierzchni magazynowych i mocy przetwórczych obu spółek m.in. w USA, Kanadzie, Brazylii, Argentynie, Australii i Ukrainie.

Przypomnijmy, że koncern Viterra w zeszłym roku przejął amerykański Gavilon, wzmacniając tym samym swoją fizyczną obecność w Stanach Zjednoczonych i Brazylii. Firma (wtedy jako Glencore Agriculture) próbowała bez sukcesu przejąć Bunge już w 2017 roku.

Światowi handlarze skorzystali na zeszłorocznym ataku Rosji na Ukrainę i związanym z tym zerwaniem łańcuchów dostaw. W związku z obawami o światowe bezpieczeństwo żywnościowe i kapitałową koncentrację przewoźników, fuzja może być badana przez regulatorów na kilku kontynentach.

JP Morgan oszacował, że kapitalizacja potencjalnego nowego giganta może wynieść 25 mld USD.

Źródło: agronomist.pl

Zboża

FAO Cereal Price Index wyniósł 129,7 p., czyli o 6,5 p. (4,8 proc.) mniej niż w kwietniu i aż o 43,9 p. (25,3 proc.) mniej niż przed rekordem sprzed ponad roku. Do kolejnego spadku cen przyczyniło się porozumienie zbożowe, umożliwiające eksport z Ukrainy przez Morze Czarne, a także prognozy wysokich plonów w Brazylii i USA, które należą do najważniejszych eksporterów zbóż.

Oleje roślinne

Wskaźnik wyniósł 118,7 p., co oznacza spadek o 11,3 p. (8,7 proc.) w ujęciu miesiąc do miesiąca. W ciągu roku ceny tych produktów spadły aż o 48,2 proc. Staniały olej palmowy, sojowy, rzepakowy i słonecznikowy. Jako przyczynę znaczącego spadku cen FAO podaje m.in. słaby globalny popyt ze strony importerów oraz oczekiwania wysokiej podaży po stronie najważniejszych producentów tłuszczów roślinnych.

Produkty mleczarskie

Wskaźnik wyniósł 118,7 p. i był niższy o 3,9 p. (3,2 proc.) od kwietniowego. W ciągu roku ceny spadły o 25,5 p. (17,7 proc.). Do obniżenia indeksu przyczyniło się załamanie cen serów, spowodowane głównie znaczną podażą, z jaką mamy do czynienia w sezonie wysokiej produkcji mleka na półkuli północnej. Natomiast po 10 miesiącach spadków nieco wzrosły ceny mleka w proszku, nieznacznie podrożało też masło.

Mięso

Ta kategoria produktowa odnotowała niewielki wzrost cen – wskaźnik wyniósł 117,9 p.,o 1,1 p. (1,0 proc.) więcej niż w kwietniu. To już czwarty kolejny miesiąc wzrostów cen mięsa, choć są one wciąż o 5,0 p. (4,1 proc.) niższe niż przed rokiem. Drożał drób, nieco podrożała wołowina, a mięso wieprzowe odnotowało czwarty kolejny miesiąc niewielkich wzrostów.

Cukier

Ten produkt zdrożał na globalnym rynku najbardziej – o 8,2 p. (5,5 proc.) w relacji do kwietnia. Wskaźnik wyniósł 157,6 p. Cukier jest obecnie o 37,3 p. (30,9 proc.) droższy niż przed rokiem. Wzrosty cen cukru są łagodzone przez dobre zbiory trzciny cukrowej w Brazylii oraz spadki cen paliw w tym kraju, które obniżają koszty produkcji.

Polscy eksporterzy przestali być konkurencyjni?

Jak zauważa na łamach „Dziennika Gazety Prawnej” Andrzej Gantner, dyrektor Polskiej Federacji Producentów Żywności, słabsze wyniki eksportowe, to informacja dla polskich producentów, że przestają być konkurencyjni na zagranicznych rynkach.

W czasie kryzysu konsumenci poszukują z reguły tańszych, ale dobrych jakościowo towarów. Do tej pory była to żywność z Polski. Inflacja oraz koszty produkcji wzrosły jednak również w naszym kraju, co przełożyło się na ceny wysyłanych za granicę produktów.

Niższe niż w lutym 2023 r. były również ceny w sekcji przetwórstwo przemysłowe - o 0,3 proc. Spośród działów przetwórstwa przemysłowego najbardziej spadły ceny produkcji koksu i produktów rafinacji ropy naftowej (o 2,8 proc.).

Obniżono także ceny produkcji m.in.: chemikaliów i wyrobów chemicznych (o 1,2 proc.), papieru i wyrobów z papieru (o 0,9 proc.), mebli (o 0,8 proc.), wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (o 0,6 proc.), wyrobów tekstylnych oraz komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (po 0,5 proc.), odzieży, jak również pojazdów samochodowych, przyczep i naczep (po 0,4 proc.), wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny, a także pozostałego sprzętu transportowego (po 0,3 proc.), metali (o 0,2 proc.), poligrafii i reprodukcji zapisanych nośników informacji oraz wyrobów z metali (po 0,1 proc.).

Ceny produkcji maszyn i urządzeń ukształtowały się na poziomie zbliżonym do zanotowanego w ubiegłym miesiącu.

Wzrosły ceny produkcji żywności i napojów

Wyższe niż w lutym 2023 r. były ceny produkcji m.in.: skór i wyrobów skórzanych oraz wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych, a także urządzeń elektrycznych (po 0,1 proc.), wyrobów farmaceutycznych (o 0,3 proc.), artykułów spożywczych (o 0,4 proc.), napojów (o 0,9 proc.), a także wyrobów tytoniowych (o 1,2 proc.).

W sekcji górnictwo i wydobywanie ceny wzrosły o 0,1 proc., w tym w wydobywaniu węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) o 2,4 proc., przy spadku w górnictwie rud metali o 2,8 proc. W sekcji dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja ceny podniesiono o 0,4 proc.

Zmiany cen produkcji w porównaniu z marcem zeszłego roku

W marcu 2023 r. ceny produkcji sprzedanej przemysłu w porównaniu z analogicznym miesiącem poprzedniego roku podniesiono o 10,1 proc. Ceny były wyższe niż przed rokiem we wszystkich sekcjach przemysłu.

Największy wzrost odnotowano w sekcji wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę o 48,3 proc. W sekcji górnictwo i wydobywanie ceny wzrosły o 21,6 proc., w tym w wydobywaniu węgla kamiennego i węgla brunatnego (lignitu) o 50,3 proc., przy spadku cen w górnictwie rud metali o 8,8 proc.

W sekcji przetwórstwo przemysłowe ceny podwyższono o 4,8 proc., w tym najbardziej w produkcji napojów (o 16,5 proc.). Wyższe niż przed rokiem były również ceny produkcji: wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (o 15,0 proc.), artykułów spożywczych (o 14,2 proc.), wyrobów tytoniowych (o 11,6 proc.), urządzeń elektrycznych (o 10,9 proc.), papieru i wyrobów z papieru (o 9,2 proc.), wyrobów farmaceutycznych (o 8,0 proc.), skór i wyrobów skórzanych (o 7,8 proc.), wyrobów z drewna, korka, słomy i wikliny (o 6,2 proc.).

Podniesiono także ceny produkcji m.in. mebli (o 5,8 proc.), pojazdów samochodowych, przyczep i naczep (o 5,5 proc.), odzieży (o 4,6 proc.), poligrafii i reprodukcji zapisanych nośników informacji (o 4,5 proc.), maszyn i urządzeń (o 4,2 proc.), chemikaliów i wyrobów chemicznych (o 3,8 proc.), pozostałego sprzętu transportowego (o 3,7 proc.), wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (o 3,4 proc.), wyrobów z metali (o 3,3 proc.), komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (o 2,9 proc.), wyrobów tekstylnych (o 2,4 proc.).

Spadły natomiast ceny w produkcji metali (o 2,5 proc.) oraz koksu i produktów rafinacji ropy naftowej (o 18,6 proc.). W sekcji dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami; rekultywacja ceny w skali roku wzrosły o 4,5 proc.

„Mamy solidne, aczkolwiek oczekiwane spadki dynamik rocznych wskaźnika cen. Momentum cenowe (bazowe) jest w okolicach 0 proc. Dynamika PPI jest wyraźnie poniżej CPI, co sugeruje obniżki tego drugiego wskaźnika. I nikt z tym nie polemizuje - każdy ma taką prognozę. Jak dużo z tego spadku osadzi się na stałe we wskaźniku CPI, gdy gospodarka znów przyspieszy (pomogą, a jakże niższe wskaźniki inflacji)? Nasza opinia jest niezmienna. Historycznie taka konstelacja CPI i PPI zwiastowała skuteczną dezinflację. Teraz będzie inaczej, głównie przez rynek pracy. Po dość szybkim spadku do końca roku inflacja zablokuje się na dłużej w okolicach 10 proc.” – komentują na Twitterze ceny produkcji sprzedanej przemysłu analitycy mBanku.

Rząd Słowacji tymczasowo wstrzymał import ukraińskiego zboża – donosi agencja Reuters. To obok Polaki i Węgier trzeci kraj, który wprowadził zakaz, powołując się na fakt, że wszystkie prawne możliwości kontroli importu zboża z Ukrainy, przy zachowaniu tzw. korytarzy solidarności, zostały wyczerpane. Słowacy zdecydowali, że zboże magazynowane już na terenie kraju oraz mąka z niego wyprodukowana nie mogą być wprowadzane do obrotu na terenie kraju. Zakaz jest bezterminowy.

Negatywne wyniki badania ukraińskiego zboża

Nasz południowy sąsiad podjął decyzję o zakazie importu ukraińskiego zboża po tym, jak badanie partii surowca przez tamtejszą służbę weterynaryjną w jednym z młynów przyniosło negatywne wyniki.

Polska była pierwszym krajem, który czasowo zakazał importu ukraińskiego zboża – stosowne rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Ustaw w sobotę wieczorem. Zakaz ma obowiązywać do 30 czerwca i obejmuje kilkadziesiąt produktów rolnych, w tym zboża, jaja i cukier.

Komisja Europejska ostrzega Polskę

Rzeczniczka Komisji Europejskiej ds. gospodarczych w niedzielę 16 kwietnia ostrzegła, że decyzja Polski jest działaniem jednostronnym, które może naruszać przepisy wspólnotowe, jako że polityka handlowa mieści się w kompetencjach organów unijnych.

Ruszyły trudne rozmowy polsko-ukraińskie

Na poniedziałek zapowiedziano rozmowy pomiędzy ministrami rolnictwa Polski i Ukrainy. Strony przez weekend negocjowały treść porozumienia ustalającego nowe zasady importu i tranzytu. Według ustaleń RMF FM tekst miał być „niemal gotowy”, jednak nieoczekiwanie w trwających właśnie rozmowach udział wzięła wicepremier Ukrainy Julia Swiridenko, co nie jest sygnałem wskazującym na szybkie porozumienie między stronami.

Ukraiński minister rolnictwa Mykoła Solski od kilku dni nalega, by przewóz zboża przez Polskę został natychmiast i bezwarunkowo przywrócony, uznając to za warunek prowadzenia rozmów na inne tematy.

Andrzej Guzik, dyrektor fabryki Upfield Katowice, mówi, że uruchomiona inwestycja zabezpiecza potrzeby produkcyjne zakładu na wiele lat. – To rozwiązanie nowoczesne, energooszczędne i, co równie istotne, skalowalne – wskazuje.

I dodaje: – Nowe źródło pary uruchomiliśmy z zachowaniem ciągłości pracy zakładu, co w przypadku produkcji jest równie ważne, co sama inwestycja. Dzięki współpracy z firmą Dalkia przybliżamy Upfield do osiągnięcia globalnego celu neutralności węglowej do 2030 r.

Wykonany budynek składa się obecnie z pomieszczenia kotłowni oraz rozdzielni elektrycznej, w której znajdą się urządzenia sterujące i elektryczne. W pierwszym etapie inwestycji zainstalowano 2 kotły, natomiast docelowo w kotłowni mogą działać 3 kotły.

Projekt pełen wyzwań

Inwestycję prowadzono w ramach podpisanego 25 marca 2022 roku listu intencyjnego pomiędzy Upfield Manufacturing a Grupą Dalkia Polska.

– Wyzwaniem dla projektu było już samo usytuowanie kotłowni, która miała powstać w pobliżu torów kolejowych i już istniejącej dookoła infrastruktury. Dodatkowo budynek wzniesiono na terenach pogórniczych, które charakteryzować się mogą niestabilnym podłożem, a w konsekwencji koniecznością palowania pod całą konstrukcją – podkreśla Marek Zdanowicz, prezes Dalkia Polska Solutions.

Istotny był także odpowiedni dobór kotłów parowych wraz z osprzętem oraz wyposażeniem dodatkowym i automatyką. Dalkia dokonała wyboru najlepszych kominów wraz z zabezpieczeniami BHP i króćcami pomiarowymi, które musiały odpowiadać wytycznym zawartym w decyzji środowiskowej. Dodatkowo została uruchomiona stacja uzdatniania wody obejmująca zmiękczanie, filtry węglowe, filtry mechaniczne oraz odwróconą osmozę wraz ze zbiornikiem wody.

Dalkia przeprowadziła również kompleksowo proces przepięcia istniejącej instalacji pary, zasilanej z sieci będącej własnością spółki Dalkia Polska Energia (DPE) do projektowanej instalacji pary, zasilanej z projektowanych kotłów parowych. Cały proces musiał się odbyć z zachowaniem ciągłości pracy zakładu, przy dostępnej przerwie technologicznej wynoszącej zaledwie 2 dni robocze.

Zrealizowany projekt jest przykładem efektywnej transformacji energetycznej, o szczególnym znaczeniu biznesowym oraz środowiskowym. Dzięki modernizacji zakład Upfield zyskał wysokowydajne źródło pary o niskim śladzie węglowym, co w skali roku przyczyni się do ograniczenia emisji CO2 o ponad 9 tysięcy ton.

Co z cenami zbóż, kukurydzy i ryżu?

Indeks cen zbóż FAO wyniósł w lutym średnio 147,3 punktu, co oznacza spadek o ułamek (0,1 proc.t) w porównaniu ze styczniem o 2 punkty (1,4 proc.) powyżej poziomu sprzed roku. Po trzech kolejnych miesiącach spadku, międzynarodowe ceny pszenicy nieznacznie wzrosły w lutym (0,3 proc.). Nieco mocniejszy ton odzwierciedlał głównie utrzymujące się obawy związane z suchymi warunkami w kluczowych obszarach produkcji pszenicy twardej czerwonej ozimej w Stanach Zjednoczonych oraz silny popyt na dostawy z Australii, podczas gdy silna konkurencja wśród eksporterów pomogła ograniczyć wzrosty cen.

Światowe ceny kukurydzy niewiele się zmieniły, tylko o 0,1 procent miesiąc do miesiąca. Wsparcie wynikało z pogarszających się warunków w Argentynie i opóźnień sadzenia drugiego zbioru kukurydzy wraz z silnym tempem eksportu w Brazylii, podczas gdy niski popyt na dostawy ze Stanów Zjednoczonych Ameryki wpłynął na ceny eksportowe kukurydzy. Dla kontrastu, wśród innych zbóż gruboziarnistych światowe ceny sorgo spadły nieznacznie (0,2 proc.), podczas gdy ceny jęczmienia nieznacznie spadły (0,9 proc.) w lutym, głównie w związku z wyższą sezonową dostępnością na półkuli południowej.

Z drugiej strony, międzynarodowe ceny ryżu spadły w lutym o 1,0 procent, ponieważ działalność handlowa większości głównych azjatyckich eksporterów spadła, podczas gdy ich waluty narodowe osłabiły się w stosunku do dolara amerykańskiego. Miało to miejsce zwłaszcza w Tajlandii, gdzie baht osłabił się po dziesięciomiesięcznym maksimum, jakie osiągnął w styczniu, przyczyniając się do odwrócenia większości wzrostów cen odnotowanych w styczniu. Przypisuje się to głównie wyższej dostępności sezonowej na półkuli południowej.

Ceny olejów roślinnych spadają

Indeks cen olejów roślinnych FAO wyniósł w lutym średnio 135,9 punktu, co oznacza spadek o 4,5 punktu (3,2 proc.) w porównaniu ze styczniem i najniższy poziom od początku 2021 r. Utrzymująca się słabość indeksu wynikała z niższych światowych cen oleju palmowego, sojowego, słonecznikowego i rzepakowego.

Międzynarodowe ceny oleju palmowego spadły w lutym trzeci miesiąc z rzędu, głównie z powodu utrzymującego się słabego globalnego popytu importowego, pomimo sezonowo niższej produkcji z głównych regionów uprawy w Azji Południowo-Wschodniej.

Tymczasem światowe ceny oleju sojowego również nadal spadały, czemu sprzyjały mniejsze zakupy ze strony kluczowych krajów importujących oraz perspektywy wzrostu produkcji z Ameryki Południowej. Jeśli chodzi o oleje słonecznikowy i rzepakowy, światowe notowania utrzymywały się na trajektorii spadkowej, przygnębionej przez ich dużą globalną dostępność eksportową.

Ceny produktów mlecznych w dół

Indeks cen produktów mlecznych FAO wynosił w lutym średnio 131,3 punktu, co oznacza spadek o 3,6 punktu (2,7 procent) w porównaniu ze styczniem i 10,2 punktu (7,2 procent) poniżej analogicznego miesiąca ubiegłego roku. W lutym spadek indeksu był spowodowany niższymi cenami wszystkich produktów mlecznych, przy czym najbardziej gwałtowne spadki dotyczyły masła i odtłuszczonego mleka w proszku (OMP).

Utrzymująca się słabość globalnego popytu importowego, zwłaszcza na dostawy krótkoterminowe, przyczyniła się do spadków cen, pomimo zauważalnego w ostatnich tygodniach wzrostu zakupów ze strony Azji Północnej.

Ponadto zwiększone dostawy eksportowe, w tym zapasy masła, sera i OMP, w Europie Zachodniej, gdzie sezonowe dostawy mleka w ostatnich miesiącach kształtowały się powyżej odpowiednich średnich miesięcznych, również wpłynęły na światowe ceny eksportowe.

Jak wyglądają ceny drobiu, wieprzowiny i wołowiny?

Indeks cen mięsa FAO w lutym średnio 112,0 pkt., nieznacznie niższy (0,1 pkt i 0,1 proc.) od stycznia i o 1,9 pkt (1,7 proc.) niższy od wartości sprzed roku. W lutym międzynarodowe ceny mięsa drobiowego spadły ósmy miesiąc z rzędu, odzwierciedlając obfite globalne dostawy w porównaniu z mniejszym popytem importowym, pomimo wybuchów ptasiej grypy w kilku wiodących krajach-producentach.

Z drugiej strony, międzynarodowe ceny wieprzowiny wzrosły, poparte obawami rynku dotyczącymi niskiej dostępności wieprzowiny gotowej do uboju w obliczu rosnącego popytu wewnętrznego w Europie.

Tymczasem ceny mięsa wołowego były stabilne, po ciągłych spadkach od czerwca 2022 r., ponieważ poprawa zakupów importowych, zwłaszcza z Azji Północnej, doprowadziła do stosunkowo dobrego zrównoważenia światowego popytu z bieżącymi dostawami. Międzynarodowe ceny mięsa owczego również pozostały zasadniczo niezmienione,

Rosną ceny cukru na świecie

Indeks cen cukru FAO wynosił w lutym średnio 124,9 punktu, co oznacza wzrost o 8,1 punktu (6,9 procent) w stosunku do stycznia, osiągając najwyższy poziom od lutego 2017 roku. Lutowe odbicie było głównie związane z rewizją w dół prognozy produkcji cukru w ​​Indiach na lata 2022/23 , co osłabiło perspektywy eksportu na bieżący sezon.

Obawy związane z mniejszą dostępnością eksportową z Indii przy silnym światowym popycie importowym dodatkowo wspierały światowe ceny cukru. Jednak dobre zbiory w Tajlandii i obfite opady w kluczowych obszarach upraw Brazylii zapobiegły większemu miesięcznemu wzrostowi cen. Spadek międzynarodowych notowań cen ropy naftowej oraz cen etanolu w Brazylii również przyczynił się do ograniczenia presji wzrostowej na światowe ceny cukru.

- Wreszcie te katastroficzne myśli, te katastroficzne wizje jakieś niesłychanie wysokiej inflacji, które niestety no tabloidy, jedna stacja telewizyjna, napędzają ile mogą... Ludzie zrozumieli że to jest przesada, że to jest konwencja taka wynikająca z polityki, z ideologii. Tabloidy same z siebie muszą zawsze sensację podawać i jakieś czarne dane. Jak to mówią, muszą informować, że człowiek pogryzł psa, a nie pies człowieka, bo to drugie to nie jest żaden news - stwierdził Adam Glapiński.

Prezes Narodowego Banku Polskiego zauważył jednak, że przed nami "gorączka wyborcza", a w związku z tym "nie takie złe wypowiedzi jeszcze mogą być". - Ale ciekaw byłbym, co mówi ten polityk, jeden z bardziej znanych w Polsce, który przewidywał, że 30 zł będzie chleb najtańszy kosztował (chodzi oczywiście o Donalda Tuska, który - należy podkreślić - mówił to, przed czym ostrzegali wcześniej sami piekarze w pisemnych apelach - red.).

- Już znalazłem wytłumaczenie w pewnej mojej ulubionej gazecie, mówię z przekąsem, że Glapiński mówił, że chleb tyle kosztuje u niego w okolicy (2,99 zł, taką cenę podawał wcześniej prezes NBP - dop. red.), ale przecież to nie jest chleb. I tu przytoczone wypowiedzi mistrzów piekarnictwa różnych, którzy mówią, że ten chleb baltonowski i jemu podobne to nie jest chleb, bo to jest taki marny produkt, którego nie można nazwać chlebem. Prawdziwy chleb to kosztuje 20 ileś złotych czy coś - powiedział prezes NBP.

Dodał, że on "skromnie" je właśnie chleb baltonowski. - Jest to bardzo dobry i normalny chleb, no nie ma tam rodzynek, orzechów, czegoś tam, no ale to jest chleb, to nie jest jakiś podchleb, to nie jest jakiś surogat chleba, to nie jest parachleb, to nie jest jak czekolada czekoladopodobne, chlebopodobne... To jest chleb, normalny, zwykły chleb. Dobry - podkreślił Glapiński.

Chwilę potem mówił już o maśle, a konkretnie: nawiązał do walki, jaka narasta w ostatnich dniach pomiędzy sieciami handlowymi o to, kto zaoferuje niższą cenę promocyjną na ten produkt. - Zobaczmy, co się dzieje z masłem, o którym tu mówiłem i co było wyśmiewane. Teraz jest problem z tym, że jest konkurencja, kto bardziej obniży ceny masła. Za bardzo wywindowano ceny masła, między innymi to media spowodowały. Ci sprzedawcy masła, bo nie producenci, producenci mało na tym skorzystali, ale sprzedawcy, wielkie sieci, wywindowały ceny masła w pobliże 20 zł, mówię o kostce - oznajmił prezes NBP.

Zdaniem Glapińskiego "konkurencja jakoś nie zadziałała dobrze" w czasie, gdy wszyscy podnosili ceny masła. - Z punktu widzenia producentów i rolników, to ceny masła, kostki nigdy nie powinny przekroczyć 7 zł. Oni tyle jakby skorzystali na tym wzmożonym popycie na masło w tym trudnym okresie, a resztę przejęły sieci dystrybucji, podbijane tym, że ludziom wmawiano, że te ceny będą rosły, to ludzie się cieszyli, że kupują za 10 zł, za 15 zł, bo zaraz będzie nie wiadomo po ile. I oczywiście zrobili błąd w swojej masie. Nie mówię o poszczególnych sieciach dystrybucji, które się obłowiły, ale w swojej masie zrobili błąd - twierdzi szef Narodowego Banku Polskiego.

Glapiński oświadczył, że nawet w podręcznikach ekonomii dla studentów pierwszych lat studiów jest napisane, iż masło jest wyjątkowo łatwo zastępowalne przez oleje roślinne. - Zdrowe, niezdrowe, smaczne, niesmaczne... ale wyjątkowo łatwo jest przestawić się z masła na różnego rodzaju margaryny i roślinne masło. I to nastąpiło. Ludzie błyskawicznie zastąpili drogie masło tańszym zamiennikiem w postaci masła roślinnego i nagle popyt na masło radykalnie spadł, są kłopoty z jego sprzedażą, co powoduje atrakcyjne wyprzedaże - powiedział Glapiński.

- Niektóre sieci sprzedają... jak dwie kostki masła się kupuje, to 2,80 zł za kostkę. Nie mogę nazw wymieniać oczywiście. Bo wyjątkowo łatwo jest zastąpić to masło. I te rodziny wrócą oczywiście z powrotem do masła naturalnego, ale nie tak szybko. Część pozostanie przy tym maśle roślinnym jakiś czas, bo to znakomicie budżet wspiera - zaznaczył prezes NBP.

Przypomniał także wcześniejszą panikę związaną z zakupami cukru. - Ludzie nakupowali, różne rodziny całe kredensy cukru nagromadziły. Przecież było wiadomo, że tak nie będzie (tzn. że cukru nie zabraknie - red.) - powiedział Adam Glapiński i ocenił, że podobnie sprawy się miały z zakpami węgla.

- Mnóstwo gospodarstw jeśli to jest możliwe, czy piwnic, jest zawalone węglem, bo taką panikę ludziom wmówiono, że ludzie nakupowali tego węgla i przedsiębiorstwa nakupowały. Jest za dużo (węgla - red.). Wszystko (...) przez ludzi, którzy pragną, czy instytucje, które pragną, żeby była panika, żeby był strach, żeby było ogólne poczucie zagrożenia i tak dalej... Bardzo niekorzystne zjawisko ekonomiczne. Nas, ekonomistów NBP, to bardzo martwi, ten stopień wiary społeczeństwa w wiarygodną informację powinien być wyższy. Jeśli coś się rzeczywiście źle dzieje, to my informujemy. Tej wiedzy nie trzeba czerpać z plotek, tabloidów. My informujemy. My nigdy ani nie zaróżawiamy informacji, ani nie zaczerniamy. Narodowy Bank Polski dlatego jest niezależny i po to jest niezależny, że mówi prawdę - zapewniał Glapiński.

Przed 24 lutego 2022 roku Ukraina zapewniała ponad połowę światowego zapotrzebowania na olej słonecznikowy i jego nasiona. Razem z Rosją zapewniały mniej więcej 70–75 proc. dostaw.

Po inwazji na Ukrainę już w marcu ceny tłuszczów roślinnych według indeksu FAO (Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) kosztowały o ponad 150 proc. więcej od średniej cen z lat 2014–2016. Wprawdzie do grudnia ub.r. spadły do poziomu o 44 proc. wyższego od tego wyznacznika, czyli niżej, niż znajdowały się w grudniu 2021 roku, ale w całym 2022 roku wskaźnik cen olejów roślinnych FAO wyniósł średnio 187,8 pkt, co oznacza wzrost o 13,9 proc. w stosunku do 2021 roku i ustanowienie nowego rekordowego rocznego poziomu.

Przełożyło się to także na ceny detaliczne. Według Głównego Urzędu Statystycznego w grudniu 2022 roku ceny tłuszczów roślinnych były o 36,4 proc. wyższe niż rok wcześniej. To wyraźnie więcej niż w przypadku cen masła (21,7 proc.), żywności ogółem (22,1 proc.) czy wskaźnika średniej inflacji (16,6 proc.).

– Polska w dużej mierze była zależna od produkcji oleju słonecznikowego, mimo że produkujemy olej słonecznikowy i rzepakowy, to większość i tak sprowadzaliśmy z Ukrainy. Teraz jesteśmy trzecim największym importerem oleju słonecznikowego z Ukrainy na świecie, więc jest to dość spora wyrwa w naszym imporcie – wyjaśnia Marta Grzybowska.

Zaburzenia na rynku tłuszczów roślinnych sprawiły, że wzrosło zapotrzebowanie na olej palmowy.

– Produkcja oleju palmowego jest dość stabilna i ten rynek jeszcze bardziej się zwiększył. Malezja, Indonezja po części skorzystały z tej sytuacji, bo zapotrzebowanie na olej palmowy jest większe – mówi specjalistka ds. zrównoważonej gospodarki WWF Polska.

Plantacje palmowe znajdują się w Azji, Afryce i obu Amerykach, ale ponad cztery piąte globalnej produkcji pochodzi z Malezji i Indonezji. W tym ostatnim kraju tylko w latach 2000−2014 obszar jej uprawy zwiększył się ponadtrzykrotnie, jednak rozrost tego przemysłu spowodował zubożenie różnorodności biologicznej, ponieważ pod uprawy palm wycinane są naturalne zasoby.

– Cena oleju palmowego też skoczyła, ale to tak jak cena innych olejów roślinnych w związku z zaburzeniami, które są teraz w Ukrainie, natomiast teraz jest to już poziom cenowy sprzed roku, tak że wielkich różnic nie ma – mówi Marta Grzybowska. – Wielu producentów skłania się teraz ku olejowi palmowemu, więc tym bardziej musimy zwracać uwagę na to, żeby ten olej palmowy, który przychodzi na nasz rynek, był produkowany w sposób zrównoważony, żeby był certyfikowany. Cena oleju certyfikowanego jest oczywiście wyższa niż niecertyfikowanego. Natomiast warto podkreślać to, że jeżeli popyt na olej certyfikowany będzie wzrastał, to cena nie będzie tak rosła.

W ubiegłym roku Malezja na kilka tygodni wstrzymała eksport oleju palmowego, a obecnie zmniejszyła dozwoloną wielkość eksportu do sześciokrotności rodzimego spożycia z wcześniejszej ośmiokrotności. Jednocześnie kraj ten planuje zwiększyć wykorzystanie oleju palmowego w biopaliwach, co ograniczy możliwości eksportowe. Dodatkowo wzrośnie popyt ze strony Indii i Chin. W Indiach w grudniu import oleju palmowego był o 94 proc. wyższy niż rok wcześniej, gdyż wciąż jest to najtańszy olej jadalny. Z kolei Chiny otwierają swoją gospodarkę po trzech latach polityki „zero covid”, co zwiększy popyt na wszelkie surowce.

– Widzimy, jak system żywnościowy jest skomplikowany i jak wszystko jest ze sobą powiązane. Powinniśmy dbać o to, żeby łańcuchy dostaw były jak najkrótsze, żebyśmy mogli lokalnie produkować żywność, bo po prostu nie wiadomo, od jakich innych sytuacji, czy to pandemii, czy to wojny, jesteśmy zależni i jak w przyszłości może wyglądać nasze bezpieczeństwo żywnościowe – mówi ekspertka WWF Polska.

Inne zagrożenia dla dostaw oleju jadalnego związane są z największą suszą w Argentynie od 60 lat, która według prognoz zmniejszy produkcję soi do 41 mln t w porównaniu z wcześniej szacowanymi 48 mln.

Koncerny ADM International, Cargill Incorporated, Louis Dreyfus Company Participations oraz Olam Ventures chcą utworzyć wspólną spółkę, która będzie prowadziła prokonkurencyjną platformę B2B, która w przejrzysty sposób umożliwi śledzenie wskaźników zrównoważonego rozwoju w łańcuchach dostaw żywności i produktów rolnych.

Grupa ADM to wiodący na świecie producentów składników żywności i napojów i innych produktów wyprodukowanych z różnych produktów rolniczych. Produkty grupy ADM obejmują naturalne dodatki smakowe i koloryzujące, produkty zdrowotne i żywieniowe, oleje roślinne, słodziki kukurydziane, mąki, karmy dla zwierząt i biopaliwa.

Działalność Grupy Cargill obejmuje handel zbożem i innymi towarami, przetwórstwo roślin oleistych i zbóż, rafinację olejów, przemiał zbóż na mąkę, produkcję pasz dla zwierząt i karmy dla ryb, przetwórstwo mięsa oraz usługi finansowe.

Grupa LDC jest jednym z wiodących światowych sprzedawców i przetwórców towarów rolnych, o zróżnicowanym portfelu produktów i usług.

Grupa Olam to wiodące przedsiębiorstwo spożywcze i agrobiznesowe dostarczające klientom na całym świecie żywność, składniki, pasze i włókna.

Nie tylko olej Kujawski

Działalność Bunge w Polsce rozpoczęła się we współpracy z ZT Kruszwica, posiadającym zakład przetwórstwa nasion roślin oleistych w Kruszwicy. Firma kontynuowała długoterminową strategię w kraju, poprzez przejęcia innych producentów olejów i tłuszczów roślinnych.

Obecnie firma ma trzy zakłady przetwórcze w Kruszwicy, Brzegu i Karczewie, w których produkowane są takie marki jak Olej Kujawski, Smakowita, Słynne MR i Optima, stanowiące część portfolio produktów cieszących się powodzeniem w Polsce.

W 2011 roku firma wykonała kolejny krok w kierunku wzmocnienia swojej działalności w zakresie dystrybucji produktów rolnych budującmorski terminal portowy w Świnoujściu, który wzmacnia połaczenia logistyczne poprzez transport morski i przyczynia się do dalszego rozwoju handlu rolnego w kraju.

Innowacje i zrównoważony rozwój

- Polska jest kluczowym krajem w globalnej strategii firmy dotyczącej nasion oleistych. Nadal koncentrujemy się na dostarczaniu naszym klientom innowacyjnych, wysokiej jakości produktów oraz na dążeniu do zrównoważonego rozwoju w całym naszym łańcuchu wartości – powiedział Tomasz Wika, Country Lead Bunge w Polsce.

W ramach systemu produkcyjnego Bunge, firma kontynuuje inwestycje w efektywność operacyjną, bezpieczeństwo i standardy środowiskowe w swoich zakładach. W ciągu tych 20 lat firma rozbudowała również swoje linie produkcyjne i sprzyjała innowacjom, wprowadzając ponad sto nowości produktowych. Wzmocniła również swoje zaangażowanie w utrzymanie odpowiedzialnych łańcuchów dostaw, realizując programy mające na celu zaangażowanie rolników i wspieranie bioróżnorodności.

Kim jest właściciel oleju Kujawskiego?

Firma Bunge ma siedzibę w St. Louis w stanie Missouri i zatrudnia ponad 23 000 oddanych pracowników w około 300 zakładach zlokalizowanych w ponad 40 krajach.

W Polsce firma Bunge ma dwie olejarnie zlokalizowane w Kruszwicy i Brzegu, zakład produkcji tłuszczów roślinnych w Karczewie oraz terminal portowy w Świnoujściu.  Producent zatrudnia w naszym kraju ponad 1 000 osób.

Spółka tytoniowa z pierwszego miejsca spadła poza podium, a na jej miejsce wskoczył wicelider zeszłorocznego zestawienia – Kompania Piwowarska. Zaskakuje mocno Unilever Polska, który do tej pory płacił około 20-30 mln zł rocznie, natomiast za ub. rok wpłacił do Urzędu Skarbowego aż 142 mln zł, co zapewniło mu drugie miejsce na liście największych płatników CIT wśród producentów FMCG.

Pierwszą dziesiątkę wyszczególnionych przez nas płatników CIT zamykają Animex Invest, Loreal Polska i CEDC International. W tym roku, aby dostać się do zestawienia 10 największych płatników CIT za 2021 rok trzeba było zapłacić skarbówce z tego tytułu co najmniej 49,8 mln zł.

Firmy, które znalazły się w pierwszej 20. zapłaciły co najmniej 25,8 mln zł, natomiast te z pierwszej 50. uiściły co najmniej 13 mln zł.

Poniżej publikujemy listę spółek, producentów FMCG, które zapaciły najwyższy podatek CIT za 2021 rok oraz dla porównania dane od 2016 roku na podstawie tabel udostępnianych przez Ministerstwo Finansów.

- Cieszymy się, że możemy współpracować z Olleco przy rozbudowie naszego portfela surowców odnawialnych w Europie. Łączy nas zaangażowanie w zrównoważony rozwój i poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań zmniejszających ślad węglowy w naszych łańcuchach wartości - powiedział Greg Heckman, prezes Bunge.

Nowy podmiot, z siedzibą w Amsterdamie, ma wykorzystywać relacje Bunge z klientami, zasięgi i globalne doświadczenia w produkcji olejów roślinnych w połączeniu z modelem Olleco w zakresie dostaw, odbioru i przetwarzania olejów spożywczych.

- To ekscytujący krok dla Olleco w Europie. Joint venture przyspieszy nasz rozwój, umożliwiając dotarcie z wyjątkowymi usługami dla przemysłu spożywczego. Cieszymy się, że możemy współpracować z Bunge, firmą, która jest sprawna, innowacyjna i zaangażowana w obszar odnawialnych źródeł energii - skomentował Joe Kenny, prezes Olleco. 

Komisja Europejska przedstawiła krótkoterminowe perspektywy dla rynków rolnych w UE. Raport przedstawia szczegółowy przegląd najnowszych trendów i perspektyw dla szeregu sektorów rolno-spożywczych.

W tym roku mieliśmy do czynienia z trudnymi warunkami meteorologicznymi dla producentów zwierząt gospodarskich, które cierpiały z powodu stresu cieplnego i mniejszej ilości paszy. Pomimo tej sytuacji sektor rolny UE pozostaje w dobrej kondycji. Dostępność żywności w UE nie jest zagrożona.

Według prognoz, w tym roku eksport zbóż z UE wyniesie 51 mln ton, czyli o 6,5 proc. więcej niż w ubiegłym sezonie i o 20,9 proc. powyżej średniej pięcioletniej. Nadal wysokie mają pozostać ceny. Wynika to z wysokich cen logistycznego łańcucha dostaw, w tym energii elektrycznej, przetwarzania, pakowania, transportu, chłodzenia i ogrzewania.

„Zwiększone koszty mogą zmniejszyć popyt konsumentów na usługi gastronomiczne i spowodować więcej zakupów detalicznych marek własnych” – podaje KE.

Drogie nawozy uderzą w produkcję rolną

Kolejnym problemem dla sektora rolnego, który może dotknąć branżę w nadchodzącym sezonie, jest temat nawozów. Przemysł nawozowy potrzebuje gazu ziemnego do produkcji amoniaku i innych produktów azotowych, ale zmniejsza lub wstrzymuje produkcję, ponieważ ceny gazu są zbyt wysokie. Ograniczenie produkcji i stosowania nawozów może mieć wpływ na produkcję roślinną w 2023 roku, a także na sektory przetwórstwa napojów i mięsa, które wykorzystują produkty uboczne procesu produkcji nawozów.

Całkowita produkcja zbóż w UE wyniesie 270,9 mln ton, czyli o 7,8 proc. mniej niż w ubiegłym roku. Największy spadek będzie dotyczyć kukurydzy, której produkcja wyniesie 55,5 mln ton, co oznacza spadek o 23,7 proc. rok do roku. Wynika to głównie z letniej suszy.

Ilość pszenicy miękkiej spadnie tylko o 2,4 proc. przy prognozowanej produkcji na poziomie 127 mln ton. Handel zbożami stale rośnie, a eksport pszenicy miękkiej z UE ma osiągnąć 36 mln ton, co oznacza wzrost o 23 proc. rok do roku.

Szacuje się, że dzięki wyższym oczekiwanym plonom roślin wysokobiałkowych produkcja w UE wzrośnie o 1,4 proc. i osiągnie 4,32 mln. Jeśli chodzi o nasiona oleiste, obszar pod uprawami tymi uprawami w UE osiągnął rekordowy poziom w roku gospodarczym 2022/23 wynoszący 12,2 mln hektarów, co stanowi wzrost o 14,6 proc. rok do roku.

Czynnikami napędzającymi ten rozwój były gwałtownie rosnące ceny nasion oleistych, a zwłaszcza olejów roślinnych oraz tymczasowe odstępstwo umożliwiające uprawę niektórych roślin na gruntach odłogowanych. Ta znacząca ekspansja doprowadziła do wzrostu zbiorów o 7,5 proc., amortyzując w ten sposób wpływ suszy na plony.

Co dalej z produkcją owoców, oliwek i wina?

Produkcja oliwy z oliwek w UE spadnie w latach 2022/23 o 25 proc., przy czym spadek zaobserwowano w prawie wszystkich głównych krajach produkujących w UE, z wyjątkiem Grecji.

Produkcja wina w UE utrzymuje się na stałym poziomie, a produkcja w sezonie 2022/23 ma być o 2,5 proc. wyższa od średniej pięcioletniej.

W UE obserwowany jest ogólny spadek spożycia świeżych owoców, głównie ze względu na rosnące ceny. Oczekuje się, że konsumpcja świeżych jabłek i pomarańczy w UE w sezonie 2022/23 nieznacznie spadnie do 12 kg na mieszkańca.

Stres cieplny u krów uderza w producję mleka

Gorąca i sucha pogoda tego lata nie tylko spowodowała stres cieplny u krów, ale także doprowadziła do niższej dostępności i jakości trawy. Aby sobie z tym poradzić, rolnicy dostosowali dostępność paszy, albo już wykorzystując paszę, która miała być przechowywana przez miesiące zimowe, albo jeszcze bardziej zmniejszając wielkość stada. W rezultacie roczny pobór mleka w UE spadnie o 0,5 proc.

Początek 2023 r. może być wyzwaniem dla hodowców bydła mlecznego, którzy borykają się z wyższymi kosztami nakładów i mniejszą dostępnością pasz, a także potencjalnie niższym popytem konsumpcyjnym z powodu inflacji żywności.

Wołowina, wieprzowina i drób ze spadkami

Producenci żywego inwentarza należą do tych, którzy są najbardziej dotknięci rekordowymi kosztami energii i nakładów. Pomimo wysokich cen wołowiny, wieprzowiny i drobiu, te trudne warunki ograniczają produkcję w tych trzech sektorach.

W 2022 r. produkcja wołowiny w UE spadnie o 0,6 proc., produkcja wieprzowiny w UE o 5 proc., a produkcja drobiu w UE o 0,9 proc. Wysokie ceny również obciążają eksport tych produktów z UE, przy czym spodziewane są spadki odpowiednio o 1 proc., 17 proc. i 2,2 proc. w 2022 r. w odniesieniu do wołowiny, wieprzowiny i drobiu.

Indeks cen olejów roślinnych wyniósł w sierpniu 163,3 proc., co oznacza spadek o 5,5 pkt (3,3 proc.) w porównaniu z lipcem. Oleje są obecnie nieznacznie tańsze niż przed rokiem, m.in. dzięki spadkom cen oleju palmowego, słonecznikowego i rzepakowego.

Indeks cen nabiału wyniósł 143,5 pkt, o 3,0 pkt (2,0 proc.) niżej niż w lipcu. To drugi miesiąc spadków, jednak ceny tych produktów wciąż są o 27,3 pkt (23,5 proc.) wyższe niż rok wcześniej. Obniżyły się m.in. międzynarodowe ceny masła i mleka w proszku, głównie ze względu na słabszy popyt ze strony importerów, którzy mają wystarczające zapasy na pokrycie bieżących potrzeb. Rynek spodziewa się wzrostu dostaw z Nowej Zelandii, a z drugiej strony spada produkcja w Europie Zachodniej i USA.

Wskaźnik cen mięsa wyniósł 122,7 pkt, o 1,8 pkt (1,5 proc.) mniej niż w lipcu. To wciąż więcej o 9,3 pkt (8,2 proc.) niż w sierpniu 2021 r. Spadły m.in. międzynarodowe ceny drobiu. Staniała także wołowina, czego powodem jest obniżka popytu wewnętrznego w krajach eksportujących ten gatunek mięsa. Wzrosły natomiast ceny wieprzowiny.

Światowe ceny cukru obniżyły się nieco. Indeks wyniósł 110,4 pkt, co oznacza spadek o 2,4 pkt (2,1 proc.) w porównaniu z lipcem. Cukier jest na światowych rynkach najtańszy od lipca 2021 r.

W Nestle oznakowanie Nutri-Score będą wprowadzane również stopniowo. Pierwsze etykiety uzupełniono o znak w pierwszej połowie 2021 roku. Ten typ oznakowania pojawi się na opakowaniach takich marek jak Nescafe Dolce Gusto, Garden Gourmet, Lion Coconut, Smarties, KitKat A Taste of Strawberry oraz Nesvita. 

- Konsumenci w małym stopniu korzystają z RWS. Na przestrzeni lat rośnie w Polsce udział chorób dietozależnych. W obliczu tych faktów zastanawialiśmy się, jakie inne narzędzie zastosować, które pomoże konsumentów lepiej dokonywać wyborów przy sklepowej półce z uwzględnieniem tych kryteriów żywieniowych – mówiła dr Justyna Szymani, dyrektor działu jakości i kontroli marki własnej w Jeronimo Martins Polska.

Czy Nutri-Score będzie obowiązkowy?

Unia Europejska obecnie pracuje nad systemem oznakowania żywności. Być może będzie to właśnie Nutri-Score, który stosowany jest na zasadzie dobrowolności we Francji, Belgii i Hiszpanii. System funkcjonuje również w Austrii, Niemczech, Luksemburgu i Holandii.

– Z punktu widzenia konsumentów szczególne znaczenie mają te systemy, które nie tylko są zrozumiałe, ale także pozwalają na takie zróżnicowanie żywieniowe produktów, żeby ułatwić im podejmowanie decyzji zakupowych sprzyjających ich zdrowiu – mówi prof. dr hab. Krystyna Gutkowska, Dyrektor Instytutu Nauk o Żywieniu Człowieka Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.

Nutri-Score klasyfikuje żywność i napoje według profilu żywieniowego i obecności składników uznanych za pożądane w diecie (np. białko, błonnik) oraz zawartość warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, wybranych olejów czy oliwy z oliwek. Produkty oznaczone są literami od A do E, przy czym  A to produkty o wysokiej jakości odżywczej, a E zawierają składniki, które należy ograniczać lub spożywać rzadziej, np. nasycone kwasy tłuszczowe, sól czy cukry.

Z ogólnopolskiego badania zrealizowanego przez Ipsos na zlecenie sieci Biedronka oraz Nestlé wynika, że 61% respondentów deklaruje, że przy wyborze produktu bierze pod uwagę jego wartości odżywcze, a blisko 40 proc. konsumentów spotkało się już z oznaczeniem Nutri-Score.

Żywność żywności nie równa

Aby konsumenci zrozumieli sposób oznaczeń systemu Nutri-Score, potrzebne jest jednak wytłumaczenie im zasad jego działania. System ułatwia porównanie produktów spożywczych w ramach tej samej kategorii, ale nie należy porównywać np. napojów do tłuszczów czy słodyczy do wyrobów mięsnych. Zarówno Biedronka, jak i Nestle mają zamiar edukować Polaków w tym temacie.

Nutri-Score z pewnością w szybki sposób pomoże konsumentom ocenić przy półce, np. które płatki zbożowe są dla nich „lepsze”. Jak pokazało badanie, krótkie wytłumaczenie zasad oznakowania zwiększa zrozumienie Nutri-Score przez konsumentów.

Według badania Ipsos, po krótkim wytłumaczeniu 68 proc. konsumentów bezbłędnie oceniło jakość odżywczą produktów z każdej przedstawionej do oceny kategorii pro[1]duktowej z oznaczeniem Nutri-Score.

Respondenci szeregowali produkty spożywcze wg ich wartości odżywczej, opierając się na zdjęciach produktów nieposiadaących skali żywieniowej, a następnie – po zapoznaniu się ze skalą Nutri-Score – ponownie wykonywali ćwiczenie szeregowania produktów oznaczonych tą skalą. Produkty bez oznaczeń prawidłowo uszeregowało jedynie 4 proc. osób, natomiast z oznaczeniem Nitri-Score – 68 proc. osób.

Nutri-Score wpływa na intencje zakupowe – premiuje produkty wyżej oceniane w skali Nutri-Score oraz obniża intencje zakupu produktów z niższymi oznaczeniami w ramach tej samej kategorii.

Dr hab. Andrzej Mikulski z Zakładu Hydrobiologii na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego mówi agencji Newseria Biznes, że zjawisko wysychania rzek i problemów z wodą będzie się potęgować, bo zmiany klimatyczne postępują, a ostatnimi czasy dość mocno przyspieszyły – mówi agencji Newseria Biznes. – Generalnie cały wodny ekosystem zaczyna szwankować i będzie działał coraz gorzej – dodaje.

Rolnictwo zagrożone z powodu niskiego poziomu wód

W Europie mówi się właśnie o największej suszy od 500 lat. W Niemczech wysychające rzeki odsłoniły tzw. kamienie grozy z epoki średniowiecza, które przestrzegały ludzi przed długotrwałą suszą i głodem wskutek braku plonów.

Część fabryk zlokalizowanych nad Renem była zmuszona ograniczyć produkcję, bo pojawiły się problemy z produkcją energii i transportem ładunków drogą wodną. We Włoszech poziom wody w rzece Pad jest już o 2 metrów niższy niż zwykle, przez co wysychać zaczynają okoliczne uprawy. Media obiegają też zdjęcia piaszczystej, wyschniętej Loary – najdłuższej rzeki Francji – w której poziom wody jest miejscami tak niski, że można ją już pokonywać w bród. Z kolei w Wielkiej Brytanii po raz pierwszy w historii wyschło źródło przepływającej przez Londyn Tamizy.

– Szczególnie trudna jest sytuacja rzek alpejskich, bo ich głównym źródłem zasilania w lecie były lodowce. Ta retencja lodowcowa była źródłem wody dla sporej części populacji Europy. A w tej chwili lodowce topnieją. Ilość wody, która z nich wypływa, maleje z roku na rok, a w niektórych dolinach lodowców nie ma już w ogóle, więc niestety wody tam nie będzie – podkreśla dr hab. Andrzej Mikulski.

Według eksperta nie ma na to dobrej rady. Ludzie nie będą w stanie w żaden sposób substytuować retencji lodowcowej. Prawdopodobnie w tych państwach, które korzystają z wody z Alp, trzeba będzie zastosować jakieś strategie oszczędzania wody i magazynowania jej w inny sposób.

W Polsce za mało opadów

Wisła jest również na granicy rekordu najniższego stanu wody w historii pomiarów, a Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną dla wszystkich województw. Hydrolodzy i synoptycy alarmują, że trwająca w Polsce susza jest największą od co najmniej pięciu lat. Jej przyczyną są m.in. wysokie temperatury, brak wystarczających opadów, a także coraz cieplejsze zimy bez śniegu i niewystarczająca retencja.

Ekspert UW wyjaśnia, że obserwowana w tej chwili sytuacja to właśnie bezpośredni efekt zmian klimatycznych. Powtarzające się co roku upały i brak opadów obniżają poziom wody w rzekach, co w efekcie prowadzi do ich wysychania. W nadchodzących latach sytuacja będzie się tylko nasilać.

W nadchodzących latach susze, potęgowane zmianami klimatu, będą mieć destrukcyjny wpływ nie tylko na środowisko, ale i gospodarkę całej Europy. Andrzej Mikulski mówi, że strefy roślinne i zwierzęce przesuną się na północ. Znikną rośliny i zwierzęta, które nie będą w stanie sprostać panującym w Polsce warunkom, a w ich miejsce pojawią się nowe.

- Zresztą ten trend obserwujemy już od wielu lat. Mamy już w Polsce bardzo wiele gatunków obcych, które przywędrowały do nas z południa, jak i takich, które powoli znikają – mówi.

Susza niszczy uprawy

Dodaje, że jeśli chodzi o gospodarkę, to wody będzie coraz mniej, więc w Polsce za kilka lat m.in. energetyka wodna całkowicie przestanie się opłacać. Inne gałęzie gospodarki też muszą się przestawić. - Rolnictwo dziś już co roku boryka się z suszami, które totalnie niszczą uprawy, i rolnicy próbują uzyskać za to odszkodowanie. To nie ma absolutnie żadnego sensu.

– Długie okresy suche i bardzo wysokie temperatury to dwa elementy, które będą wyznaczać kierunek polskiego rolnictwa na najbliższe lata, wymuszać zmiany gatunków i odmian, które uprawiamy. Prawdopodobnie pojawią się gatunki zupełnie dla nas egzotyczne, jak np. sorgo, które w tej chwili w Polsce w zasadzie nie występuje. Na pewno trzeba będzie też zmienić gospodarkę wodną na polach i tutaj bardzo ważna jest retencja. Powinniśmy za wszelką cenę zapewniać wodę na polach – uważa dr hab. Andrzej Mikulski.

Opublikowany w tym tygodniu raport Globalnego Obserwatorium Susz, przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej („Drought in Europe 2022”, GDO Analytical Report), pokazuje, że susza już wpływa negatywnie na sektor energetyczny w całej Europie. Na skutek spadku poziomu rzek ilość energii wytwarzanej w elektrowniach wodnych spadła o 20 proc. Ucierpiała też produkcja rolna – zwłaszcza uprawy kukurydzy, soi i słonecznika. Ich tegoroczne zbiory mają być przez to niższe odpowiednio o 16, 15 i 12 proc.

Sygnatariusze listu podkreślają, że Polska jako jeden z największych producentów żywności w UE jest nie tylko samowystarczalna pod tym względem, ale gwarantuje dostawy żywności do innych państw członkowskich. "Jednak utrzymanie tej roli i pozycji wymaga zagwarantowania ciągłości produkcji, a to z kolei związane jest z zapewnieniem dostaw nośników energii podmiotom zajmujących się produkcją i dystrybucją żywności oraz pasz" - czytamy.

- W ostatnich miesiącach prowadzimy dialog z przedstawicielami rządu w tej sprawie, wskazując, iż przyjęte w 2021 rozporządzenia, regulujące wdrażanie ograniczeń w dostawach energii elektrycznej oraz poborze gazu ziemnego, oznaczają de facto wstrzymanie produkcji żywności. Zaproponowane rozwiązania przewidują co prawda zapewnienie minimalnego poboru mocy, ale poziom tej gwarancji uniemożliwia utrzymanie ciągłości funkcjonowania zakładów. To z kolei, oprócz wskazywanego już zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego państwa, może zdestabilizować rynek rolny, znacząco pogarszając sytuację ekonomiczną gospodarstw rolnych - napisano w apelu.

Organizacje związane z branżą spożywczą zwracają uwagę na "konieczność pilnego zakończenia prac" i wdrożenie podnoszonych postulatów "jeszcze przed sezonem jesienno-zimowym".

- Dostęp do energii elektrycznej, gazu ziemnego  i węgla jest kluczowy na wielu etapach produkcji roślin i zwierząt oraz produkcji żywności, realizowanych zgodnie z wymogami prawa krajowego i unijnego, gwarantując polskim konsumentom nieprzerwany dostęp do bezpiecznej i jakościowej żywności. Potencjalne ograniczenia w dostępie do żywności mogą być powodem paniki i niepokojów społecznych oraz pogłębić destabilizację państwa i gospodarki w przypadku wystąpienia przerw w dostawach ww. nośników energii - czytamy.

- Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku żywności, długotrwałe przerwy w dostawie prądu i gazu mogą generować zagrożenia sanitarne, związane z psuciem się dużych partii żywności oraz brakiem możliwości zapewnienia właściwego poziomu dobrostanu oraz odpowiednich warunków uboju zwierząt dostarczonych do ubojni (tym samym prowadzić do nadmiernego ich cierpienia i śmierci w sposób niekontrolowany). Z kolei w branży owocowo-warzywnej oraz przetwórstwie ryb w szczycie sezonu, zakłócenia w dostawie prądu będą skutkować całkowitym zniszczeniem surowca, który nie przerobiony w odpowiednim czasie bezpowrotnie się zepsuje, ze stratą dla wiele setek tysięcy małych producentów, którzy dominują w tym sektorze - dodano w apelu do szefa rządu.

Organizacje branżowe wskazały też, że "niezakłócona produkcja żywności stanowi istotny element bezpieczeństwa państwa i musi podlegać ochronie w przypadkach wystąpienia ograniczeń w dostawach energii elektrycznej, gazu i węgla".

- Przypominamy, że naszym podstawowym postulatem jest uwzględnienie wszystkich obiektów produkcyjnych przedsiębiorstw sektora rolno-spożywczego w grupie obiektów, które powinny być chronione przed ograniczeniami w dostawach nośników energii między innymi poprzez zapewnienie minimalnej mocy poboru na poziomie nie niższym niż 80 proc. wartości mocy zamówionej. Liczymy na zrozumienie i wsparcie Pana Premiera dla szybkiego wdrożenia postulowanych przez nas zmian. Jednocześnie wyrażamy pełną gotowość do udziału we wszelkich niezbędnych pracach związanych z powyższym tematem - zaznaczono w apelu.

Pod apelem do premiera Mateusz Morawieckiego podpisali się:

- Waldemar Broś, Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich
- Dariusz Lizak, Krajowa Izba Gospodarcza Przemysł Rozlewniczy
- Witold Choiński, Związek Polskie Mięso
- Andrzej Gantner, PhD, Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców
- Andrzej Gajowniczek, Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw
- Dariusz Goszczyński, Krajowa Rada Drobiarstwa - Izba Gospodarcza
- Barbara Groele, Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków
- Marcin Hydzik, Związek Polskich Producentów Mleka
- Andrzej Kuczyński, Federacja Gospodarki Żywnościowej RP
- Agnieszka Maliszewska, Polska Izba Mleka
- Bartłomiej Morzycki Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego w Polsce - Browary Polskie
- Andrzej Olkowski, Stowarzyszenia Regionalnych Browarów Polskich
- Monika Piątkowska, Izba Zbożowo-Paszowa
- Wiesław Różański, Unia Producentów i Pracodawców Przemysłu Mięsnego
- Marek Zagórski, Komitet Rolnictwa i Obrotu Rolnego Krajowa Izba Gospodarcza

Jednocześnie zaznaczono, że list intencyjny nie stanowi umowy zobowiązującej, a wyraża jedynie wolę rozpoczęcia rozmów dotyczących wzajemnej współpracy stron w zakresie i na warunkach w nim zakreślonych. Termin obowiązywania tego listu nie został określony.

Trzy tygodnie temu zarząd KSG Agro podał, że rozpoczyna przetwarzanie rzepaku i słonecznika na Ukrainie w celu dalszego doprowadzenia oleju do standardu konsumenckiego w UE.

„Wojna na Ukrainie zmusza producentów rolnych do zmiany strategii, poszukiwania nowych kanałów sprzedaży produktów rolnych. Blokada ukraińskich portów morskich spowodowana rosyjską agresją militarną blokuje tradycyjne łańcuchy logistyczne, eksport zboża i ropy naftowej oraz produktów rolnych. W tych okolicznościach spółka rozpoczyna przetwórstwo rzepaku i słonecznika na Ukrainie na eksport” – podała firma.

KSG Agro podało wtedy, że podpisało już kilka kontraktów z rafineriami ropy naftowej na Ukrainie, a trwają negocjacje z europejskimi partnerami w sprawie oleju rafineryjnego, jego pakowania w butelki PET w krajach UE do dalszej sprzedaży, zarówno w UE, jak i w innych krajach.

Analitycy zauważają, że za blisko dwie trzecie wzrostu zysków w przetwórstwie spożywczym w skali roku odpowiadała branża przetwórstwa mleka, której sprzyjał przede wszystkim znaczący wzrost cen produktów mleczarskich, nasilony w niektórych przypadkach efektami wojny. Tak było np. w dla masła.

Obudowujący się popyt na mięso w warunkach wygasania pandemii spowodował wzrost rentowności branży mięsnej, w szczególności przetwórców mięsa białego.

Wzrost zysków firm o 185 mln rok do roku odpowiadał za 20 proc. wzrostu zysku całego przetwórstwa spożywczego w pierwszym kwartale 2022 roku. Według analityków PKO BP, firmy korzystały z wysokich cen olejów roślinnych (wzmocnionych efektami wojny) i dużego zapotrzebowania na rynkach zewnętrznych.

Bank zwraca uwagę na pogorszenie wyników branży przetwórstwa ryb (strata), na które złożyły się istotne podwyżki cen ryb, m.in. łososi oraz niekorzystny dla importu kurs euro wobec złotego – w wyniku czego koszty rosły szybciej niż przychody.

Analitycy PKO BP oczekują, że z uwagi na wzrosty cen artykułów spożywczych tempo wzrostu przychodów branży w drugim kwartale 2022 roku przyspieszy do +40-50 proc., jednak zyski mogą nie rosnąć już w tak znaczącym tempie jak dotychczas.

„Najbliższe kwartały będą charakteryzować się również podwyższoną dynamiką kosztów, głównie w zakresie surowców rolnych (ograniczenia w podaży). Presję kosztową nasilać będzie istotny wzrost cen paliw oraz energii. Schłodzenie koniunktury gospodarczej (spowolnienie wzrostu PKB i wysoka inflacja) oraz niepewność związana z wojną, mogą wpłynąć na pogorszenie nastrojów konsumentów i ograniczać zakupy droższych produktów spożywczych m.in. mięsa” – czytamy w raporcie.

Z kolei silnie rosnące ceny zbóż oddziaływać będą w kierunku zmniejszenia marż producentów pieczywa, wytwórców produktów przemiału zbóż, makaronów, choć w przypadku produktów podstawowych przeniesienie wzrostu kosztów na konsumentów może być łatwiejsze. Popyt na rynkach zagranicznych na produkty zbożowe z Polski będzie wysoki z uwagi na zmniejszą dostępność zbóż z Ukrainy.

Zespół ma również dokonywać przeglądu i analizy sytuacji międzynarodowej w zakresie możliwości transportu produktów rolnych i spożywczych z Ukrainy, w związku z wojną na jej terytorium, zapewnić koordynację działań członków zespołu i wymiany informacji między nimi, inicjować współpracę z organami administracji rządowej, samorządowej oraz organizacjami pozarządowymi w celu wsparcia realizacji zadań zespołu.

W kompetencjach zespoły jest proponowanie działań dotyczących współpracy z instytucjami i organizacjami międzynarodowymi w celu wsparcia realizacji zadań zespołu i wykonywanie innych działań niezbędnych do prawidłowej realizacji zadań zespołu – na polecenie Prezesa Rady Ministrów.

W skład Międzyresortowego Zespołu do spraw Transportu Produktów Rolnych i Spożywczych z Ukrainy wchodzą: przewodniczący zespołu – minister właściwy do spraw rynków rolnych, minister właściwy do spraw aktywów państwowych, minister właściwy do spraw członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej, minister właściwy do spraw gospodarki oraz minister właściwy do spraw transportu, minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw zagranicznych, Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz Prezes Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.

Obsługę merytoryczną, organizacyjno-prawną, techniczną i kancelaryjno-biurową prac zespołu zapewnia Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wydatki związane z obsługą merytoryczną, organizacyjno-prawną, techniczną i kancelaryjno-biurową Zespołu są pokrywane z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw rynków rolnych.

Rosyjska agresja na Ukrainę sprawiła, że znaczna część ukraińskiej produkcji rolnej tkwi w magazynach i portach nad Morzem Czarnym zablokowanych przez rosyjską armię. Szacuje się, że 22-25 mln ton zbóż i nasion oleistych czeka w magazynach na eksport.

Największy wzrost odnotował indeks cen olejów FAO, który po wybuchu rosyjskiej pełnoskalowej agresji osiągnął poziom 251,8 pkt., co oznacza, że był o 53 proc. wyższy niż średnio w 2021 r. Odzwierciedla to duże znaczenie Ukrainy i Rosji w produkcji nasion oleistych i olejów.

W kwietniu i maju indeks cen olejów uległ osłabieniu, ale nadal pozostaje wyraźnie powyżej poziomu z zeszłego roku. Od wybuchu rosyjskiej inwazji znacząco wzrósł także indeks cen zbóż, który wynosi obecnie 173,4 pkt., a więc o 32 proc. więcej niż średnio w 2021 r. Indeksy FAO obrazujące ceny towarów, w których produkcji Ukraina miała mniejszy udział (mięsa, nabiału, cukru) również wzrosły, jednak mniej znacząco.

Według Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (Food and Agriculture Organization), w latach 2022-2023 liczba osób niedożywionych może zwiększyć się o 8-13 mln w rezultacie wzrostu cen żywności wywołanych rosyjską agresją.

Rosnące ceny żywności na światowych rynkach napędzają inflację. Poza problemami z podażą żywności wywołanymi rosyjską agresją, na ceny żywności wpływają także ceny paliw i nawozów. 

Transport żywności i energia wykorzystywana do produkcji żywności są obecnie znacznie droższe niż przed pandemią. Wszystkie te czynniki sprawiają, że w kolejnych
państwach inflacja osiąga poziomy sprzed kilku dekad. Będzie to najbardziej dotkliwe dla państw rozwijających się. 

Rozchwianie rynku żywności zwiększa także problemy państw, które już wcześniej borykały się z problemem hiperinflacji. 

Na przykład w Sudanie, który w 2022 r. importował z Ukrainy ponad 90 proc. pszenicy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy prognozuje inflację na poziomie 245 proc. Z kolei w Turcji w maju inflacja wyniosła 73,5 proc., a więc najwięcej od 24 lat.
 

Prezydent Ukrainy podkreślił konieczność odblokowania portów morskich, aby zapobiec kryzysowi żywnościowemu na świecie, i wskazał, że istnieje na to kilka sposobów, w tym wojskowy. Zaapelował także do partnerów międzynarodowych o dostarczenie niezbędnej do walki z Rosją broni.

Podczas konferencji Wołodymyr Zełenski zwrócił uwagę na poważny problem – Rosja kradnie i eksportuje ukraińskie plony. Ukraińskie władze wiedzą, gdzie dostarczane są te produkty. Prace nad tą kwestą trwają na poziomie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Ukrainy. Wcześniej Ukraina ostrzegła państwa przed kupowaniem ukraińskich zbóż od Rosji, ponieważ będą współwinne przestępstwu.

Czytaj więcej w portalu topagrar.pl

Trudne wyzwania

Aktualna sytuacja niesie za sobą również skutki w obszarze eksportu produktów spożywczych. Ukraina to drugi największy zagraniczny odbiorca serów z Polski. To również istotny rynek dla producentów mięsa, ponieważ charakteryzuje się popytem na te elementy, które trudno ulokować na zachodzie Europy. – Wszelkie wahania popytu na Ukrainie będą zmuszały polskie firmy do szybkiego poszukiwania nowych rynków zbytu, a to nie tylko generuje dodatkowe koszty, lecz również powoduje presję na marże uzyskiwane w eksporcie przez polskich przetwórców – tłumaczy Rykaczewski.

Jednak eksporterzy żywności zaczynają już wypełniać lukę po wstrzymanych wysyłkach z Ukrainy. Przypomnijmy, że tamtejszy rząd wprowadził zakaz eksportu kluczowych produktów spożywczych. Unijni odbiorcy po stracie dostaw z terenów objętych wojną szukają możliwie najtańszej alternatywy, co widać szczególnie wyraźnie w kategoriach drobiu i jaj. Co prawda polskie produkty są droższe niż ukraińskie, ale wciąż tańsze niż proponowane przez wielu innych dostawców. – Widzimy skokowy wzrost popytu na produkty drobiarskie wynikający z nagłego ustania podaży z Ukrainy. Atutem polskich eksporterów jest nie tylko konkurencyjność cenowa, ale też możliwość szybkiego oferowania dużych i jednorodnych jakościowo wolumenów. Te przewagi predestynują nas do wypełniania luk po ukraińskim eksporcie bardziej niż innych – komentuje Katarzyna Gawrońska, dyrektor Krajowej Izby Producentów Drobiu i Pasz.

Krajowy popyt też rośnie

Napływ milionów uchodźców z Ukrainy do Polski wspiera zapotrzebowanie na wszelkiego rodzaju dobra pierwszej potrzeby, takie jak żywność, artykuły higieniczne i sanitarne, produkty dla dzieci czy odzież i obuwie. Jak podaje agencja NielsenIQ, od momentu wybuchu wojny w Ukrainie polski rynek FMCG notował podwyższone obroty. Jednak już w trzecim tygodniu od rozpoczęcia konfliktu zbrojnego (w momencie pisania tego artykułu) dynamika tego wzrostu zaczęła spadać. Najmocniej rośnie obecnie sprzedaż konserw mięsnych, mąki oraz cukru. Widać także zwiększone zainteresowanie m.in. mlekiem i jego przetworami. – Sytuacja za naszą wschodnią granicą przekłada się na zachowania polskich konsumentów. Są to czysto ludzkie naturalne reakcje w obliczu zagrożenia, chociaż w obecnych okolicznościach nie ma obaw, że zabraknie mleka lub innych produktów na półkach sklepowych – mówi Małgorzata Cebelińska, dyrektor handlu w SM Mlekpol.

Warto zwrócić w tym kontekście uwagę, że obserwowane osłabienie złotego względem głównych walut, takich jak dolar i euro, może mieć negatywne przełożenie na ceny produktów importowanych. W połączeniu ze znacznym wzrostem ogólnej niepewności może się to niekorzystnie odbić na popycie na dobra konsumpcyjne niebędące produktami pierwszej potrzeby, których zakup można odłożyć w czasie. – Wskazać tu można m.in. kategorie, takie jak AGD/RTV, meble czy pojazdy samochodowe. W skali całego handlu detalicznego te efekty będą się częściowo równoważyć, choć można zaryzykować tezę, że przynajmniej w krótkim okresie lekką przewagę uzyska pozytywny wpływ zwiększonego popytu na dobra podstawowe – prognozuje Paweł Kowalski, ekspert w Departamencie Analiz Makroekonomicznych Banku Pekao.

Silna niepewność

W dłuższym okresie sytuacja gospodarcza Polski jest obarczona silną niepewnością zarówno co do dalszego przebiegu działań wojennych, jak i relacji pomiędzy światem zachodnim a Rosją. – Można zakładać, że część uchodźców pozostanie w Polsce na dłużej niezależnie od ostatecznego rezultatu wojny. To, że osoby te będą musiały znaleźć źródło utrzymania, miałoby pozytywny wpływ nie tylko na konsumpcję, lecz również na rynek pracy – zauważa Kowalski. W tej chwili liczba przekroczyła już 2 mln osób. Według różnych prognoz należy się spodziewać napływu ok. 4–5 mln uchodźców. W tym kontekście istotne wydaje się, że profile konsumenckie przeciętnego Polaka i Ukraińca w odniesieniu do kategorii żywności są do siebie bardzo zbliżone.

Zgodnie z danymi za 2019 r. statystyczny mieszkaniec Ukrainy zjada rocznie 828 kg żywności, podczas gdy statystyczny Polak 792 kg. – Jeśli chodzi o podstawowe produkty żywnościowe, np. ziemniaki, produkty zbożowe czy mleko, to spożywamy ich w przeliczeniu na osobę niemalże tyle samo, co Ukraińcy – wskazuje Grzegorz Kozieja, dyrektor biura analiz sektora Food & Agri Banku BNP Paribas. Rozbieżności co do przyzwyczajeń żywieniowych widać natomiast w mniejszych, ale wciąż istotnych kategoriach. – Znaczną różnicę widać w spożyciu pomidorów. Ukraińcy jedzą ich dwukrotnie więcej niż Polacy. Wyprzedzają nas też w spożyciu cebuli – tłumaczy dyrektor biura analiz sektora Food & Agri Banku BNP Paribas. – Z kolei Polacy jedzą dużo więcej wieprzowiny i śmietany – dodaje.

Gdzie jeszcze widać odrębność wzorców konsumpcji? Najwyraźniej chyba w kategorii mięsa – Ukraińcy znacznie częściej sięgają po mięso kozie i baraninę, a także wołowinę i podroby. Oprócz tego spożywają więcej oleju słonecznikowego, jaj, groszku i orzeszków ziemnych. Z kolei Polacy zjadają więcej oliwek i oliwy z oliwek oraz cytrusów. Ukraińcy wybierają banany, Polacy zaś mandarynki i pomarańcze. Różnice mają swoje źródło w tradycji, ale też wynikają z innego poziomu ekonomicznego obu gospodarek.

Co z inwestycjami?

W Polsce i w całej Unii Europejskiej raczej nie zabraknie żywności. Mimo problemów związanych z wojną w Ukrainie jesteśmy pod tym względem bezpieczni. Trzeba jednak liczyć się z tym, że w pesymistycznym scenariuszu skutki długotrwałego załamania relacji dyplomatycznych mogą nasilić niekorzystną dla gospodarki inflację nie tylko w krótkim, lecz także dłuższym okresie, a niepewność towarzysząca niestabilnej sytuacji geopolitycznej może do pewnego stopnia stać się czynnikiem osłabiającym aktywność inwestycyjną w naszym regionie świata.

Powyższy artykuł pochodzi z nr 2/2022 magazynu "Wiadomości Handlowe".  

Zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa wpłynęły od Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego do Prokuratury Okręgowej w Warszawie. Jak doprecyzowano, są to zawiadomienia z art. 178 w zw. z art. 69 ust. 2 pkt 6 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Przypomnijmy, że pod koniec ub.r. Bunge ogłosiło konsolidację polskich biznesów - w tym ZT Kruszwicy - pod własną marką korporacyjną. Decyzja objęła również inne prowadzone lokalnie przez Bunge aktywności: terminal portowy w Świnoujściu, zakład przetwórstwa tłuszczów roślinnych w Karczewie oraz centrum IT Business Intelligence w Warszawie, obsługujące spółki Bunge na całym świecie.

Koncern Bunge zaangażował się kapitałowo w spółkę ZT Kruszwica SA, jako jej większościowy akcjonariusz, w 2002 roku. W 2021 r. sfinalizowano przejęcie 100 proc. akcji polskiej spółki oraz zdjęto Kruszwicę z Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie.

Działalność prowadzona niemal do końca 2021 r. jako ZT Kruszwica, a później skonsolidowana w ramach Bunge Polska, obejmuje dwa zakłady przetwórczo-produkcyjne, w Kruszwicy i Brzegu, w których firma przerabia nasiona oleiste, produkując na ich bazie oleje i tłuszcze roślinne na potrzeby przemysłu spożywczego, oleje butelkowane i margaryny konsumenckie, a także produkty dla przemysłów biopaliwowego i paszowego.

„Rząd chce powołać Krajową Grupę Spożywczą, która będzie silną, państwową spółką rolno-spożywczą. Nowy polski holding będzie mógł budować przewagę konkurencyjną na krajowym rynku rolnym i przyczyniać się do wzmocnienia rozwoju polskiego rolnictwa na rynkach zagranicznych. Bezpieczeństwo żywnościowe oraz wsparcie rolnictwa i rozwoju wsi to fundamenty polityki rządu” – informuje KPRM w komunikacie.

Powstały na bazie Krajowej Spółki Cukrowej holding spożywczy będzie działać w sektorze przetwórstwa buraków cukrowych i produkcji cukru, przetwórstwa i obrotu zbożami, przetwórstwa warzyw i owoców, produkcji skrobi ziemniaczanej, produkcji słodyczy oraz produkcji nasiennej.

Krajowa Grupa Spożywcza będzie mogła przeciwdziałać negatywnym zjawiskom występującym na rynkach rolno-spożywczych. Przyczyni się do stabilizowania sytuacji na rynku produktów rolnych oraz zapewni dostawy rezerw strategicznych żywności.

Ministerstwo Aktywów Państwowych zakłada, że nowy holding rozwinie też współpracę z rolnikami i plantatorami przy produkcji i dystrybucji nasion, usługach wsparcia, doradztwie, zakupach czy współpracę z innymi spółkami Skarbu Państwa. Co ciekawe, do nowego holdingu będą mogły być powoływane nowe podmioty, w tym zagraniczne.

Szacowane przychody Krajowej Grupy Spożywczej będą kształtować się na poziomie blisko 3,5 mld zł rocznie, co będzie stanowiło wzrost o ponad 35 proc. w stosunku do obecnych przychodów Krajowej Spółki Cukrowej.

- Negatywne efekty wojny ujawniają się przede wszystkim na rynku zbóż i olejów, z uwagi na duże znaczenie Ukrainy w światowej produkcji i handlu tymi produktami - wskazują analitycy. I dodają, że wzrost dynamiki cen zbóż oznacza dalszy silny wzrost kosztów surowcowych u producentów pieczywa, wytwórców produktów przemiału zbóż, makaronów oraz pasz dla zwierząt gospodarczych.

Zauważają też, że wyższe tempo podwyżek cen drobiu (efekt zwiększających się kosztów pasz i spadku produkcji żywca), rekordowe ceny bydła, oraz zapoczątkowane na koniec pierwszego kwartału 2022 r. podwyżki cen trzody chlewnej zwiększą presję kosztową w przetwórstwie mięsa. Wciąż oczekują dobrej sytuacji w przypadku produkcji olejów (wysokie eny w warunkach ograniczonych dostaw olejów z Ukrainy) i przetwórstwie mleka (wysoki popyt zewnętrzny), choć z uwagi na wojnę, nieznacznie ucierpieć może polski eksport serów.

Eksperci PKO BP wskazują, że wyniki branży spożywczej w czwartym kwartale 2021 r. uległy wyraźnej poprawie. Wyższy niż przed rokiem popyt w HoReCa oraz wyższe ceny żywności spowodowały, że przychody firm wzrosły o 26,9 proc. rdr (vs +10,1 proc. rdr w trzecim kwartale 2021 r.). Mimo silnego wzrostu kosztów (24,7 proc. rdr vs +11,2 proc. rdr w trzecim kwartale ub.r.) branża podwoiła zysk w stosunku do słabego czwartego kwartału 2020 r. W porównaniu do trzeciego kwartału 2021 r. zysk wzrósł o 22,3 proc.

- Największy wpływ na poprawę sytuacji miała lepsza rentowność branży mięsnej i przetwórstwa mleka. Odbudowujący się popyt i ograniczenia podażowe sprzyjały podwyżkom cen. Uwagę zwraca dwukrotny wzrost przychodów w branży PKD 10.4 (produkcja olejów), który pozwolił na wzrost zysków firm (8,6-krotny rdr). Firmy korzystały z wysokich cen olejów roślinnych i dużego zapotrzebowania na rynkach zewnętrznych. Istotnie poprawiła się sytuacja producentów cukru (wzrost przychodów o 26 proc. rdr i zysków o 126 proc. rdr) z uwagi na wyraźny wzrost cen cukru na rynkach światowych - czytamy w raporcie PKO BP.

Posłanka zaznacza, że choć wartość polskiego eksportu na Ukrainę w 2021 roku stanowiła co prawda tylko 2 proc. całego polskiego wywozu produktów rolno-spożywczych za granicę (ponad 800 mln euro), to w przypadku produktów mlecznych to było aż 15 proc. (o wartości ponad 120 mln euro).

- Z kolei jeśli chodzi o import (wartość ogółem to ponad 900 mln euro w 2021 roku), to polscy konsumenci mogą negatywnie odczuć problemy z ograniczeniem dostaw ukraińskich tłuszczy roślinnych, w tym oleju słonecznikowego i rzepakowego - podkreśla posłanka.

Również w innej interpelacji Krzysztof Piątkowski i Krystyna Skowrońska zauważają, że skutkiem brojnej agresji Rosji na Ukrainę są m.in. przerwane dostawy oleju słonecznikowego, którego Rosja i Ukraina były w 2020 r. największymi eksporterami na świecie (z łącznym udziałem rzędu 58 proc.), a także olejów rzepakowego i sojowego.

- Jeszcze rok temu importowaliśmy z Ukrainy blisko 80 proc. tego ostatniego, z tego kraju pochodziło też 45 proc. dostaw do Polski oleju słonecznikowego oraz ok. 20 proc. rzepakowego - piszą w interpelacji skierowanej do Henryka Kowalczyka i pytają, czy grozi nam deficyt tych produktów. Chcą się także dowiedzieć, jakie kroki rząd podejmuje, "by temu przeciwdziałać i jednocześnie zapobiec nadmiernemu wzrostowi cen".

Z kolei Dorota Niedziela pyta ministra rolnictwa o poziom dotychczasowych strat producentów i eksporterów polskiej żywności na Wschód w związku z wojną w Ukrainie. W interpelacji znalazły się także pytania o to, co zdaniem Kowalczyka stanowi największe zagrożenie dla polskiego rolnictwa oraz polskich konsumentów (w związku z wojną w Ukrainie), oraz czy rząd oraz Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowują pakiet działań ochronnych dla polskich producentów i eksporterów rolno-spożywczych dotkniętych stratami.

Niedziela zapytała również Kowalczyka, czy rząd planuje wsparcie dla spółdzielni mleczarskich w związku z rosnącymi cenami energii, a przede wszystkim cenami gazu? A jeśli tak, to jakie to będą instrumenty wsparcia i od kiedy zaczną obowiązywać? Posłanka chce się również dowiedzieć, czy minister rolnictwa ozważa możliwość wpisania zakładów mleczarskich/spółdzielni do grupy zakładów wchodzących w skład tzw. infrastruktury krytycznej, w związku z ich znaczeniem dla bezpieczeństwa żywnościowego kraju.

Odpowiedź na żadną z obu powyższych interpelacji, zgłoszonych pod koniec marca, jak dotąd nie wpłynęła.

Rosja i Ukraina znajdują się w światowej czołówce producentów i eksporterów żywności. Jak podaje FAO, odpowiadały za ok. 30 i 20 proc. światowego eksportu pszenicy i kukurydzy w ciągu ostatnich trzech lat. Tymczasem Rosja już w ubiegłym roku ograniczyła eksport pszenicy, co w świetle obecnych wydarzeń może wyglądać na przygotowania do wojny, zaś Ukraina w marcu zdecydowała o zakazie eksportu zbóż, cukru, soli i mięsa. W skali globu spowoduje to wzrost cen, ale o ile bogate kraje Zachodu sobie z tym problemem poradzą, o tyle rośnie ryzyko, że w krajach uboższych, w których żywność stanowi większą część koszyka zakupowego niż w świecie rozwiniętym, może to zagrozić bezpieczeństwu żywnościowemu.

– Oba kraje eksportowały swoje produkty rolnicze do takich krajów, które siłą rzeczy są punktami zapalnymi – na Bliski Wschód i do Afryki Północnej. Tam wzrost cen może przełożyć się na większy potencjał do niepokojów społecznych, a pamiętamy, co się działo 11 lat temu. Głównym powodem Arabskiej Wiosny były rosnące ceny żywności czy mniejsza podaż produktów żywnościowych. To jest chyba największe w skali geopolitycznej ryzyko, które jawi się w tym momencie – mówi Michał Dybuła.

Według danych FAO (Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa) w marcu indeks globalnych cen żywności wzrósł do 159,3 punktów, czyli był o 33,6 proc. wyższy niż rok wcześniej i o 12,6 proc. wyższy niż w lutym br. To rekord w ponad 30-letniej historii prowadzenia takich statystyk. Najmocniej wzrosły ceny olejów roślinnych (+23,2 proc. wobec lutego br.) i zbóż (+17,1 proc.). Cukier podrożał w ciągu miesiąca o 6,7 proc., mięso – o 4,8 proc., a nabiał – o 2,6 proc. Ceny w tych kategoriach są o ponad 20 proc. wyższe niż przed rokiem.

− Ceny żywności już dość mocno wzrosły. W ostatnim czasie mamy do czynienia z drobną stabilizacją cen czy korektą w dół podstawowych produktów rolniczych. Może mieć na to wpływ również oczekiwanie na to, że chyba nie będzie aż tak źle jak w pierwszych tygodniach wojny wielu się wydawało, że jednak podaż, o ile spadnie, to te spadki nie będą tak bardzo głębokie – komentuje główny ekonomista banku BNP Paribas.

Zaburzenia dotyczą także handlu nawozami, których Rosja jest największym eksporterem. To zaś może się wiązać ze spadkiem ich zużycia, a w konsekwencji z mniejszą wydajnością upraw oraz dalszym wzrostem cen.  

Przerwanie łańcuchów dostaw i sankcje przełożą się nie tylko na sektor rolniczy i przetwórstwa żywności. Rosja, Ukraina i Białoruś to także duzi dostawcy palladu, niklu czy aluminium. Są to metale wykorzystywane w przemyśle motoryzacyjnym czy energetycznym.

− Wiele sektorów cierpi na ograniczeniu handlu czy przerwaniu łańcuchów logistycznych. Na pewno są to branże związane z przemysłem stalowym. Rosja jest dość dużym graczem, jeśli chodzi o rynek stali czy metali, ale również metali ziem rzadkich, czyli wszystko to, co wykorzystujemy w elektronice czy przemyśle samochodowym – podkreśla Michał Dybuła. – Dodatkowo wzrost cen w sektorach związanych z energetyką jest bardzo duży, więc wszystkie branże, które charakteryzują się dużą energochłonnością, takie jak chociażby przemysł chemiczny czy produkcja materiałów budowlanych, z tego powodu cierpią.

źródło: Newseria

Zdaniem ekspertów FAO ostatnie gwałtowne wzrosty odzwierciedlają nowe rekordy wszechczasów dla olejów roślinnych, zbóż i subindeksów mięsnych. Mniejsze wzrosty dotyczyły cen cukru i produktów mlecznych.

Rosja i Ukraina są głównymi eksporterami pszenicy, kukurydzy, jęczmienia i oleju słonecznikowego. Surowce są eksportowane za pomocą statków przez Morze Czarne. Trwająca sześć tygodni inwazja Rosji na Ukrainę zahamowała ukraiński eksport.

Indeks cen zbóż agencji wzrósł w marcu o 17% do rekordowego poziomu, podczas gdy indeks olejów roślinnych wzrósł o 23%, również odnotowując najwyższy dotychczas odczyt, podała FAO.

Zakłócenia w dostawach zbóż z regionu Morza Czarnego zaostrzyły wzrost cen towarów żywnościowych, które już przed wojną na Ukrainie osiągnęły najwyższy poziom od 10 lat w indeksie FAO z powodu globalnych problemów z plonami.
Ceny cukru i nabiału również gwałtownie wzrosły w zeszłym miesiącu.

Zwracają jednak uwagę, że w obliczu znaczącego, a niewykluczone, że całkowitego ograniczenia eksportu zbóż i innych surowców rolnych z Ukrainy, będącej spichlerzem Europy oraz z Federacji Rosyjskiej - z powodu embarga oraz olbrzymich podwyżek cen środków do produkcji rolnej, takich jak np. nawozy mineralne, paliwa, energia elektryczna i gaz, a także zależnych od energii produktów i usług, pojawia się znacząca presja na wzrost kosztów produkcji żywności.

Zagraża to zarówno stabilności dochodów rolniczych, jak również zapewnieniu odpowiedniej wielkości produkcji rolnej, od której zależy bezpieczeństwo żywnościowe Polski.

„Uważamy, że w perspektywie niestabilnej sytuacji na Wschodzie, należy rozważyć kształt zarówno polityki rolnej krajowej, jak i unijnej, a także zredefiniować główne cele, jakie były dotąd stawiane. Potrzeba jasno sprecyzowanych działań na najbliższe miesiące, a także w perspektywie średnio i długookresowej, na kolejne lata i dekady” – oceniają ministrowie rolnictwa.

Akcentują, że obecnie kluczowym celem jest konieczność zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego krajów Europy i świata. Będzie się to wiązało z potrzebą dokonania dogłębnej analizy i rewizji Europejskiego Zielonego Ładu, w tym strategii realizowanych przez Wspólną Politykę Rolną (WPR), które z niego wynikają - Od Pola do Stołu oraz Strategii na rzecz Bioróżnorodności.

„Konieczna będzie, naszym zdaniem, zmiana priorytetów zawartych w tych strategiach. Uważamy, że do czasu wypracowania, przy udziale środowisk rolniczych i reprezentacji konsumentów, nowych priorytetów i dokonania analiz, przy udziale miarodajnych rolniczych ośrodków naukowych, co do potencjalnych skutków ekonomicznych i społecznych Europejskiego Zielonego Ładu w rolnictwie, należy wstrzymać jego wdrażanie w całej Unii Europejskiej” – czytamy w liście otwartym do premiera.

„Obie strategie i ekologiczne ambicje w nich zawarte, takie jak ograniczenie stosowania pestycydów i nawozów, czy nadmierne, nie wynikające z zapotrzebowania rynkowego zastosowanie rolnictwa ekologicznego już wcześniej wzbudzały obawy związane ze spadkiem wydajności, a tym samym produkcji. Odpowiedzią na ograniczenia zawarte w Zielonym Ładzie, jak również na niewyobrażalny wzrost cen nawozów azotowych może być bezpieczna technologia mikrobiologicznych produktów nawozowych, stosowanych zarówno w zastępstwie nawożenia azotowego, jak i wspomagająca ochronę roślin, która nie wywiera negatywnego wpływu na efektywność produkcji i ochronę środowiska” – czytamy dalej.

Podobne zadania stoją przed krajami członkowskimi w ramach polityk krajowych.

„O ile fakt uwzględnienia rolników w ogłoszonej przez Pana Premiera tzw. tarczy antyputinowskiej jest godny odnotowania, o tyle należy zwrócić uwagę, że zostały w jej założeniach pominięte gospodarstwa, które dźwigają na sobie główny ciężar zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju, czyli produkujące na rynek. Spośród ponad 1,3 mln gospodarstw rolnych w Polsce, niespełna 10 proc. z nich wytwarza blisko 90 proc. całkowitego wolumenu produkcji rolnej, a gospodarstwa o powierzchni powyżej 50 ha, stanowiące tylko 3 proc. wszystkich gospodarstw w Polsce dostarczają ponad 75 proc. rynkowej produkcji żywności. Działania zmierzające do ograniczenia wzrostu cen żywności proponowane w ramach tarczy powinny brać ten fakt pod uwagę w kontekście efektywności pomocy kierowanej do sektora rolniczego – vide: propozycja powszechnych dopłat 500 zł do ha do maksymalnej powierzchni 50 ha użytków rolnych” – argumentują ministrowie.

W ich ocenie rząd powinien jednoznacznie ustalić priorytety dotyczące tego wsparcia uwzględniając rolę gospodarstw towarowych w zapewnieniu taniej i dobrej jakościowo żywności i skupić się na rozwiązaniach, które będą zapewniały ochronę także tej grupie gospodarstw i nie spowodują ich wykluczenia z planowanego wsparcia.

„Również w kontekście działań planowanych w ramach WPR należy zwrócić uwagę na rolę innowacyjności i rozwiązań cyfrowych związanych z rozwojem rolnictwa precyzyjnego oraz dążyć w ramach II filaru WPR do wspierania inwestycji wpływających na efektywność i obniżenie kosztów produkcji. Tutaj ważne są zarówno działania przyszłe proponowane w Krajowym Planie Strategicznym na lata 2023-2027, jak i dostępne w tej chwili, w tym przyznane w marcu br. dodatkowe wsparcie w ramach rezerwy kryzysowej WPR w kwocie ponad 45 mln euro dla Polski, z możliwością uzupełnienia z budżetu krajowego do 200% tej kwoty (to razem daje ponad 600 mln zł). Te działania mają być zaplanowane i zgłoszone do KE do końca czerwca br. – one również muszą odnosić się do towarowej produkcji rolnej” – czytamy w liście.

W obliczu decyzji zmierzających do jak najszybszego trwałego uniezależnienia się energetycznego od Federacji Rosyjskiej, zdaniem ministrów koniecznie należy uwzględnić potencjał, jaki mają gospodarstwa rolne w odniesieniu do rozwoju odnawialnych źródeł energii. Inwestycje w tym obszarze również powinny znaleźć się w grupie najintensywniej wspieranych w ramach środków unijnych i krajowych.

Ponadto z uwagi na pogarszającą się sytuację klimatyczną, skutkującą w szczególności niedoborami wody na cele rolnicze, w ocenie ekspertów należy zintensyfikować i zmodyfikować działania wspierające inwestycje, związane z retencją na obszarach wiejskich oraz z nawodnieniami w rolnictwie, ponieważ dotychczasowe działania nie przyniosły oczekiwanych efektów. Uzyskanie nawet kilkunastoprocentowej poprawy w zakresie dostępności wody na cele rolnicze będzie skutkowało poprawą wydajności przy ograniczeniu zużycia nawozów.

„Apel ten podyktowany jest troską o przyszłość i bezpieczeństwo żywnościowe Polaków i wynika z naszych wieloletnich doświadczeń w sprawowaniu urzędów publicznych, i działań na rzecz polskiej racji stanu. Uważamy, że w obecnej sytuacji, niezależnie od wyznawanych poglądów politycznych, powinniśmy wszyscy skupić się na poszukiwaniu rozwiązań zmierzających do zapewnienia szerokorozumianego bezpieczeństwa naszego kraju i jego mieszkańców” – przekonują byli ministrowie rolnictwa.

Sieci przyznają, że obecnie bardziej walczą o ograniczenie tempa wzrostu, a nie utrzymaniu ceny. Podkreślają, że producenci mogą windować ceny ze względu na ogromny popyt ze strony rynków zachodnich, głównie z Niemiec i Francji. Podrożeć ma również margaryna – jej ceny mają zbliżyć się do cen masła.

Jak informuje „Rz”, w Polsce sprzedaje się rocznie 3,4 mln litrów oleju słonecznikowego. Wartość tego rynku to 82 mln zł. Spodziewane wzrosty to oczywiście efekt rosyjskiej inwazji na Ukrainę, a konkretnie przewidywanego mniejszego eksportu z tego kraju. Tylko w 2021 roku Ukraina wyprodukowała 6,5 mln litrów oleju słonecznikowego, z czego 5,8 mln ton trafiło na eksport. To prawie 47 proc. udziału w światowym rynku. Teraz ten wynik może być zdecydowanie gorszy – wojna przypadłą na czas zasiewu, a ukraińscy rolnicy mierzą się z problemami w zaopatrzeniu w materiał siewny i paliwo. W związku z tym tegoroczne zbiory mogą być gorsze nawet o połowę.

Producenci nie kryją faktu, że ze względu na rosnące koszty produkcji, spowodowane m.in. wyższymi cenami gazu, paliw i prądu, zamierzają w najbliższym czasie podnosić ceny.

– Jesteśmy właśnie po podwyżce cen naszych produktów w marcu, przygotowujemy się do podwyżek w czerwcu i zmagamy się z wyzwaniem jesiennym – mówi Krzysztof Pawiński, prezes Grupy Maspex.

Dodał, że obniżenie VAT-u na żywność przyniosło efekt łagodzący, ale został on już skonsumowany kolejnymi podwyżkami.

Z danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które opublikowała gazeta, wynika, że od marca zeszłego roku mocno w górę poszły ceny hurtowe (za tonę) wielu produktów. W przypadku rzepaku wskaźnik ten sięgnął 72,8 proc., pszenicy 60,3 proc., a oleju rzepakowego 49,8 proc. Z kolei kilogram kurcząt i żywca wieprzowego podrożał odpowiednio o 47,9 oraz 26,9 proc.