Finalnie w IX kadencji Sejmu nie udało się wprowadzić zmian prawnych w tym zakresie. Na samej końcówce kadencji trafił tam projekt, który będzie dalej opracowywany przez Biuro Legislacyjne Sejmu. Ale czy w nowej kadencji izby będzie wola polityczna, aby doprowadzić temat do końca?  

- Lewica, a zwłaszcza Partia Razem, od początku wspiera działania Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców. W tym temacie nic się nie zmieni. Na przestrzeni ostatnich lat uczestniczyliśmy w wielu interwencjach poselskich i prowadziliśmy wspólnie kontrole poselskie. Byliśmy obecni i zaangażowani w działania powołanej grupy roboczej w sprawie franczyzy przy Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Jej początkowe rozmowy nad kodeksem dobrych praktyk franczyzy stały się punktem wyjścia dla projektu ustawy. O ustawowe uregulowanie franczyzy w Polsce zabiegamy od samego początku. Działania te będą kontynuowane bez względu na zmianę władzy. Osoby poszkodowane z samego faktu zmian politycznych jakie niewątpliwie nastąpiły po 15. października nadal oczekują sprawiedliwości w sądach i prokuraturach oraz domagają się zmian prawnych, które zlikwidują patologiczne praktyki funkcjonujące w niektórych franczyzach – powiedział w komentarzu dla portalu wiadomoscihandlowe.pl poseł Maciej Konieczny.

Podobne stanowisko zawarł także w stanowisku, które 20 grudnia opublikował w swoich mediach społecznościowych.

Ustawa, która ma wprowadzić franczyzę do kodeksu cywilnego jako umowę nazwaną jest wyczekiwana przez przedsiębiorców od dawna. Miałaby ona prawnie uregulować kwestie, które są często różnie interpretowane przez franczyzodawców – niejednokrotnie na niekorzyść franczyzobiorców.

Do jednych z najistotniejszych regulacji należy zapewnienie przyszłemu franczyzobiorcy projektu przyszłej umowy, aby ten mógł ją bez presji czasu przeanalizować. W projekcie jest mowa o 14 dniach. Z drugiej strony wskazano, iż franczyzodawca też ma prawo do ochrony swoich interesów. Aby je zabezpieczyć, może uzależnić przekazanie takiej umowy podpisaniem oświadczenia o zachowaniu jej poufności.

Ustawa ma też regulować przesłanki do wypowiedzenia umowy franczyzowej, a także doprecyzować okres jej wypowiedzenia. Do projektu w ramach opiniowania zgłoszono 107 uwag. Przekazały je m.in. związki zawodowe, organizacje zrzeszające przedsiębiorców różnych branż, izby gospodarcze, fora, stowarzyszenia ajentów czy też instytucje prawne.

Przez wiele lat model franczyzowy, pomimo braku regulacji ustawowej, rozwijał się w Polsce w sposób w miarę niezakłócony. W latach 2018–2020 pojawiły się sygnały o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu rynku. Wskazywano, m.in., na nadużywanie pozycji rynkowej przez organizatorów sieci (np. poprzez obowiązek zakupu produktów i usług od partnerów wskazanych przez organizatora po cenach wyższych niż ceny rynkowe lub w ilościach nie odpowiadających zapotrzebowaniu franczyzobiorcy), narzucanie wysokich opłat za wejście do sieci oraz wysokich kar umownych za rozwiązanie umowy przez franczyzobiorcę. Podnoszony był również zarzut, że stosowane wzory umów często przerzucały niemal całe ryzyko gospodarcze na franczyzobiorcę. Innymi problemami, na które wskazywano, było promowanie przez franczyzodawców modeli biznesowych o niesprawdzonej skuteczności oraz udzielanie przyszłym franczyzobiorcom niepełnych informacji, niepozwalających im należycie ocenić ryzyka przyszłej działalności.

Wskazane wyżej niedoskonałości skłoniły ustawodawcę do rozpoczęcia prac legislacyjnych zmierzających do uregulowania praw i obowiązków stron umowy franczyzowej. Rozpoczęło to dyskusję nad potrzebą takiej regulacji oraz jej zakresem. Prace takie rozpoczęły się w 2020 roku i są w praktyce prowadzone do dni dzisiejszego.

W dniu 27 lipca br. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt ustawy o zmianie kodeksu cywilnego i innych ustaw dotyczący regulacji umowy franczyzy. Zważywszy na zbliżający się koniec kadencji Sejmu nie ma wielkiej nadziei na uchwalenie przepisów w tej kadencji parlamentu.

Odkładając na bok rozważanie o tempie prac legislacyjnych, należy zadać sobie pytanie, czy regulacja ustawowa treści umowy franczyzowej jest konieczna? Czy ujęcie jej w ścisłe ramy prawne nie spowoduje „przeregulowania”, co mogłoby spowolnić a nawet cofnąć rozwój tego rynku, gdyż umowa franczyzowa będzie zbyt droga i przeregulowana?

W mojej ocenie, wydaje się, że regulacja jest wskazana. Nie jest to zapewne sprawa pierwszej potrzeby – istniejące regulacje prawne wydają się być wystarczające do zwalczania pojawiających się istotnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku – jednak regulacja może być przydatna. Opowiadam się przy tym za regulacją w stylu „cywilnoprawnym”, to jest ujęciem umowy franczyzy w ramy kodeksu cywilnego. Uregulowanie zasad funkcjonowania umowy franczyzowej stworzyłoby bardziej stabilne środowisko prawne funkcjonowania tego rynku. Lepsza ochrona prawna franczyzobiorców ułatwiłaby im decyzję biznesowe i spowodowałaby, że więcej osób decydowałoby się na prowadzenie tego rodzaju działalności.

Regulacja taka powinna zawierać definicję umowy franczyzy określającą jej essentialia negotii. Wskazane byłoby również wprowadzenie przepisów chroniących stronę słabszą – w znacznej części przypadków franczyzobiorcami są osoby fizyczne, nie posiadające wiedzy i umiejętności pozwalających w pełni na ocenę proponowanej umowy i jej konsekwencji. W pewnym zakresie tego rodzaju ochrona mogłaby być zapewniona przez wprowadzenie obowiązku franczyzodawcy przedstawienia szczegółowego dokumentu informacyjnego opisującego proponowaną umowę, jej treść oraz sposób funkcjonowania sieci franczyzowej wraz z danymi finansowymi za ostatnie 2-3 lata (o ile sieć funkcjonuje tak długo). Taki dokument powinien być napisany prostym i zrozumiałym językiem. Umożliwiłoby to franczyzobiorcy bardziej obiektywną ocenę planowanego przedsięwzięcia. Obowiązek taki istnieje w prawie USA.

Chroniąc franczyzobiorcę nie należy zapominać o ochronie franczyzodawcy. Sprawą, której uregulowanie może przynieść korzyści jest zakaz konkurowania ze strony franczyzobiorcy po wyjściu z sieci oraz ochrona własności intelektualnej franczyzodawcy a także zasad wypowiadania umowy przez strony.  

Należy tu wspomnieć, że zaprezentowany w dniu 27 lipca br. Przez Ministerstwo Sprawiedliwości  projekt ustawy, które zawiera regulacje odnoszące się do powyższych kwestii. Projekt ten jest stosunkowo krótki i obejmuje jedynie podstawowe regulacje dotyczące umowy franczyzy. Nie wydaje się konieczna dalej idąca ingerencja ustawodawcy w swobodę umów. Istniejące przepisy prawne, takie jak ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz kodeks cywilny (w zakresie kar umownych) wydają się wystarczającą podstawą do walki z nieprawidłowościami.

Co się musi zatem wydarzyć, aby nowe prawo zaczęło obowiązywać po wyborach? Zdaniem Marcina Warchoła – wiceministra sprawiedliwości, przedstawiciela resortu, który przygotował i pilotuje prace nad ustawą franczyzową – będzie to możliwe tylko w przypadku wygrania przez PiS najbliższych wyborów.

„Projekt ustawy jest gotowy, który napisaliśmy w @MS_GOV_PL. Jest on bardzo dobry i potrzebny. Jest przedmiotem konsultacji międzyresortowych. Dlatego potrzebne jest zwycięstwo #ZjednoczonaPrawica, aby ją wdrożyć. Dla nas #BezpiecznaPrzyszłośćPolaków jest najważniejsza” – napisał w serwisie X Warchoł.

Była to odpowiedź na pytanie Jana Śpiewaka, aktywisty i działacza, który opublikował zdjęcie jednej z pracownic sieci Żabka, która protestowała przed sklepem ze względu na to, że jej zdaniem nie dostała wypłaty od właściciela sklepu.

W projekcie ustawy franczyzowej znalazła się m.in. jasna definicja franczyzy, a także zapis o obowiązku dostarczenia dokumentu informacyjnego (tzw. prospektu franczyzowego) na 14 dni przed podpisaniem umowy. Zawierałby on opis podstawowych warunków oraz ważne kwestie związane z nawiązywaną współpracą. Chodzi o to, żeby franczyzobiorca miał czas na to, żeby dokładnie zapoznać się z wymaganiami oraz należnymi mu prawami.

W planach było też powołanie sądu arbitrażowego ds. franczyzy, a także ograniczenie czasu trwania zakazu konkurencji do jednego roku.

Ministerstwo chciało też uregulować terminy wypowiedzenia umowy, ale w taki sposób, by wcześniej tej umowy nie wypowiedział franczyzodawca. Dla umów zawartych na czas nieokreślony franczyzobiorca miałby 3-miesięczny okres wypowiedzenia, a franczyzodawca dwa razy dłuższy. Umowę można byłoby wypowiedzieć tylko w ściśle określonych przypadkach. Mniejsze miałyby również być kary umowne za zerwanie współpracy, a niemożliwe żądanie przez franczyzodawców podpisywania weksli w celu zabezpieczenia zobowiązań.

Zaskakujący jest jednak fakt, że biorąc pod uwagę jej rolę gospodarczą, w przeciwieństwie do niektórych krajów Unii Europejskiej (Włochy, Holandia, Litwa, Łotwa, Rumunia) oraz USA, umowa franczyzy w Polsce należy do tzw. umów nienazwanych. Oznacza to, że żaden akt prawny nie reguluje treści umowy franczyzy ani obowiązków stron.

Dopuszczalność zawierania umów franczyzy oparta była na wyrażonej w kodeksie cywilnym zasadzie swobody umów, zaś jej treść mogła być przez strony ukształtowana dowolnie, byleby tak ukształtowana umowa nie naruszała właściwości stosunku prawnego, prawa oraz zasad współżycia społecznego.

Umowa franczyzowa w praktyce

Przez ponad 30 lat rozwoju gospodarko wolnorynkowej wykształcił się pewien consensus co do koniecznej i obowiązkowej treści takiej umowy. Treść umowy franczyzy polega na tym, że organizator sieci (franczyzodawca) udziela drugiej stronie (franczyzobiorcy) praw do korzystania z jego nazwy, firmy, symboli, znaków towarowych, specyficznego know-how dotyczącego tego rodzaju działalności, koncepcji i techniki jej prowadzenia w zamian za zapłatę przez franczyzobiorcę opłat wymaganych umową.

Franczyzodawca winien udzielać franczyzobiorcy wsparcia w zakresie techniki prowadzenia działalności, zaś franczyzobiorca – prowadzić działalność z wykorzystaniem udostępnionego mu know-how, praw własności intelektualnej i zgodnie z wytycznymi franczyzodawcy. Model franczyzowy umożliwia franczyzobiorcy prowadzenie własnej działalności gospodarczej według sprawdzonego modelu, pod rozpoznawalną marką.

Przez wiele lat model franczyzowy, pomimo braku regulacji ustawowej rozwijał się w Polsce w sposób w miarę niezakłócony. W latach 2018–2020 pojawiły się sygnały o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu rynku. Wskazywano, m.in., na nadużywanie pozycji rynkowej przez organizatorów sieci (np. poprzez obowiązek zakupu produktów i usług od partnerów wskazanych przez organizatora po cenach wyższych niż ceny rynkowe lub w ilościach nieodpowiadających zapotrzebowaniu franczyzobiorcy), narzucanie wysokich opłat za wejście do sieci oraz wysokich kar umownych za rozwiązanie umowy przez franczyzobiorcę.

Podnoszony był również zarzut, że stosowane wzory umów często przerzucały niemal całe ryzyko gospodarcze na franczyzobiorcę. Innymi problemami, na które wskazywano, było promowanie przez franczyzodawców modeli biznesowych o niesprawdzonej skuteczności oraz udzielanie przyszłym franczyzobiorcom niepełnych informacji, niepozwalających im należycie ocenić ryzyka przyszłej działalności.

Podnoszono także zarzuty, że umowy franczyzowe są najczęściej umowami typu adhezyjnego, czyli uniemożliwiającymi franczyzobiorcy negocjowanie treści. W przeważającej części partnerami organizatorów sieci są osoby fizyczne lub mikro bądź mali przedsiębiorcy, którzy nie dysponowali wiedzą ani potencjałem, by należycie ocenić proponowaną umowę, a potem toczyć spory prawne w przypadku jej niewykonania przez drugą stronę.

Wskazane wyżej niedoskonałości skłoniły ustawodawcę do rozpoczęcia prac legislacyjnych zmierzających do uregulowania praw i obowiązków stron umowy franczyzowej. Rozpoczęło to dyskusję nad potrzebą takiej regulacji oraz jej zakresem (prace takie rozpoczęły się w 2020 roku). Przedstawiciele biznesu wskazywali na ryzyko „przeregulowania” rynku i nałożenia na franczyzobiorców tak daleko idących obowiązków, że uczyni to ten model biznesowy praktycznie nieopłacalnym.

Odpowiedzią środowiska franczyzowego było uchwalenie w lipcu 2021 roku Kodeksu Dobrych Praktyk we Franczyzie. Wielu przedstawicieli biznesu uznało to za krok we właściwą stronę, nadal jednak niewystarczający. Po pierwsze, nie wszystkie sieci franczyzowe zgodziły się go stosować. Po drugie, kodeksy dobrych praktyk, choć tworzą podstawę interpretacji umowy, nie są źródłem powszechnie obowiązującego prawa.

Projekt ustawy franczyzowej

W roku 2022 Ministerstwo Sprawiedliwości ogłosiło, że pracuje nad prawną regulacją umowy franczyzowej, a celem Ministerstwa jest uchwalenie nowych przepisów jeszcze w kadencji Sejmu kończącej się w październiku 2023 roku. Według dostępnych założeń do projektu nowej ustawy przepisy mają regulować franczyzę przede wszystkim na bazie cywilnoprawnej. Zrezygnowano z wprowadzenia regulacji o charakterze administracyjno-prawnym.

Projekt ma zawierać jasną definicję franczyzy, która pozwoli na łatwą identyfikację danej umowy jako umowy franczyzowej. Przewidywany jest również obowiązek organizatora (franczyzodawcy) udostępnienia franczyzobiorcy, na 14 dni przed zawarciem umowy, dokumentu informacyjnego zawierającego opis podstawowych warunków umowy oraz inne informacje przepisane prawem (wprowadzenie takiego obowiązku wzorowane jest na m.in. rozwiązaniach amerykańskich).

Narzędziem mającym na celu ułatwienie rozwiązywania sporów pomiędzy stronami umowy jest propozycja utworzenia sądu arbitrażowego, który rozpoznawałby sprawy dotyczące umowy franczyzy. W projekcie określono m.in. zasady postępowania przed tym sądem i skuteczności jego wyroków.

W ocenie Ministerstwa rozwiązanie to przyspieszyłoby postępowania w takich sprawach. Rozwiązanie to wydaje się korzystne z uwagi na przeciążenie sądów powszechnych oraz promowanie arbitrażu jako sposobu rozwiązywania sporów gospodarczych (co mogłoby odciążyć sądy powszechne). Z drugiej jednak strony, powoływanie specjalnego organu do rozstrzygania wąsko zdefiniowanego rodzaju sporów nie wydaje się być rozwiązaniem efektywnym.

Ustawodawca planuje również ograniczenie czasu trwania zakazu konkurencji po stronie franczyzobiorcy po rozwiązaniu umowy do 1 roku. Termin ten wydaje się dosyć krótki, z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze, że przepisy prawa konkurencji niechętnie odnoszą się do długich okresów zakazu konkurencji. Wydaje się, że przedłużenie tego okresu do 2 lat, połączone z nieograniczonym w czasie zakazem wykorzystywania know-how franczyzobiorcy byłoby lepszym rozwiązaniem.

Ustawodawca planuje również uregulować terminy wypowiedzenia umowy w taki sposób, by umożliwić franczyzobiorcy rozwiązanie niekorzystnej umowy, z jednoczesnym zagwarantowaniem mu ochrony przed rozwiązaniem umowy przez franczyzodawcę. Założenia przewidują 3-miesięczny termin wypowiedzenia dla franczyzobiorcy i 6-miesięczny dla franczyzodawcy (dla umów zawartych na czas nieokreślony). Umowy zawarte na czas oznaczony mogą być wypowiedziane jedynie w przypadkach w nich przewidzianych. Nie uchybia to prawu stron wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym w przypadku np. poważnego naruszenia umowy.

Planowane przepisy odnoszą się również do bardzo często podnoszonego przez franczyzobiorców problemu kar umownych – projekt przewiduje możliwość żądania ich zmniejszenia (proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca obowiązywania umowy), a także zabrania żądania od franczyzobiorców weksli na zlecenie w celu zabezpieczenia wykonania zobowiązań.

W tym momencie trudno wnioskować, jaki będzie ostateczny kształt nowych przepisów. Biorąc pod uwagę czas pozostały do wyborów, ich uchwalenie w obecnej kadencji Sejmu wydaje się być mało prawdopodobne.

Autor: dr Marcin Wnukowski, radca prawny, Partner w Squire Patton Boggs

Dodatkowo – stowarzyszenie uważa - że prospekt informacyjny udostępniany przed przystąpieniem do danej franczyzy powinien zawierać istotne dla przyszłego franczyzobiorcy informacje. Być napisany w sposób przejrzysty i zrozumiały, pomagając podjąć świadomy wybór.

Paweł Tracz podkreśla, że branża franczyzowa jest bardzo różnorodna, funkcjonujemy praktycznie we wszystkich sektorach handlowych i usługowych w Polsce. - Dlatego wiemy, że to, co w jednym modelu służy franczyzobiorcy, w innym będzie mu szkodziło np. w wyniku zobowiązań związanych z wynajmowaną powierzchnia czy zaciągniętymi kredytami. Projekt ustawy pojawił się dopiero na samym końcu kadencji, co może powodować obawy związane z jego potencjalnym ekspresowym procedowaniem, ale wierzymy, że uda się wspólnie stworzyć dobre prawo, które będzie wsparciem dla franczyzobiorców, a jednocześnie nie zamknie dostępu do franczyzy poprzez jej przeregulowanie – podsumowuje szef PSIMiF.

I dodaje: - Uważamy, że warto korzystać z rozwiązań, które znalazły się w wypracowanym przez branżę ponad 2 lata temu Kodeksie Dobrych Praktyk dla rynku franczyzy i realnie polepszają warunki współpracy przedsiębiorców z franczyzodawcami.

„Dlatego też dobrą wiadomością jest, że Ministerstwo Sprawiedliwości wreszcie przedstawiło projekt tzw. ustawy franczyzowej. Niestety projekt ten dotyka jedynie wycinka problemów wymagających uregulowania i całkowicie pomija kwestie istotne dla pracowników placówek handlowych funkcjonujących na zasadach franczyzy – przekonuje związkowiec.

Propozycje dobre, ale niewystarczające

Zdaniem Bujary przedstawiony przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo własności przemysłowej – skupia się jedynie na wzmocnieniu pozycji franczyzobiorców wobec franczyzodawców. Uznaje to rozwiązanie za słuszne i bardzo potrzebne, jednak zaznacza, że w ocenie kierowanej przez siebie sekcji związku, jest ono dalece niewystarczające.

„Aby rzeczywiście usunąć patologie występujące na rynku franczyzy w Polsce projekt nowelizacji powinien wprowadzać zmiany nie tylko w Kodeksie cywilnym oraz ustawie Prawo własności przemysłowej, ale również w Kodeksie pracy oraz Ustawie o ograniczeniu handlu w niedziele, święta oraz niektóre inne dni” – argumentuje.

Uszczelnienie ustawy o zakazie handlu w niedziele

Bujara zwraca ponadto uwagę na pojawiające się w ostatnim czasie informacje o tym, że kolejne sieci handlowe zamierzają zmienić model swojego funkcjonowania na franczyzę. „W związku z powyższym konieczne jest m.in. rozszerzenie artykułu 23(1) Kodeksu pracy. Chodzi o to, aby w przypadku zmiany modelu funkcjonowania placówki handlowej na franczyzę, pracownicy tej placówki zachowywali ciągłość zatrudnienia oraz dotychczasowe warunki pracy i płacy. Niezbędne jest również uszczelnienie ustawy regulującej handel w niedziele i skuteczne objęcie ograniczeniami placówek działających na zasadzie franczyzy” – wylicza działacz.

W podsumowaniu Alfred Bujara zwraca uwagę, że szansę na zakończenie procesu legislacyjnego tzw. ustawy franczyzowej w obecnej kadencji parlamentu są bardzo niewielkie. Ubolewa, że ten niezwykle ważny projekt został przedstawiony tak późno i obejmuje tak niewielką część problemów związanych z funkcjonowaniem franczyzy w Polsce.

Rząd w niedoczasie

Przypomnijmy, że jeszcze na początku tego roku Ministerstwo Sprawiedliwości zapewniało, że przepisy regulujące franczyzę zostaną z całą pewnością uchwalone jeszcze w tej kadencji Sejmu. Zgodnie z ówczesnym zarządzeniem ministra sprawiedliwości, zespół ds. franczyzy działający w resorcie ma wypracować propozycje legislacyjne w "nieprzekraczalnym terminie" 30 czerwca 2023 r.

Tymczasem po wielu miesiącach czekania projekt ustawy, która ma odmienić rynek franczyzy w Polsce, poznaliśmy dopiero 1 sierpnia 2023 r. Rząd planuje przyjęcie projektu ustawy w trzecim kwartale 2023 r. Potem projekt trafi do Sejmu. Nie wiadomo, ile posiedzeń Sejmu odbędzie się po wakacjach, a jeszcze przed upływem kadencji; wiadomo natomiast, że będzie ich niewiele.

Jesienne wybory parlamentarne odbędą się już za ok. 2,5 miesiąca. Teoretycznie ustawa franczyzowa wciąż może zostać uchwalona w tej kadencji. Stanie się tak jednak tylko wówczas, gdy prace nad nią po wielu miesiącach opóźnień gwałtownie przyspieszą.

W ocenie autorów projektu rzeczonej ustawy rynek franczyzy w Polsce rozwija się i ma perspektywy dalszego wzrostu, jest jednak kilka "ale".

Nierówność stron grzechem głównym

Z obserwacji tego rynku wynika, że umowy franczyzowe często nie podlegają negocjacjom, są umowami adhezyjnymi (co oznacza, że jedna strona określa wszystkie istotne warunki w taki sposób, że druga strona może albo w całości je przyjąć, albo zrezygnować z zawarcia umowy), zawieranymi masowo przy użyciu wzorców. Franczyzobiorcy często są małymi lub mikroprzedsiębiorcami i w razie konfliktów często nie stać ich na prowadzenie sporów prawnych z franczyzodawcami, przez co sprawy te nie trafiają do sądów.

Autorzy projektu ustawy franczyzowej podkreślają, że do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęły informacje wskazujące na występujące w obrocie dysfunkcje systemów franczyzowych w istotny sposób wpływające na prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce. Informacje te były również przedmiotem doniesień i komentarzy medialnych.

Zostały one również zbadane i omówione w dwóch raportach wykonanych na zlecenie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości z 2020 i 2020 r. Kluczowy dla sprawy okazał się pierwszy z tych raportów, zatytułowany „Faktyczna nierówność stron umowy  franczyzy”, opracowany przez prof. Rafała Adamusa z Uniwersytetu Opolskiego.

Co chce wyeliminować resort Zbigniewa Ziobry?

W raporcie tym za dysfunkcyjne w przypadku systemów franczyzowych funkcjonujących w Polsce uznane zostały:

problem nierzetelnych informacji;

nierównowaga kontraktowa stron;

narzucanie franczyzobiorcy nierynkowych cen nabywania towarów;

ukryte opłaty;

problem długoterminowości umów franczyzowych;

długotrwałość sporów sądowych z umów franczyzy;

trudności przy rozwiązaniu umów franczyzowych;

faktyczny brak korelacji pomiędzy wysokością opłat franczyzowych a zyskiem.

To właśnie powyższe problemy stały się kanwą dla rozwiązań zaproponowanych przez resort sprawiedliwości w ramach ustawy franczyzowej.

Prace nad projektem takiego aktu prawnego co prawda zostały podjęte przez Ministerstwo Sprawiedliwości, ale od grudnia ub.r. projekt leży w rządowej "zamrażarce", czekając na wpisanie do wykazu prac Rady Ministrów - a krok ten powinien być jedynie formalnością. Urzędnicy z resortu Zbigniewa Ziobry o zwłokę oskarżają Kancelarię Premiera, ta nie zgadza się z takimi zarzutami. Mijają kolejne miesiące, a Ministerstwo Sprawiedliwości wciąż nie pokazało nikomu projektu ustawy (choć zaprezentowało jego założenia), pomimo licznych zapytań w tej sprawie; nic zatem dziwnego że członkowie stowarzyszenia zastanawiają się, czy ten projekt w ogóle istnieje i czy są jakiekolwiek szanse na uchwalenie ustawy w obecnej kadencji Sejmu.

Próba zwiększenia presji

Aby przełamać impas, Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców zorganizowało we współpracy z Solidarnością konferencję o franczyzie w Polsce. Podczas wydarzenia pokazano apel do premiera Mateusza Morawieckiego o przyspieszenie prac nad ustawą. W trakcie spotkania minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro miał opowiedzieć, co dalej z projektem; ostatecznie jednak polityk nie przyjechał na konferencję. Zastępujący go Marcin Sławecki, szef gabinetu politycznego ministra sprawiedliwości, nie przedstawił żadnych nowych konkretów (ponad znane już wcześniej założenia), a na wszystkie pytania o to, czy projekt ustawy faktycznie powstał i co zawiera, odpowiedział wymijająco. Chwilę potem Marek Woch, zastępca rzecznika MŚP, zasugerował, że... być może należałoby wrócić do pomysłu samoregulacji branży, czyli kodeksu dobrych praktyk we franczyzie (który powstał, ale nie zadowolił SAiF; nie zawarto w nim nawet kluczowych zapisów, o których uwzględnienie zabiegał rzecznik MŚP Adam Abramowicz; to właśnie dlatego ruszyły prace nad ustawą franczyzową).

Słowa tak Sławeckiego, jak i Wocha, spotkały się z krytyką ze strony SAiF. - Mocno zastanowiło mnie zachowanie dyrektora Słweckiego, który do samego końca wahał się z odpowiedzeniem na pytanie "gdzie jest projekt ustawy?". Założenia dostaliśmy wszyscy jakiś czas temu, ale co się wydarzyło przez kilka kolejnych miesięcy? - pytała retorycznie Agnieszka Nowak. Tymczasem Marcina Sławeckiego nie było już nawet na sali, wyszedł bowiem chwilę po swoim przemówieniu.

- Pan dyrektor powiedział, że projekt został złożony i premier go zablokował, więc nie ma kontynuacji. My mówmy "sprawdzam", chcemy zobaczyć ten projekt. Chcemy zobaczyć, jak wyglądała ta praca, chcemy go przedyskutować. Pan dyrektor pięknie opowiadał, ile było nad tym pracy, ile było konsultacji, ale ja się pytam: gdzie są efekty?! Jeżeli efektem jest jedna strona z pięcioma punktami, będąca kopią kodeksu dobrych praktyk, to chyba ktoś robi sobie z nasz żarty - powiedziała prezes SAiF.

Nowak stwierdziła ponadto, że "jest oburzona" tym, że Marek Woch "chce wrócić do prac nad kodeksem dobrych praktyk, bo ustawa jest niepotrzebna". - Najbardziej oburzyło mnie stwierdzenie: "po co robić ustawę, bo wy się pokłóciliście?" Szanowni państwo, nie możemy spłycić wszystkich problemów do kłótni. To nie jest tak, że franczyzobiorca pokłócił się z franczyzodawcą i teraz ma muchy w nosie. To są ogromne problemy m.in. związane z nierównością stron, z zadłużeniem wobec franczyzodawcy oraz Skarbu Państwa. To tragedia tysięcy ludzi, która dotyka całych rodzin - odpowiedziała Wochowi Nowak.

Szefowa SAiF wyraziła opinię, że tego typu problemy dotyczą "zbyt wielu osób". - Zbyt wiele osób traci na tym zdrowie, majątki, spokój... Nie dlatego, że to są próżniacy czy nieudacznicy, tylko dlatego, że te osoby chciały mieć coś swojego (własny biznes - red.). To nie są rodzinne biznesy, to rodzinne tragedie. Do tej pory nie ma we franczyzie kultury biznesu, nie ma szacunku wzajemnego, dlatego potrzebujemy rozwiązań systemowych - apelowała prezes stowarzyszenia.

Nie wszystko stracone?

Nowak mówiąc o potrzebie uchwalenia ustawy franczyzowej podkreśliła, że potrzebne są "jasne reguły", a także "nazwanie pewnych zjawisk". - Pracownicy mają sąd pracy. Jeżei pracodawca zachowa się nieuczciwie wobec nich, idą do tego sądu i dochodzą sprawiedliwości. A gdzie może iść franczyzobiorca? Nie ma w tym kraju instytucji, która mogłaby wspierać franczyzobiorców - tłumaczyła prezes SAiF.

- Mamy powołaną instytucję rzecznika (MŚP - red.), ale ja się pytam: gdzie on jest?! Wielokrotnie próbowaliśmy poprosić go o pomoc, dosłownie dwa dni przed konferencją dostaliśmy od niego odpowiedź na nasze prośby. Chcieliśmy, żeby pomógł nam w kwestiach podatkowych, bo wielu byłych franczyzobiorców jest uwikłanych w postępowania związane z kolosalnymi, kosmicznymi, nieadekwatnymi długami związanymi z podatkiem dochodowym i VAT-em. Otrzymaliśmy odpowiedź, że przeanalizowali sytuację i doszli do wniosku, że... nie wiedzą o co nam chodzi. A dzisiaj przedstawiciel tej instytucji tak wiele mówił o tym, że została ona powołana właśnie po to, by bronić tych małych - ubolewała Agnieszka Nowak.

Szefowa SAiF na koniec wyraziła nadzieję, że ustawa franczyzowa mimo wszystko powstanie. - My już nie robimy tego dla siebie, ale dla przyszłych Polek i Polaków, którzy będą chcieli kiedyś wejść w jakąkolwiek franczyzę. By nie musieli przeżywać tego, co my przeżywamy i przeżyliśmy. Chcemy, żeby można było po prostu prowadzić biznes, ciężko pracować, ale bez bagażu doświadczeń, który mamy - uzasadniła Agnieszka Nowak

.

Ma to zdaniem autorów dokumentu prowadzić do nieprawidłowości w zakresie świadczenia pracy i braku ochrony praw pracowników sklepów franczyzowych. Jednocześnie mechanizm franczyzowy prowadzi do zakłócenia uczciwej konkurencji, ponieważ niektóre podmioty traktują franczyzę jako uprzywilejowany model biznesowy, który zapewnia „przewagi fiskalne i niefiskalne”.

Sygnatariusze domagają się uporządkowania i ucywilizowania franczyzy, wskazując na pięć priorytetowych działań, które należy zrealizować, by wyeliminować istniejące na polskim rynku franczyzy patologie.

1. Wzmocnienie pozycji franczyzobiorcy

Według autorów apelu, w przypadku „twardej” franczyzy relacje pomiędzy stronami przypominają zależność pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, przy czym franczyzobiorcy jako samodzielni przedsiębiorcy nie korzystają z ochrony na gruncie prawa pracy. Ich zdaniem operatorzy de facto stosują ukrytą formę zatrudnienia, nie ponosząc kosztów z tym związanych. Konieczne jest zatem jak najszybsze zakończenie prac rządowych nad projektem ustawy i skierowanie jej pod obrady Sejmu.

2. Objęcie ochroną pracownika w modelu franczyzowym

To kolejny priorytet wskazany przez autorów dokumentu, którzy argumentują, że franczyzobiorcy nie mają praw ani instrumentów ochrony przewidzianych przez prawo pracy, takich jak urlopy, „godziwe warunki czasu pracy” czy prawo do zrzeszania się. Ich zdaniem „w oparciu o model B2B zatrudniani są także pracownicy central sieci franczyzowych".

Proponowane działania to „zmiany na gruncie prawa pracy, po wprowadzeniu umowy franczyzy – jako umowy nazwanej – do katalogu umów na gruncie prawa cywilnego”. Należy tak zmienić przepisy, by franczyzobiorcom przysługiwał poziom ochrony „przynajmniej zbliżony” do ochrony przysługującej pracownikom w ramach Kodeksu pracy.

3. Rozłożenie ryzyka i obciążeń na obie strony umowy franczyzowej

Związkowcy i przedsiębiorcy przekonują, że franczyzobiorcy ponoszą pełne ryzyko prowadzenia działalności, podczas gdy jej rentowność kontroluje operator, w związku z czym wszystkie rozliczenia „są uzależnione od przepływu całości środków finansowych przez franczyzodawcę”. Analogicznie wyglądać ma kwestia odpowiedzialności za obrót alkoholami czy prowadzenie działalności handlowej w niedziele i święta – spoczywa ona „praktycznie wyłącznie na franczyzobiorcach".

Autorzy apelu proponują wprowadzenie do ustawy o franczyzie „katalogu zakazanych praktyk franczyzodawcy”, takich jak narzucanie:

• godzin otwarcia placówek,
• obowiązku sprzedaży usług dodatkowych,
• dostawców towarów oraz cen ich zakupu i sprzedaży,
• polityki cenowej,
• działań, „które mogą rodzić określone konsekwencje (w tym koszty) dla franczyzobiorcy".

4. Uszczelnienie systemu podatkowego i skuteczna egzekucja należności

Kolejny priorytet sygnatariuszy apelu do premiera Morawieckiego to uszczelnienie systemu podatkowego i skuteczna egzekucja obciążeń podatkowych oraz składek na PPK, PFRON i ZUS od dużych, ściśle zintegrowanych sieci franczyzowych. Jak przekonują, franczyza jest traktowana przez niektóre sieci handlowe jako uprzywilejowany model biznesowy, zapewniający przewagi fiskalne i niefiskalne. Przy dużej integracji – m.in. wspólna polityka zakupowa i logistyka, jednolita oferta, godziny otwarcia i polityka marketingowa – takie sieci „tylko pozornie różnią się od klasycznych sieci handlowych”. Franczyza w takim ujęciu powoduje m.in. brak obowiązku odprowadzania podatku od sprzedaży detalicznej, składek do ZUS, PPK czy PFRON, pozwala też omijać prawo pracy czy ograniczenia w handlu.

Proponowane działanie to objęcie dużych sieci franczyzowych podatkiem od sprzedaży detalicznej.

5. Zapobieżenie „franczyzowaniu” gospodarki

Ostatni priorytet to zapobieżenie „franczyzowaniu” gospodarki i zapewnienie równych szans dla wszystkich uczestników rynku „w duchu poszanowania reguł konkurencji i zasad wolnego rynku". Autorzy apelu zwracają uwagę, że sieci dostrzegają lukę w systemie i zapowiadają dynamiczny rozwój franczyzy, co może się okazać zachętą dla pozostałych uczestników rynku. Ich zdaniem, przełoży się to na znaczne straty dla budżetu i „eskalację praktyki omijania przepisów prawa pracy, ograniczeń w handlu czy obrotu alkoholem". „Taki stan rzeczy to nic innego, jak kolejne już odejście od konstytucyjnego modelu społecznej gospodarki rynkowej w Polsce” – uważają związkowcy z NSZZ Solidarność oraz przedsiębiorcy ze Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców, a także Stowarzyszenia Poszkodowanych przez Grupę Eurocash. Proponują objęcie sprawy nadzorem Prezesa urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Niezbędnie jest pilne ustawowe uregulowanie problematyki funkcjonowania franczyzy w Polsce w zakresie samej umowy nazwanej na gruncie prawa cywilnego, jak też nowelizacja innych przepisów, by z jednej strony wyelominować opisane powyżej patologie, a z drugiej strony wprowadzić równe szanse i zdrowe reguły gry rynkowej dla wszystkich uczestników rynku.

Wcześniej o podobnych decyzjach - aczkolwiek bez bezpośredniego odniesienia się do projektu ustawy franczyzowej - informował "Dziennik Gazeta Prawna", który wskazywał, że w roku wyborczym rząd zajmie się "tylko jednoznacznie dobrymi lub niezbędnymi" projektami. Gazeta cytowała jednego z urzędników, zapewniającego, że "jeśli do końca pierwszego kwartału coś nie wejdzie na Stały Komitet Rady Ministrów, to raczej nie ma co liczyć na to, że wejdzie jeszcze w tej kadencji". A projekt ustawy franczyzowej jest jeszcze przed tym etapem.

Czasu na ustawę coraz mniej

Większość rozmówców portalu wiadomoscihandlowe.pl zaznajomionych z tematem nie wierzy, że któraś z dwóch wspomnianych ustaw zostanie uchwalona przed wyborami; nie chcą jednak powiedzieć tego pod nazwiskiem. Warto przypomnieć, że sprawa uregulowania franczyzy ciągnie się w Polsce latami. Jej ostatnia odsłona rozpoczęła się na początku 2020 r., gdy wysocy rangą przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości spotkali się z franczyzobiorcami i byłymi franczyzobiorcami, by rozmawiać "o patologiach związanych z umowami franczyzy". Podjęto wtedy decyzję kierunkową o pójściu w stronę samoregulacji branży, ale z wypracowanego przez część środowiska franczyzowego kodeksu dobrych praktyk nie był finalnie zadowolony gospodarz tych prac, rzecznik MŚP Adam Abramowicz. W konsekwencji temat wrócił do Ministerstwa Sprawiedliwości i na początku 2022 r. ogłoszono restart prac nad ustawą franczyzową.

W kwietniu 2022 r. Zbigniew Ziobro powołał w swoim ministerstwie zespół ds. franczyzy, odpowiedzialny za przygotowanie propozycji legislacyjnych. Latem 2022 r. przewodniczący tego zespołu i zarazem szef Gabinetu Politycznego Ministra Sprawiedliwości, Marcin Sławecki, mówił portalowi wiadomoscihandlowe.pl, że ustawa franczyzowa powstanie, ponieważ "czekają na nią franczyzobiorcy". Deklarował też, że na projekt ustawy (a następnie uchwalenie ustawy) nie trzeba będzie długo czekać; podkreślał, że "konsultacje, prace w resorcie, rządowe, dalszy proces legislacyjny w parlamencie muszą mieć tylko odpowiednie tempo". - Być może w czerwcu przyszłego (2023 - red.) roku będziemy już nawet po podpisaniu ustawy o franczyzie przez prezydenta - sugerował Sławecki.

Wspomniany termin teoretycznie nadal może zostać dochowany, ale szanse na to są coraz mniejsze. Co prawda Ministerstwo Sprawiedliwości na jesieni 2022 r. pokazało założenia projektu ustawy i przeprowadziło prekonsultacje z przedsiębiorcami, a 12 grudnia 2022 r. złożyło wniosek o wprowadzenie projektu ustawy franczyzowej (projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy – Prawo własności przemysłowej) do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, jednak od tamtej pory sprawy zdają się tkwić w martwym punkcie. Mamy początek kwietnia, a we wspomnianym wykazie próżno szukać tego projektu. Jest to na rękę przeciwnikom ustawy, czyli tak naprawdę zdecydowanej większości franczyzodawców w Polsce. Niezadowoleni mogą być natomiast ci franczyzobiorcy, którzy domagają się zmniejszenia dysproporcji sił w ich relacjach z franczyzodawcami.

Co dalej? - Wniosek czeka na rozpatrzenie i na razie nie ma decyzji o wprowadzeniu projektu do wykazu prac legislacyjnych. Ministerstwu Sprawiedliwości nie są znane przyczyny, dlaczego projekt dotychczas nie znalazł się w wykazie prac legislacyjnych. Wszelkie pytania powinny być kierowane do Departamentu Programowania Prac Rządu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - przekazał w odpowiedzi na nasze pytania resort sprawiedliwości.

KPRM unika odpowiedzi

Z kolei Kancelaria Premiera, pytana przez redakcję portalu wiadomoscihandlowe.pl o to, czy rzeczywiście premier Mateusz Morawiecki osobiście stopuje prace nad projektem ustawy franczyzowej stworzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości, zapewnia, iż "nie jest prawdą, że ktokolwiek blokuje wpisanie tego projektu do wykazu".

- Ze względu na dużą liczbę projektów przygotowanych przez ministerstwa są one na bieżąco analizowane. Nie ma możliwości zajęcia się wszystkimi tematami w jednym czasie. Decyzja o tym, kiedy projekt zostanie rozpatrzony przez Zespół do spraw Programowania Prac Rządu, nie została jeszcze podjęta - przekazało nam Centrum Informacyjne Rządu.

Kancelaria Premiera nie odpowiedziała na pytanie o to, czy rząd wniesie do Sejmu projekt ustawy franczyzowej przed upływem obecnej kadencji. Nie odniosła się również do pytań o to, dlaczego projekt nie jest traktowany priorytetowo; czy premier Morawiecki i rząd przejmują się losem franczyzobiorców w Polsce; ani co premier sądzi na temat potrzeby wprowadzenia dodatkowych regulacji dot. franczyzy.

Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało nam natomiast, że "spodziewa się, że wprowadzenie projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów nastąpi w możliwie najkrótszym terminie"; zapewniło także, iż "projekt ustawy jest oczekiwany przez przedsiębiorców i organizacje reprezentujące zarówno franczyzobiorców, jak i franczyzodawców".

- Zarówno Ministerstwo Sprawiedliwości, jak również organizacje przedsiębiorców i pracodawców, które brały udział w prekonsultacjach projektu z racji rosnącej popularności umowy franczyzy oraz pojawiających się dysfunkcji systemów franczyzowych, dostrzegają zasadność stworzenia ram prawnych regulujących takie umowy. Na tę potrzebę wskazuje również Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców - dodał resort Zbigniewa Ziobry w odpowiedziach dla portalu wiadomoscihandlowe.pl.

Długa walka o ustawę

Czas płynie, do wyborów coraz bliżej, a tymczasem wciąż nie znamy choćby projektu ustawy. Narzeka na to m.in. Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców, czyli organizacja od samego początku będąca jednym z największych orędowników ustawy franczyzowej. Stowarzyszenie ocenia, że prace nad takim aktem "przebiegają w niejasny sposób".

- Z jednej strony miał miejsce dialog, w resorcie sprawiedliwości odbyły się dwa spotkania konsultacyjne, rozmawiano o założeniach do ustawy. Dialog ten był zdominowany przez zwolenników utrzymania status quo i nie zawsze uwzględniał uwagi franczyzobiorców. Jednak sam fakt, że dialog miał miejsce, jest według nas jest cenny - tłumaczy stowarzyszenie w komentarzu dla naszego portalu. - Z drugiej strony dalsze losy ustawy są niejasne. Słyszeliśmy, że uchwalenie ustawy franczyzowej nie jest na rękę premierowi Matuszowi Morawieckiemu. Bo ustawa ta, niezależnie od zastrzeżeń do szczegółów, to krok w kierunku uporządkowania chaosu, jakim obecnie jest franczyza. I jej uchwalenie zostałoby zapisane jako osiągnięcie Ministerstwa Sprawiedliwości i ministra Zbigniewa Ziobry - dodaje SAiF.

Inna organizacja zaangażowana w prace nad projektem, Polskie Stowarzyszenie Mikroprzedsiębiorców i Franczyzobiorców, ustami prezesa Pawła Tracza przekonuje, że nie ma wiedzy o tym, czy ktokolwiek blokuje prace nad ustawą. - Nie mam wpływu na to, w jakim tempie toczą się prace legislacyjne. Mogę powiedzieć, że doceniam dialog, jaki zapoczątkowało i prowadzi Ministerstwo Sprawiedliwości - powiedział Tracz portalowi wiadomoscihandlowe.pl.

Tracz, pomimo promowania i zaangażowania w prace nad samoregulacją branży pod postacią kodeksu dobrych praktyk we franczyzie, zapewnia, że "nie jest przeciwko" ustawie franczyzowej. - Nigdy nie byłem. Jestem za dobrymi rozwiązaniami dla franczyzy, na przykład takimi, jakie udało się wpisać do samoregulacji zainicjowanej przez branżę - dodaje prezes PSMiF.

Jednak Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców od miesięcy przekonuje, że rozwiązania ze wspomnianego kodeksu dobrych praktyk są zbyt miękkie i nie gwarantują realnego wzmocnienia pozycji franczyzobiorców w relacji z franczyzodawcami. "Nie ma na co czekać, bo walka trwa już za długo" - mówiła swego czasu w kontekście potrzeby uchwalenia ustawy franczyzowej prezes SAiF Agnieszka Nowak w wywiadzie dla naszego portalu. Od tamtego wywiadu minęły ponad dwa lata, a wciąż nie ma nawet choćby projektu takiej ustawy.

Dziś SAiF w komentarzu podkreśla, że jego członkowie "są rozgoryczeni faktem, że franczyza stała się zakładnikiem przepychanek politycznych w obozie władzy w roku wyborczym". Sugeruje też, że prawdopodobnie po uchwaleniu ustawy franczyzowej część franczyzobiorców "byłaby przy urnie wyborczej bardziej przychylna Solidarnej Polsce". - To fakt raczej niepożądany przez premiera Morawieckiego i jego otoczenie" - dodaje.

Stowarzyszenie przekonuje, że franczyza w Polsce w obecnym kształcie prawnym "to relikt chaotycznych lat 90.". Wskazuje m.in. na rozproszenie aktów prawnych, braki definicyjne, oraz "niejasną odpowiedzialność". - Z drugiej strony, franczyzowy model biznesu zyskuje na znaczeniu. Obserwujemy "franczyzowienie" handlu i maskowanie de facto zwykłych sieci handlowych jako sieci franczyzowych. Ma to związek z niższymi obciążeniami, w tym kosztami pracy. W wielu przypadkach franczyzobiorcy są de facto pracownikami, a franczyza jest formą ukrytego zatrudnienia, a nie współpracą dwóch podmiotów gospodarczych - komentuje Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców.

Co może zawierać projekt ustawy franczyzowej?

Przypomnijmy, że podczas zorganizowanej we wrześniu ub.r. konferencji prasowej Marcin Sławecki oraz wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł zaprezentowali główne założenia projektu ustawy (nie sam projekt). Poinformowano wówczas, że w ramach przygotowywanej regulacji zakładana jest zmiana Kodeksu cywilnego i wprowadzenie do systemu prawnego umowy franczyzy jako umowy nazwanej. Ma to pozwolić na uniknięcie "dowolnych interpretacji przed sądem" w razie sporu.

Szykowane przepisy mają zobowiązywać franczyzodawcę do udostępniania franczyzobiorcy na 14 dni przed podpisaniem umowy dokumentu informacyjnego zawierającego najistotniejsze warunki przyszłej współpracy. Ponadto ustawa ma określić zakres zakazu konkurencji w systemach franczyzowych. Ministerstwo przekonuje, że zapewni to ochronę interesów franczyzodawcy i jednocześnie nie ograniczy nadmiernie prawa franczyzobiorcy do podejmowania zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Jak poinformował jako pierwszy w październiku ub.r. Business Insider, zakaz taki ma obowiązywać nie dłużej niż rok od dnia rozwiązania umowy, a dotyczyć będzie wyłącznie nietworzenia konkurencyjnego systemu franczyzowego, a nie np. prowadzenia innego sklepu, własnego lub pod skrzydłami innego franczyzodawcy.

Projekt ma również regulować kwestię terminów wypowiadania umów franczyzowych. To jeden z kluczowych problemów, jakie pojawiły się wcześniej w trakcie prac nad kodeksem dobrych praktyk we franczyzie. - Wzięto pod uwagę interesy obu stron. Nikt nie będzie jednak związany umową mimo pojawienia się szczególnych okoliczności, które sprawiają, że prowadzenie dalszej działalności franczyzowej stałoby się bezcelowe - zapewniało we wrześniu Ministerstwo Sprawiedliwości.

Z udostępnionych przedsiębiorcom w trakcie prekonsultacji założeń projektu wynika, że umowa na czas nieoznaczony będzie mogła zostać wypowiedziana przez franczyzobiorcę z trzymiesięcznym wyprzedzeniem, a przez franczyzodawcę - na sześć miesięcy naprzód. Ze skutkiem natychmiastowym umowę będzie można wypowiedzieć tylko w kilku ściśle określonych przypadkach, które zostaną zapisane w ustawie, np. w sytuacji rażącego naruszania umowy.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało również, że w kwestii kar umownych i weksli "proponowane w projekcie rozwiązania uwzględniają postulaty franczyzobiorców". - Kary umowne za naruszenie umowy są bowiem jedną z najbardziej istotnych kwestii przesądzających o opłacalności franczyzy i równowadze stron biznesu. Nowe przepisy zawierają też rozwiązania dotyczące weksli in blanco, powszechnego zabezpieczenia roszczeń franczyzodawcy. Doprecyzowują praktykę wystawiania takich weksli - tłumaczył resort.

Resort Ziobry postulował także stworzenie specjalnej aplikacji dla umów franczyzy, która "pozwalałaby na sprawdzenie, czy dana umowa nie wykracza poza dobre praktyki", jak również popiera pomysł wprowadzenia "znaku dobrej marki lub dobrych praktyk, którym posługiwałby się franczyzodawca spełniający wypracowane standardy rynkowe". Miałoby to dawać potencjalnemu franczyzobiorcy pewność, że franczyzodawca, z którym chce się związać, "spełnia najwyższe standardy".

Czy ujrzymy projekt ustawy uwzględniającej powyższe rozwiązania, czy może w roku wyborczym taki dokument pozostanie co najwyżej w ministerialnych szufladach? Jeszcze w styczniu 2023 r. Marcin Sławecki komentował na łamach portalu wiadomoscihandlowe.pl: "Mając na uwadze dotychczasowe zaangażowanie przedstawicieli franczyzobiorców i franczyzodawców w prowadzone prace, jestem przekonany, że w tej kadencji Sejmu uda się uchwalić ustawę o franczyzie". Już na jesieni przekonamy się, czy nie była to deklaracja na wyrost.

„Projekt ustawy o której piszecie, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości jest złożony w KPRM. Niestety na razie bez ciągu dalszego. Jest potrzebna aktywność e-majlowa franczyzobiorców w sprawie przyśpieszenia prac nad tym projektem.” – pisze Abramowicz.

Projekt ustawy o której piszecie, przygotowany przez @MS_GOV_PL jest złożony w KPRM. Niestety na razie bez ciągu dalszego. Jest potrzebna aktywność e-majlowa franczyzobiorców w sprawie przyśpieszenia prac nad tym projektem.

— Adam Abramowicz (@AdamAbramowicz1) March 22, 2023

Przypomnijmy, że pod koniec stycznia Ministerstwo Sprawiedliwości zorganizowało spotkanie, podczas którego przedstawiciele franczyzodawców i franczyzobiorców, związków pracodawców i związków zawodowych usłyszeli, że prace nad projektem "mają priorytet" w resorcie, którym kieruje Zbigniew Ziobro. Przedstawiciele ministerstwa zapewniali wówczas o przychylnym stosunku do olbrzymiej części uwag, jakie wpłynęły pod adresem ujawnionych już wcześniej założeń projektu ustawy. Według rozmówców portalu wiadomoscihandlowe.pl, zabrakło jednak konkretów. Te miały zostać przedstawione opinii publicznej i uczestnikom rynku „niebawem”, podczas konferencji prasowej.

Zgodnie z zarządzeniem ministra sprawiedliwości, zespół ds. franczyzy działający w resorcie ma wypracować propozycje legislacyjne w "nieprzekraczalnym terminie" 30 czerwca 2023 r. Tymczasem mamy rok wyborczy, prekampania trwa w najlepsze i istnieje zagrożenie, że nie uda się uchwalić nowego prawa w tej kadencji Sejmu, tym bardziej że w najbliższych kilku miesiącach decyzje polityczne podejmowane będą pod kątem wpływu na sukces wyborczy, a na poruszanie trudnych tematów – zwłaszcza takich, które raczej nie przysporzą głosów – może zabraknąć chęci i czasu.

Niestety, trudno dostrzec jakiekolwiek oznaki aktywności rządu. Projekt leży w KPRM, ale wzmianki o przygotowywanym projekcie ustawy wciąż nie ma choćby w wykazie prac legislacyjnych rządu, i to pomimo faktu, że Ministerstwo Sprawiedliwości złożyło wniosek o wpisanie projektu w tym miejscu 12 grudnia 2022 r.

Czasu coraz mniej

Zgodnie z zarządzeniem ministra sprawiedliwości, zespół ds. franczyzy działający w resorcie ma wypracować propozycje legislacyjne w "nieprzekraczalnym terminie" 30 czerwca 2023 r. Pozostało jeszcze trochę czasu, ale przecież w roku wyborczym płynie on wyjątkowo szybko. W najbliższych niespełna 10 miesiącach decyzje polityczne podejmowane będą pod kątem wpływu na sukces wyborczy, a na poruszanie trudnych tematów - zwłaszcza takich, które raczej nie przysporzą głosów - może zabraknąć chęci i czasu.

- Technicznie rzecz ujmując, czasu na uchwalenie ustawy franczyzowej pozostało sporo - zauważa jeden z uczestników konsultacji przeprowadzonych w ubiegłym tygodniu przez Ministerstwo Sprawiedliwości. - Co do zasady jest to możliwe, ale czy rzeczywiście do tego dojdzie? To pytanie pozostaje otwarte. Ciężko jest ocenić, jak duży priorytet projekt będzie miał nie tyle w ministerstwie, ale na poziomie rządu - dodaje nasz rozmówca.

To istotne, ponieważ w koalicji rządowej od dawna iskrzy. Solidarną Polskę czekają targi z Prawem i Sprawiedliwością o poparcie dla większości, jeśli nie wszystkich projektów ustaw wychodzących z Ministerstwa Sprawiedliwości. W tym kontekście warto przypomnieć, że poparcie dla pomysłu uchwalenia ustawy franczyzowej wyrażali swego czasu niektórzy politycy Lewicy, aczkolwiek bez odnoszenia się do konkretnego projektu. Co z resztą opozycji? Nie wiadomo.

Optymistycznie w tej kwestii wypowiada się Marcin Sławecki, przewodniczący wspomnianego zespołu ds. franczyzy i zarazem szef Gabinetu Politycznego ministra sprawiedliwości. - Mając na uwadze dotychczasowe zaangażowanie przedstawicieli franczyzobiorców i franczyzodawców w prowadzone prace, jestem przekonany, że w tej kadencji Sejmu uda się uchwalić ustawę o franczyzie - zapewnił w poniedziałek w komentarzu dla portalu wiadomoscihandlowe.pl Marcin Sławecki. Przypomnijmy, że wiosną ub.r. Sławecki sugerował w udzielonym nam wywiadzie, że na projekt ustawy nie trzeba będzie czekać aż do końca czerwca 2023 r. - To absolutnie finalna data. Być może w czerwcu przyszłego (2023 - red.) roku będziemy już nawet po podpisaniu ustawy o franczyzie przez prezydenta - tłumaczył wówczas przedstawiciel MS.

Wzmianki o przygotowywanym projekcie ustawy wciąż nie ma jednak choćby w wykazie prac legislacyjnych rządu i to pomimo faktu, że Ministerstwo Sprawiedliwości złożyło wniosek o wpisanie projektu w tym miejscu 12 grudnia 2022 r. - Obecnie wniosek jest rozpatrywany przez Zespół do spraw Programowania Prac Rządu. Ministerstwo Sprawiedliwości pod koniec grudnia otrzymało pozytywną opinię o projekcie wydaną przez Rządowe Centrum Analiz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów - tłumaczy Marcin Sławecki.

Przedstawiciel MS nie odpowiedział na nasze pytanie o to, jaki planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów pojawi się w wykazie i czy będzie to jeszcze pierwszy kwartał br. - Po uzyskaniu decyzji o wpisie do wykazu prac legislacyjnych, dalsze prace nad projektem będą prowadzone na etapie uzgodnień międzyresortowych, opiniowania i konsultacji. Po opracowaniu projekt zostanie udostępniony na stronie Rządowego Centrum Legislacji - zapowiada szef Gabinetu Politycznego Zbigniewa Ziobry.

Aktualnie projekt nadal konsultowany jest z uczestnikami rynku. Sławecki zapewnia, że "znaczna część zgłoszonych uwag została uwzględniona", a niektóre rozwiązania "doprecyzowano". Tłumaczy też, że z niektórych elementów projektu zrezygnowano. Jako przykład wymienia pierwotną koncepcję sądu arbitrażowego.

Franczyzobiorca z mocniejszą pozycją

Przygotowywana od miesięcy ustawa o franczyzie to temat, który budzi obawy wśród części przedstawicieli branży handlowej. Franczyzodawcy, który są dziś zdecydowanie silniejszą stroną w relacjach z franczyzobiorcami, boją się utraty uprzywilejowanej pozycji. Z ich punktu widzenia pojawienie się nowych rozwiązań rangi ustawowej to realna groźba zmniejszenia zysków, utrudnienia pozyskiwania nowych franczyzobiorców oraz spowolnienia wzrostu sieci w kolejnych latach. Franczyzodawcy obawiają się przeregulowania rynku, które ograniczy pole do dalszej, dynamicznej ekspansji; wskazują, że systemów franczyzowych jest tak wiele i funkcjonują one w tak różnych branżach, że trudno znaleźć dla nich wspólny mianownik i przy uchwalaniu ustawy "nie wylać dziecka z kąpielą". Długo sądzili, że przekonają przedstawicieli władzy, iż wystarczy miękka samoregulacja, czyli kodeks dobrych praktyk we franczyzie (pod którym podpisało się jak dotąd ponad 40 podmiotów, w tym m.in. Żabka i McDonald‘s). Tymczasem zanosi się na to, że państwo stworzy nowe mechanizmy chroniące franczyzobiorców przed potencjalnymi nadużyciami drugiej strony.

Na szybkie uchwalenie ustawy wmacniającej pozycję drobnych przedsiębiorców w relacjach z dużymi operatorami franczyz liczy m.in. Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców. - Niestety, franczyza w obecnym kształcie to uprzywilejowany model biznesowy, który zapewnia przewagi fiskalne i konkurencyjne. Zmiany są potrzebne! System, który przesuwa odpowiedzialność na franczyzobiorców i B2B, powinien być zabezpieczony przed naruszeniami praw pracowniczych - uważają przedstawiciele stowarzyszenia.

Marcin Sławecki z Ministerstwa Sprawiedliwości deklaruje, że przyszłe regulacje "zapewnią równość dla uczestników rynku franczyzowego - zarówno wielkich sieci, jak i drobnych przedsiębiorców". Zapowiada, że projektowana ustawa "będzie bazowała na doświadczeniach branży i zapewni prowadzenie franczyzy na uczciwych i przejrzystych zasadach, a to z pewnością będzie miało pozytywny wpływ na rozwój rynku".

- Ministerstwo Sprawiedliwości będzie nadal analizowało wszelkie zgłaszane uwagi. Jeśli okaże się to uzasadnione, projekt będzie odpowiednio modyfikowany. Celem nie jest nadmierna regulacja rynku, lecz wprowadzenie standardu ochrony w relacjach, w których dotychczas brakowało odrębnych przepisów - zapewnia Marcin Sławecki w komentarzu dla portalu wiadomoscihandlowe.pl.

Łatwiejsze wypowiedzenia, lżejszy zakaz konkurencji

Przypomnijmy, że podczas zorganizowanej we wrześniu ub.r. konferencji prasowej Marcin Sławecki oraz wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł zaprezentowali główne założenia projektu ustawy (ale nie sam projekt). W ramach przygotowywanej regulacji zakładana jest zmiana Kodeksu cywilnego i wprowadzenie do systemu prawnego umowy franczyzy jako umowy nazwanej. Ma to pozwolić na uniknięcie "dowolnych interpretacji przed sądem" w razie sporu.

Szykowane przepisy mają zobowiązywać franczyzodawcę do do udostępniania franczyzobiorcy na 14 dni przed podpisaniem umowy dokumentu informacyjnego zawierającego najistotniejsze warunki przyszłej współpracy. To element zarekomendowany już wiele miesięcy wcześniej w raporcie przygotowanym przez prof. Rafała Adamusa na zlecenie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości - dokument ten z założenia stanowić miał jedną z inspiracji do przyszłej ustawy.

Przygotowywana ustawa ma też określić zakres zakazu konkurencji w systemach franczyzowych. Ministerstwo przekonuje, że zapewni to ochronę interesów franczyzodawcy i jednocześnie nie ograniczy nadmiernie prawa franczyzobiorcy do podejmowania zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Jak ujawnił w październiku ub.r. Business Insider, zakaz taki ma obowiązywać nie dłużej niż rok od dnia rozwiązania umowy, a dotyczyć będzie wyłącznie nietworzenia konkurencyjnego systemu franczyzowego, a nie np. prowadzenia innego sklepu.

Projekt szykowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości regulować także kwestię terminów wypowiadania umów franczyzowych. To jeden z kluczowych problemów, jakie pojawiły się wcześniej w trakcie prac nad kodeksem dobrych praktyk we franczyzie; można więc założyć, że gdy projekt ustawy ujrzy światło dzienne, spory w tym temacie powrócą. - Wzięto pod uwagę interesy obu stron. Nikt nie będzie jednak związany umową mimo pojawienia się szczególnych okoliczności, które sprawiają, że prowadzenie dalszej działalności franczyzowej stałoby się bezcelowe - zapewniało we wrześniu Ministerstwo Sprawiedliwości.

Z udostępnionych jesienią założeń projektu wynika, że umowa na czas nieoznaczony będzie mogła zostać wypowiedziana przez franczyzobiorcę z trzymiesięcznym wyprzedzeniem, a przez franczyzodawcę - na sześć miesięcy naprzód. Ze skutkiem natychmiastowym umowę będzie można wypowiedzieć tylko w kilku ściśle określonych przypadkach, które zostaną zapisane w ustawie, np. w sytuacji rażącego naruszania umowy.

Resort sprawiedliwości zapowiedział również, że w kwestii kar umownych i weksli "proponowane w projekcie rozwiązania uwzględniają postulaty franczyzobiorców". - Kary umowne za naruszenie umowy są bowiem jedną z najbardziej istotnych kwestii przesądzających o opłacalności franczyzy i równowadze stron biznesu. Nowe przepisy zawierają też rozwiązania dotyczące weksli in blanco, powszechnego zabezpieczenia roszczeń franczyzodawcy. Doprecyzowują praktykę wystawiania takich weksli - tłumaczył resort Zbigniewa Ziobry.

Ministerstwo postulowało także stworzenie specjalnej aplikacji dla umów franczyzy, która "pozwalałaby na sprawdzenie, czy dana umowa nie wykracza poza dobre praktyki", jak również popiera pomysł wprowadzenia "znaku dobrej marki lub dobrych praktyk, którym posługiwałby się franczyzodawca spełniający wypracowane standardy rynkowe". Miałoby to dawać potencjalnemu franczyzobiorcy pewność, że franczyzodawca, z którym chce się związać, "spełnia najwyższe standardy".

Autor artykułu dla "Rzeczpospolitej" przypomina rzecz oczywistą, a mianowicie, że choć umowy franczyzowe teorertycznie zawierane są przez niezależnych od siebie franczyzobiorców, to między nimi wystepuje dysproporcja siły. Silniejsza pozycja franczyzodawcy może prowadzić do sytuacji, gdy sklep franczyzowy prowadzony jest przez osoby, "których bez wglądu na treść umowy nie da się odróżnić od pracowników". Dochodzi do powstania "faktycznej podległości" franczyzobiorcy względem franczyzodawcy.

Co zdaniem Nowak-Fara przemawia za uregulowaniem franczyzy w Polsce na poziomie ustawowym? Profesor wskazuje m.in. na fakt, że franczyzobiorcy, "niby niezależni przedsiębiorcy, stają się de facto pracownikami "gorszego sortu" – z obowiązkami publicznoprawnymi (w tym podatkowymi) i ryzykiem właściwym właśnie przedsiębiorcom, ale z obciążeniami pracą większymi niż pracownicy".

Według Nowak-Fara, ustawa o franczyzie teoretycznie mogłaby nie tylko wyeliminować obecne patologie rynkowe poprzez wzmocnienie pozycji franczyzobiorcy, ale także... wyeliminować proces "franczyzowienia" handlu. To z pewnością nie spodobałoby się sieciom handlowym rozwającym się w tym modelu.

Profesor podpowiada też, by wprowadzić mechanizmy, które poskutkują zablokowaniem możliwości "przechwytywania przez franczyzodawców" rozwiązań, które z założenia miały wspierać małych przedsiębiorców - wymienia tu przykładowo zwolnienie z zakazu handlu w niedziele i (w praktyce) z podatku od sprzedaży detalicznej. Nowak-Far sugeruje również umieszczenie w ewentualnej regulacji franczyzy katalogu zakazanych praktyk oraz wprowadzenie współodpowiedzialności franczyzodawcy za naruszenia przepisów dot. sprzedaży alkoholu - dziś odpowiada za to jedynie franczyzobiorca.

Czytaj więcej w "Rzeczpospolitej".

Zauważył też, że franczyzobiorca w tym modelu biznesowym także jest niezwykle ważny, bo musi włożyć w firmę swoją inwencję, pomysły.  

– Jest to dobry system, pod warunkiem że obydwie strony mają równe prawa i są z tej franczyzy zadowolone. Niestety często się zdarzało, że umowy były tak skonstruowane, że franczyzobiorca wchodził do franczyzy widząc w niej na początku same plusy. Ze strony franczyzodawcy były zapewnienia gwarancji sukcesów, stałych dochodów o określonych poziomach – powiedział rzecznik MŚP. 

Jak dodał, zdarzało się, że były to nietrafione inwestycje. Na przykład były to sytuacje, kiedy obok otworzyła działalność konkurencja czy samorząd zaczął remontować drogę i remontował ją przez pięć lat utrudniając dostęp do sklepu czy jakiegoś zakładu usługowego. 

– Na rynku zdarzały się różne nieprzewidywalne sytuacje. Kiedy umowa była skonstruowana tak, że np. okres wypowiedzenia wynosił pół roku lub rok, a zakaz konkurencji wynosił dwa lata po zakończeniu umowy. Franczyzobiorca zainwestował swoje pieniądze i czas, ma zobowiązania wobec swoich dostawców i pracowników - wyjść z takiej franczyzy było po prostu niemożliwe. Wyglądało to tak, jakby w XXI był chłop pańszczyźniany przywiązany do ziemi. Na to się zgodzić nie można, to nie jest dobry model franczyzowy – podkreślił Adam Abramowicz. 

Zasygnalizował również, że skargi spływały nie tylko do jego biura, ale i do innych organów państwowych.  

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zwrócił także uwagę na to, że ważnym czynnikiem jest to, że czasami umowę franczyzy, franczyzobiorca widział dopiero jak już ją podpisał, wcześniej zapoznawał się tylko z jakimiś założeniami.

Podpisywał umowę, ale nie zapoznawał się z załącznikami do niej. To wszystko trzeba było tak ustawić, żeby szanse były jednakowe. 

– Powołaliśmy zespół ds. franczyzy przy rzeczniku, który opracował Kodeks Dobrych Praktyk we Franczyzie. To zwiększało bezpieczeństwo wejścia do franczyzy. Jednak kodeks rozbił się o dwie rzeczy - ja jako rzecznik franczyzobiorców mówiłem, że okres wypowiedzenia umowy powinien wynosić maksymalnie trzy miesiące oraz, że powinno być natychmiastowe zwolnienie z zakazu konkurencji po rozwiązaniu umowy. Część uczestników rozmów - największych franczyzodawców - nie zgodziła się z tym. Ostrzegałem, że próbujemy zrobić coś dobrego na zasadzie dobrowolności wszystkich stron, a jeżeli się to nie uda nastąpi ingerencja państwa. I stało się, jest dzisiaj projekt ustawy – zaakcentował Adam Abramowicz. 

Powtórzył również, że kodeks nie wyszedł, bo nie było dobrej woli jednej ze stron. 

– Egoizm części franczyzodawców, którzy byli przekonani, że będą zawsze dyktować warunki, zakończył się ustawą – podsumował Rzecznik MŚP. 

Czy warto mieć dłuższy okres wypowiedzenia?

Dr Marta Ziółkowska ze Szkoły Głównej Handlowej odpowiadając na to pytanie wskazała, że kiedy myślimy o franczyzie, która wymaga wysokiego wkładu inwestycyjnego od franczyzobiorcy długoletnia umowa franczyzy jest zabezpieczeniem jego działalności.

O bezpieczeństwie franczyzobiorców myślą też przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości, którzy we wrześniu br. wypowiedzieli się w temacie ustawy o franczyzie. 

Wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł zgodził się z Rzecznikiem Małych i Średnich Przedsiębiorców, że franczyza to nie pańszczyzna. 
– Wolny rynek jest naprawdę wolny, gdy jego uczestnicy mogą być uczciwi wobec siebie. To warunek zdrowej konkurencji – powiedział z kolei Marcin Sławecki, przewodniczący powołanego przez Ministra Sprawiedliwości zespołu ds. franczyzy, który przygotował założenia projektu ustawy o franczyzie.

Prezentując główne założenia projektu, Marcin Sławecki podkreślił, że to projekt probiznesowy, który wyznacza ramy odpowiedzialności obu jego stron.

Franczyzodawcy mogą dać swoje know-how, wiedzę, doświadczenie, a franczyzobiorcy mogą spełniać marzenia o prowadzeniu własnego biznesu.

- Do Ministerstwa Sprawiedliwości zgłaszali się ze skargami i przedstawiciele franczyzobiorców, i franczyzodawców, dlatego – konsultując przepisy z biznesem – chcemy wprowadzić niezbędne zasady funkcjonowania franczyzy. To bardzo ważne, bo franczyzę wybiera wiele tysięcy kontrahentów w Polsce, a biznes okazał się odporny na trudne czasy, m.in. podczas pandemii – stwierdził przewodniczący zespołu.
 

O sprawie donosi Business Insider. Prace nad uregulowaniem franczyzy w Polsce ciągną się od lat, ale w ostatnich miesiącach przyspieszyły. Projekt ustawy w bliskiej przyszłości ma się pojawić na stronie Rządowego Centrum Legislacji i trafić do konsultacji publicznych.

Wiele elementów projektu ustawy nie będzie nowością; pisaliśmy już o nich na portalu wiadomoscihandlowe.pl wielokrotnie, a w połowie września przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości poinformowali o nich podczas konferencji prasowej. Wiadomo było, że w planowanej ustawie (a wcześniej w jej projekcie) znaleźć ma się m.in. definicja franczyzy - dotąd w polskim porządku prawnym jej nie było.

Ponadto nowe przepisy mają zobowiązywać franczyzodawcę do udostępniania franczyzobiorcy na 14 dni przed podpisaniem umowy dokumentu informacyjnego zawierającego najistotniejsze jej warunki (tzw. prospekt informacyjny). Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje także utworzenie sądu arbitrażowego, który rozpoznawałby sprawy dotyczące umowy franczyzy.

Ministerstwo sprawiedliwości zapowiadało, że przyszła ustawa określi zakres zakazu konkurencji. Szczegółów dotychczas nie znaliśmy, ujawnia je jednak Business Insider. Według serwisu projekt ustawy będzie przewidywał, że zakaz konkurencji będzie obowiązywał nie dłużej niż rok od dnia rozwiązania umowy. Ponadto dotyczyć będzie wyłącznie nietworzenia konkurencyjnego systemu franczyzowego (a nie np. prowadzenia innego sklepu). Będzie zatem znacznie węższy od tego, co jest dzisiaj standardem rynkowym. Wzmocni zatem pozycję franczyzobiorców względem franczyzodawców.

Andrzej Krawczyk z Akademii Rozwoju Systemów Sieciowych w rozmowie z BI krytycznie ocenia ten pomysł resortu kierowanego przez Zbigniewa Ziobrę. Podkreśla, że projekt de facto dopuszcza możliwość prowadzenia przez franczyzobiorcę działalności konkurencyjnej (innego rodzaju niż tworzenie konkurencyjnego systemu franczyzowego) nawet w trakcie obowiązywania umowy franczyzowej.

Projekt ustawy ureguluje także kwestię terminów wypowiedzenia umów franczyzowych. Przypomnijmy, że był to kluczowy problem, jaki pojawił się w trakcie prac nad kodeksem dobrych praktyk we franczyzie i jest zarazem bezpośrednią przyczyną toczących się obecnie prac nad projektem ustawy (w związku z fiaskiem kodeksu, przynajmniej w oczach polityków obozu władzy). Zanosi się na to, że powróci rozwiązanie, przeciwko któremu franczyzodawcy głośno protestowali.

Według BIP, umowa na czas nieoznaczony będzie mogła zostać wypowiedziana przez franczyzobiorcę z trzymiesięcznym wyprzedzeniem, a przez franczyzodawcę - na sześć miesięcy naprzód. Ze skutkiem natychmiastowym umowę będzie można wypowiedzieć tylko w kilku ściśle określonych przypadkach, które zostaną zapisane w ustawie.

Z kolei w przypadku umowy na czas oznaczony, franczyzobiorcy będzie przysługiwało uprawnienie do wypowiedzenia umowy (w określonych przypadkach), jednak - jak zauważa Andrzej Krawczyk - z analogicznego uprawnienia nie będą mogli skorzystać franczyzodawcy.

Według Business Insidera, w projekcie ustawy o franczyzie znajdzie się także zapis, że weksel in blanco wręczony franczyzobiorcy będzie musiał zawierać zastrzeżenie: nie na zlecenie lub inne równoznaczne. Inna z propozycji zawartych w projekcie przewiduje, że roszczenie o zapłatę kary umownej staje się wymagalne z dniem bezskutecznego upływu terminu oznaczonego w wezwaniu do wykonania zobowiązania przez franczyzobiorcę.

Przypomnijmy, że we wrześniu Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiadało, że w kwestii kar umownych i weksli "proponowane w projekcie rozwiązania uwzględniają postulaty franczyzobiorców". - Kary umowne za naruszenie umowy są bowiem jedną z najbardziej istotnych kwestii przesądzających o opłacalności franczyzy i równowadze stron biznesu. Nowe przepisy zawierają też rozwiązania dotyczące weksli in blanco - powszechnego zabezpieczenia roszczeń franczyzodawcy. Doprecyzowują praktykę wystawiania takich weksli - tłumaczył wówczas resort.

Podczas wrześniowej konferencji prasowej przedstawiciele MS mówili także o specjalnej aplikacji dla umów franczyzy, która "pozwalałaby na sprawdzenie, czy dana umowa nie wykracza poza dobre praktyki. Rozwiązanie oparte byłoby na specjalnym algorytmie. Dzięki temu można by zweryfikować, czy umowa spełnia odpowiednie standardy rynkowe".

Resort postulował także wprowadzenie "znaku dobrej marki lub dobrych praktyk, którym posługiwałby się franczyzodawca spełniający wypracowane standardy rynkowe". - Dzięki takiemu logo potencjalny franczyzobiorca dostawałby informację, że franczyzodawca spełnia najwyższe standardy, a franczyzodawca wzmocniłby swą renomę - przekonuje resort sprawiedliwości.

Marcin Sławecki, szef Gabinetu Politycznego Ministra Sprawiedliwości zapowiadał niedawno w rozmowie z portalem wiadomoscihandlowe.pl, że ustawa o franczyzie "z pewnością nie zepsuje rynku". - Będzie rozwojowa, probiznesowa. A przede wszystkim będą to przepisy akceptowane przez całą branżę - zapewniał. Kliknij tutaj, aby przeczytać wywiad z przedstawicielem resortu sprawiedliwości.

– Dziś nadal stoję na stanowisku, że osobna ustawa byłaby najkorzystniejszym sposobem uregulowania kwestii franczyzy, o ile ustawodawca zechciałby zająć się nie tylko regulacją praw i obowiązków stron umowy, lecz także ochroną przedkontraktową franczyzobiorców i gwarancjami skuteczności wprowadzonych przepisów – mówi Adamus w rozmowie z „Dziennikiem Gazetą Prawną”.

Przygotował w tym celu swój drugi raport o franczyzie, który powstał na zlecenie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, by móc ocenić jak kwestia franczyzy została uregulowana w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Zdaniem Adamusa nowelizacja kodeksu cywilnego jest niewystarczająca, ponieważ przepisy odnoszące się do franczyzy znajdują się również w innych ustawach, np. w ustawie o ochronie konsumentów.

Dodaje, że bez względu na formę regulacja franczyzy w Polsce jest potrzebna, ponieważ zdarzały się przypadki tzw. niewolniczych franczyz. Jego zdaniem uregulowany powinien zostać prospekt informacyjny organizatora sieci o franczyzie.

–  Franczyzobiorcy muszą być odpowiednio poinformowani, z czym wiąże się prowadzenie działalności franczyzowej. Powinni wiedzieć, na jakich zasadach funkcjonuje sieć, jakie są koszty prowadzenia działalności, jakie mogą się pojawić ryzyka – mówi Adamus w rozmowie z DGP.

Podkreśla, że przepisy powinny uwzględniać nierównowagę stron umowy i chronić franczyzobiorców przed nadużywaniem swojej pozycji przez właścicieli sieci. Jego zdaniem powinno ograniczyć się stosowanie tzw. weksli na zlecenie jako zabezpieczenie. Dodatkowo istotne jest zwrócenie uwagi na połączenie umowy sieci franczyzowej z umową najmu. Jak zaznacza Adamus, często dochodzi do sytuacji, gdy właścicielem lokalu jest franczyzodawca, co dodatkowo zwiększa jego i tak już silną pozycję względem franczyzobiorcy.

Ekspert zaznaczył, że kontrolę nad realizacją umów franczyzowych pełnić mógłby prezes UOKiK.

– Nie można też zakazać w umowach franczyzowych np. kar umownych, bo byłoby to niezgodne z prawem cywilnym. Ale nadużywanie tychże kar w umowach prezes UOKiK mógłby już traktować np. jako naruszenie zbiorowych interesów franczyzobiorców. Reakcja organu kontrolującego byłaby na pewno skuteczniejsza i korzystniejsza dla rynku niż indywidualnie prowadzone sprawy sądowe, które nierzadko trwają latami i nie przynoszą zamierzonego przez franczyzobiorcę skutku – powiedział Adamus.

Przypomnijmy, że w niedawnym zarządzeniu ministra Zbigniewa Ziobry o powołaniu zespołu ds. franczyzy wskazany został 30 czerwca 2023 r. jako nieprzekraczalny termin wykonania zleconych zadań. Sławecki, szef tego zespołu, zapowiada, że na projekt ustawy nie trzeba będzie tak długo czekać. - To absolutnie finalna data. Być może w czerwcu przyszłego roku będziemy już nawet po podpisaniu ustawy o franczyzie przez prezydenta - zaznacza.

Co znajdzie się w założeniach do projektu ustawy, a później w samym projekcie? Ministerstwo Sprawiedliwości na razie tego nie zdradza. Wiadomo jednak, że resort zamierza się posiłkować m.in. raportem o franczyzie, stworzonym przez prof. Rafała Adamusa na zlecenie Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.

- W tej publikacji zawarte zostały postulaty w postaci konkretnych przepisów i projektu ustawy. Do tego dochodzą wnioski z wielowątkowych dyskusji u rzecznika MŚP. Cały dorobek z ostatnich dwóch lat uwzględniamy w naszych pracach. Założenia, które niebawem zaprezentujemy, w dużej mierze będą uwzględniały rozwiązania już wcześniej zaprezentowane - mówi portalowi wiadomoscihandlowe.pl Marcin Sławecki.

Przedstawiciel MS dodaje, że szczegóły zostaną przedstawione podczas konsultacji z przedstawicielami franczyzodawców i franczyzobiorców. Deklaruje, że co do zasady przyszła ustawa "ma odpowiadać na problem nierówności stron stosunku franczyzowego, która często pojawia się dzisiaj w tym modelu". - Ustawa z pewnością nie zepsuje rynku. Będzie rozwojowa, probiznesowa. A przede wszystkim będą to przepisy akceptowane przez całą branżę - zapewnia Sławecki.

- Pojawią się wreszcie konkretne ramy odpowiedzialności między franczyzobiorcami a franczyzodawcami. Jedna i druga strona umowy będą mogły swobodnie działać - z zastrzeżeniem, że silniejszy podmiot nie może wykorzystywać mniejszego. Franczyza to nie pańszczyzna, lecz szansa rozwoju. Chcemy uregulować tylko to, co będzie konieczne, pozostawiając franczyzobiorcom i franczyzodawcom swobodę działania, z zyskiem dla całego rynku - zapewnia szef Gabinetu Politycznego Ministra Sprawiedliwości.

Sławecki przekonuje, że o poparcie dla ustawy o franczyzie w parlamencie nie trzeba będzie się martwić. Jego zdaniem za nowymi regulacjami opowie się nie tylko Zjednoczona Prawica, ale także opozycja.

Uwaga! Pełny wywiad z Marcinem Sławeckim o pracach nad ustawą o franczyzie będzie można przeczytać w najbliższym numerze magazynu "Wiadomości Handlowe", który trafi do dystrybucji już jutro.

Rozmówcy portalu wiadomoscihandlowe.pl znający temat nie są przekonani, czy deklaracje Ministerstwa Sprawiedliwości pokrywają się z rzeczywistością. Prace nad ustawą franczyzową od dawna stoją w miejscu, pomimo przeprowadzenia licznych konsultacji w zasadzie nic się nie dzieje w ej sprawie. Panuje przekonanie, że może brakować woli politycznej do stworzenia trudnej, kompleksowej regulacji. Materia nie jest prosta. Nie bardzo widać także ewentualne korzyści wyborcze z zajęcia się tym tematem dla obozu Solidarnej Polski, walczącego o przetrwanie na scenie politycznej.

Dwa Kodeksy

Ministerstwo Sprawiedliwości nie odpowiedziało na większość pytań portalu wiadomoscihandlowe.pl dotyczących uregulowania rynku franczyzy. Chcieliśmy się dowiedzieć, czy temat przypadkiem nie spadł z agendy, a jeśli nie, to kiedy mógłby ujrzeć światło dzienne projekt ustawy. Pytaliśmy też o wnioski z dotychczasowych spotkań konsultacyjnych oraz stworzonych na zlecenie MS analiz (m.in. obszernego raportu Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości). Te pytania pozostały bez odpowiedzi.

Jednak Marcin Sławecki przekonuje, że decyzja już zapadła i Ministerstwo Sprawiedliwości planuje uregulować rynek franczyzy na poziomie ustawowym. - Z tym zastrzeżeniem, że cały czas dopingujemy państwa (franczyzobiorców i franczyzodawców - red.) do przyjęcia rozwiązania zaproponowanego przez rzecznika MŚP - mówi szef gabinetu politycznego Ziobry. Chodzi o Kodeks dobrych praktyk w wersji, która nigdy nie weszła w życie, a zakładała krótkie okresy wypowiadania umów franczyzowych, na które nalegał Abramowicz. Branża w 2021 r. przyjęła inny Kodeks (poparty m.in. przez Żabkę, Delikatesy Centrum, PSH Lewiatan i Intermarche), a w konsekwencji rzecznik MŚP odciął się od niego i określił dokument mianem "kodeksu franczyzodawców", sugerując, że nie chroni dostatecznie interesów franczyzobiorców.

W listopadzie i w grudniu 2021 r. odbyły się dwa spotkania zespołu roboczego ds. franczyzy działającego w Radzie Przedsiębiorców przy rzeczniku MŚP. Sławecki podczas pierwszego z tych spotkań, powiedział: "Mam takie sygnały, nie tylko z naszego środowiska politycznego, większości rządowej, ale też ze strony opozycji, że jest pewna chęć uregulowania tych umów (franczyzowych - red.) i myślę, że będzie ogólnopolityczny konsensus do tego, by doprowadzić te zmiany legislacyjne do końca". Asekurował się zarazem, mówiąc, że "oczywiście do tej sytuacji nie dojdzie, jeśli rynek sam przyjmie pewne rozwiązania uczciwej konkurencji w postaci Kodeksu dobrych praktyk".

Sławecki zasugerował też przedsiębiorcom poprawienie już obowiązującego Kodeksu dobrych praktyk. Zdaniem Ministerstwa Sprawiedliwości, w dokumencie brakuje wzorca umowy franczyzowej. Szef gabinetu politycznego w MS podsunął także pomysł stworzenia aplikacji, która skanowałaby umowę franczyzową i oceniała zgodność jej zapisów z Kodeksem. Trzeci postulat dotyczył stworzenia "marki Dobrych Praktyk" - ujednoliconego znaku, który miałby poświadczać, że dana firma dba o rynkowe standardy. Wstępna odpowiedź biznesu na te sugestie jest raczej przychylna.

Czy jednak wciąż są szanse na to, że skończy się na Kodeksie dobrych praktyk? - Cały czas prowadzimy prace wykraczające poza tylko i wyłącznie prace analityczne. Zaczęliśmy pewnego rodzaju poszerzone prace, polegające na konstrukcji przepisów - zadeklarował Sławecki. - Jest to kwestia, którą chcemy się zająć dla dobra rynku i dla dobra franczyzodawców i franczyzobiorców. Nie zmieniamy zdania i liczymy na to, że środowiska i strony stosunku franczyzowego dojdą do porozumienia i będzie można ogłosić jeden Kodeks dobrych praktyk, do którego cały rynek się zastosuje. Jeśli te prace nad "dogadaniem" się środowisk nie przyniosą rezultatu, będziemy to regulowali na poziomie Kodeksu cywilnego, czy też ustawy zahaczającej w zakres cywilny. To jest nasza deklaracja, którą już od dwóch-trzech miesięcy podtrzymujemy i zdania nie zmienimy - dodał Sławecki.

Konsultacje za konsultacjami

W grudniu 2021 r. szef gabinetu politycznego w Ministerstwie Sprawiedliwości był już nieco bardziej stanowczy. Z jego wypowiedzi wynikało, że resort stracił nadzieję na to, że przedsiębiorcy się ze sobą porozumieją i dlatego zapadła decyzja o pójściu w stronę rozwiązań ustawowych. Czy to prawda, czy jednak blef i ciąg dalszy zabawy w ciuciubabkę z przedsiębiorcami? To pytanie, na które franczyzobiorcy i franczyzodawcy chcieliby poznać odpowiedź.

Przypomnijmy, że sprawa umów franczyzowych ciągnie się w Ministerstwie Sprawiedliwości od początku 2020 r. Wówczas przedstawiciele resortu spotkali się z grupą byłych franczyzobiorców i ajentów Żabki. Podczas spotkania zwrócono uwagę na "problemy tych przedsiębiorców związane z brakiem uregulowania umowy franczyzy w polskim systemie prawa oraz nierówność stosunków pomiędzy franczyzodawcami a franczyzobiorcami pod względem prawnym i ekonomicznym".

Przez kolejne dwa lata odbyło się wiele podobnych spotkań, jednak resort wciąż nie przygotował projektu ustawy ani chociażby jego założeń. Taki projekt został natomiast stworzony jesienią 2020 r. przez prof. Rafała Adamusa, w ramach raportu wydanego przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości (jednostka podległa MS). Projekt ten, zawierający szereg odważnych postulatów (m.in. dodatkowe uprawnienia dla prezesa UOKiK, katalog praktyk łamiących zbiorowe interesy franczyzobiorców, wprowadzenie obowiązkowych prospektów franczyzowych, kary za udzielanie nierzetelnych, niepełnych informacji przez franczyzodawcę),  zawierał zastrzeżenie, że to tylko luźny dokument, mogący ewentualnie stanowić w przyszłości inspirację i podpowiadać kierunki, w których powinna pójść legislacja.

W czerwcu 2021 r. Ministerstwo Sprawiedliwości rozmawiało o możliwym uregulowaniu franczyzy z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz rzecznikiem MŚP. Jak przekazał po tych konsultacjach portalowi wiadomoscihandlowe.pl urząd antymonopolowy, tematem spotkania była "dyskusja nad potrzebą zainicjowania prac nad zmianami regulacji prawnych dotyczących franczyzy, m.in. ewentualnego kierunku". Wskazuje to na bardzo początkowy etap prac.

Od tamtej pory w temacie uregulowania franczyzy wydarzyło się niewiele. Irytuje to Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców, zrzeszające przedsiębiorców, którzy uważają się za poszkodowanych. Magdalena Madzia z SAiF podczas niedawnych konsultacji zorganizowanych w biurze rzecznika MŚP podkreśliła, że ustawa regulująca franczyzę powinna powstać niezależnie od tego, czy wypali pomysł z Kodeksem dobrych praktyk. - Ochronę zapewni tylko ustawa. To ustawa jest rozwiązaniem, które ucywilizuje negatywne praktyki, które się pojawiają - powiedziała Madzia.

- Idziemy w tym kierunku - odparł jej Sławecki.

Wydaje mi się, że trend ten zostanie podtrzymany. Dodatkowo pandemia temu sprzyja, bo kryzys spowodował, że przedsiębiorcy i osoby, które myślą o rozpoczęciu prowadzenia działalności, docenili wsparcie stabilnego i doświadczonego partnera.

Coraz więcej młodych Polaków i Polek chce samodzielnie prowadzić działalność. W ich przypadku bardzo przydaje się wsparcie kogoś, kto pomoże rozpocząć działalność, podpowie jak ją prowadzić, udostępni know-how. To sprzyja rozwojowi franczyzy i w mojej ocenie jest to dobry kierunek rozwoju gospodarki w Polsce.

Pandemia pokazała, że warto mieć „starszego brata”, który w razie czego pomoże?

Dokładnie tak. Poza tym franczyzodawca zapewnia wiele instrumentów biznesowych, których początkujący w danym biznesie przedsiębiorca nie ma, np.: rozpoznawalną markę, rozwiązania technologiczne z zakresu e-commerce, przemyślany asortyment, dobre kontrakty z dostawcami, wsparcie w zakresie urządzania i wyposażania sklepu.

Franczyza w handlu detalicznym zyskiwała w pandemii nie tylko dzięki detalistom niezależnym, którzy w trudnych czasach decydowali się na przystąpienie do systemu franczyzowego. Wielu przedsiębiorców z branży gastronomicznej, którzy znaleźli się w skrajnie trudnej sytuacji, uznało, że lepiej zmienić profil działalności, przestawić się na handel spożywczy, który w pandemii radzi sobie o niebo lepiej.

Pandemia w różny sposób oddziaływała na poszczególne branże, w których franczyza jest popularną formą prowadzenia działalności. Przykładowo, placówki franczyzowe prowadzone w galeriach handlowych na pewno mocniej odczuły skutku kryzysu niż te poza galeriami.

Gastronomia należy do jednej branż najbardziej dotkniętych pandemią, ale sądzę, że wielu podmiotom uczestnictwo we franczyzie i tak ułatwiło przetrwanie - otrzymali od franczyzodawcy narzędzia do prowadzenia sprzedaży z dowozem, aplikację do składania zamówień, zorganizowany system dostaw, wsparcie reklamowe itp.

Pandemia przyspieszyła rozwój franczyzy, jednak pojawiły się też różne zagrożenia dla tego modelu biznesowego. Jednym z nich może być zapowiedź ustawowego uregulowania tego rynku. Na ile realny jest pani zdaniem scenariusz, który zakłada, że Ministerstwo Sprawiedliwości przygotuje projekt ustawy franczyzowej?

Regulacja ustawowa nie musi być zagrożeniem dla franczyzy. Jeżeli ustawa zostanie napisana przejrzyście, uwzględni interesy zarówno franczyzodawców, jak i franczyzobiorców, to jej uchwalenie może być korzystne dla rynku.

A czy pani zdaniem istnieje w ogóle potrzeba uchwalenia ustawy franczyzowej? Dysproporcja sił pomiędzy franczyzodawcami a franczyzobiorcami wydaje się dzisiaj ogromna…

Wszystko zależy od tego, jakie rozwiązania znalazłyby się w ustawie. Istnieje wiele aspektów, których uregulowanie mogłoby ułatwić prowadzenie działalności zarówno franczyzodawcom, jak i franczyzobiorcom.

To prawda, że franczyzodawcy maja większy potencjał ekonomiczny, doświadczenie oraz dostęp do obsługi prawnej. Jednak pamiętajmy, że bez franczyzobiorcy franczyzodawca nic nie osiągnie. Franczyzodawca jest więc zainteresowany, aby jego współpraca z franczyzobiorcą była dobra. Jemu bowiem zawdzięcza rozwój swojej sieci i marki. Nasza współpraca z sieciami franczyzowymi pokazuje, że franczyzobiorcy są coraz bardziej świadomymi przedsiębiorcami, a celem franczyzodawców jest wsparcie ich w prowadzeniu działalności oraz stworzenie modelu franczyzy, który będzie przejrzysty oraz będzie uwzględniał interesy obu stron.

Franczyzodawcom zależy by jak najlepiej wyedukować franczyzobiorców i przekazywać jasne informacje o systemie franczyzowym jeszcze przed podpisaniem umowy franczyzowej. Potencjalni partnerzy mają pełny dostęp do dokumentacji franczyzowej przed jej podpisaniem oraz możliwość konsultacji ich postanowień. Franczyzodawcy rozumieją, że takie podejście jest obustronnie korzystne.

Mamy w Polsce całkiem sporą grupę franczyzobiorców, którzy twierdzą, że zostali poszkodowani i popadli w długi. Organizują się, zakładają stowarzyszenia, nagłaśniają swoje problemy w mediach. Takich osób zapewne będzie coraz więcej, bo mamy coraz więcej uczestników systemów franczyzowych. Nie lepiej byłoby rozwiązać problemy tych osób teraz, w sposób systemowy, zamiast czekać, aż grono poszkodowanych będzie większe?

To prawda, że sieci franczyzowych jest coraz więcej. Jednak ta mnogość systemów to zaleta, która sprawia, że potencjalni franczyzobiorcy mają więcej opcji do wyboru. Nie chciałabym też, aby negatywne doświadczenia części franczyzobiorców przełożyły się na postrzeganie całej konstrukcji prawnej, jaką jest franczyza, która jest wyjściowo system mającym zapewniać korzyść dwóm stronom umowy.

Rozwiązanie systemowe może być lekarstwem, ale niekoniecznie. Wszystko zależy od tego, czy i jak będzie ono w praktyce stosowane.

Ciąg dalszy wywiadu - na kolejnej stronie.

Proszę sobie wyobrazić, że zapadła decyzja polityczna i ma powstać ustawa franczyzowa, a pani może ją dowolnie skonstruować. Co taka ustawa powinna zawierać, jak powinna być skonstruowana?

Pierwszą kwestią jest zdefiniowanie umowy franczyzy oraz ustalenie jej istoty. Przejrzystości franczyzy może przysłużyć się też prospekt informacyjny, który jeszcze przed przystąpieniem franczyzobiorcy do sieci franczyzowej pokazuje mu jego prawa oraz obowiązki, a także zakres wsparcia, który może otrzymać od franczyzodawcy. Przejrzystość franczyzy jest istotna zarówno z perspektywy franczyzobiorców, jak i franczyzodawców, którzy chcą mieć pewność, że podmiot przystępujący do franczyzy ma świadomość swoich praw i obowiązków.

Ważne jest także prawo organizatorów sieci do możliwości udzielania franczyzobiorcy aktywnego wsparcia w zakresie prowadzonej przez niego działalności. I nie chodzi tu o kontrolowanie franczyzobiorcy, ograniczenie go w zakresie prowadzenia działalności, czy pozyskiwanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, ale o narzędzia, które pozwolą franczyzodawcy zweryfikować, czy działalność franczyzobiorcy spełnia wymogi umowy franczyzowej, w tym w zakresie standardów obsługi klientów, oferty produktowej, etc. Pamiętajmy, że franczyzodawca jest zainteresowany, aby renoma sieci, do o której zaprosił franczyzobiorcę, nie była niezagrożona.

Prospekt franczyzowy to jeden z elementów zaproponowanych przez prof. Adamusa w projekcie ustawy franczyzowej. Jednak franczyzodawcy z którymi rozmawiałem wskazują, że prospekt w tej wersji jest zbyt obszerny i ujawniałby – również konkurencji – informacje, którymi firmy nie chcą się dzielić. Co warto wykreślić z tej listy?

Należałoby się zastanowić, na ile rzeczywiście potrzebne są w prospekcie informacje  o podmiotach, które pozostają w stosunku zależności/dominacji z organizatorem sieci, a także informacje o podmiotach powiązanych. Wydaje mi się, że ten punkt niewiele wnosi w kontekście praw i obowiązków franczyzobiorcy, a mogą to być informacje, których franczyzodawca nie chciałby ujawnić. Nie jest też jasne, w jaki sposób miałyby być identyfikowane podmioty powiązane – czy chodzi o powiązania kapitałowe, czy także o powiązania umowne.

Mogłoby się okazać, że np. trzeba ujawnić listę wszystkich franczyzobiorców?

Chociażby. Kolejnym elementem, którego usunięcie można byłoby rozważyć, jest przekazanie informacji o sprawach sądowych dotyczących franczyzy. To moim zdaniem mogą być kwestie wrażliwe, których franczyzodawca nie chce ujawnić np. na etapie trwania postępowań sądowych. Zastanawiam się też nad tym, co należy rozumieć przez opis profilu idealnego franczyzobiorcy. Pytanie, czy ustalenie kryteriów przystąpienia do sieci franczyzowej jest odpowiednikiem „opisu idealnego franczyzobiorcy”?

Nie wymieniła pani zbyt wielu rzeczy, a pozycji które według prof. Adamusa powinny się pojawić w prospekcie jest aż 27.

Sądzę, że wiele z punktów zaproponowanych w treści projektu informacyjnego to informacje istotne umożliwiające franczyzobiorcy podjęcie świadomej decyzji o przystąpieniu do sieci franczyzowej.

W projekcie ustawy prof. Adamusa przewidziano również wprowadzenie katalogu praktyk naruszających zbiorowe interesy franczyzobiorców. Chodzi np. o naruszanie obowiązku udzielenia franczyzobiorcom rzetelnej, pełnej informacji; o określanie w umowach nadmiernych kar; czy o wprowadzanie zmian w umowach w sposób jednostronny. Takie praktyki są dzisiaj na tyle powszechne, że warto tę kwestię uregulować w proponowany przez prof. Adamusa sposób?

Gdy jako DZP doradzamy franczyzodawcom, zajmujemy się m.in. przygotowaniem dokumentacji franczyzowej, ze szczególnym uwzględnieniem przejrzystości franczyzy. Franczyzodawcy, którzy z nami współpracują, są bardzo uwrażliwieni na kwestie związane z przejrzystością czy równością stron. Mam jednak świadomość tego, że na rynku mogą funkcjonować inne rozwiązania, które naruszają interesy franczyzobiorców. Nie jestem jednak przekonana, że dobrym rozwiązaniem jest dopisanie do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nowego rozdziału dedykowanego franczyzie i robienie z franczyzobiorców odrębnej grupy podmiotów – trochę przedsiębiorców, a trochę konsumentów. Proponowane przez prof. Adamusa rozwiązania nawiązują przecież wprost do regulacji dot. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Trudno jednak uznać franczyzobiorcę za konsumenta.

Ważne byłoby jednak doprecyzowanie, czym jest wspomniana przez pana rzetelna, pełna, prawdziwa i odpowiednio zweryfikowana informacja. Są to nieostre pojęcia, a ich precyzyjne zdefiniowanie sporo by ułatwiło. To samo dotyczy zdefiniowania, czym są nadmierne, nieproporcjonalne kary umowne. Odpowiednie doprecyzowanie tego pojęcia na poziomie ustawy dałoby franczyzobiorcom i franczyzodawcom pewność, w jakich ramach można się poruszać.

Ciąg dalszy wywiadu - na kolejnej stronie.

Czy to prezes UOKiK powinien zajmować się sprawami związanego z naruszaniem zbiorowych interesów franczyzobiorców, czy może kompetencje takie powinny trafić pod skrzydła innego, wyspecjalizowanego urzędu?

Stworzenie osobnego organu lub jednostki miałoby istotną zaletę – powstałby wyspecjalizowany podmiot, który zajmowałby się tylko tymi sprawami. Jeżeli miałby to być oddzielny organ, to zarówno z perspektywy prawników, jak i z perspektywy biznesu ważne byłoby, żeby podejście organów było jednolite. Ważne jest, by ten biznes rozwijał się w Polsce na jednolitych zasadach.

Kolejna szeroko komentowana propozycja prof. Adamusa dotyczy karania za organizowanie sieci franczyzowej „bez wcześniejszego dokładnego i odpowiednio długiego sprawdzenia jej modelu biznesowego”. Tylko co to znaczy? Jeden sklep przynoszący zyski przez rok miałby wystarczyć do tego, aby wystąpić w roli franczyzodawcy? A może 10 sklepów?

W przypadku ustalenia sankcji, ważne jest zapewnienie, aby przesłanki do jej zastosowania były jasne i określone. Dla tych celów konieczne byłoby ustalenie, co oznacza „dokładne i odpowiednio długie” sprawdzenie modelu biznesowego. Potrzebna jest precyzyjna definicja, aby uniknąć problemów interpretacyjnych.

Pojawia się też pytanie, czy tego typu rozwiązanie nie powodowałoby ograniczania możliwości prowadzenia działalności franczyzowej w ramach nowopowstałych sieci. Mogłoby to skutkować sztucznym ograniczeniem tworzenia się nowych formatów czy konceptów franczyzowych.

Podsumujmy zatem: jak przyjęcie ustawy w kształcie jeden do jednego takim, jak zaproponował prof. Adamus, wpłynęłoby na przyszłość rynku franczyzy w Polsce?

Biorąc pod uwagę, że ustawa miałaby mieć zastosowanie do systemów, które już funkcjonują na rynku, to jej przyjęcie będzie się wiązało z koniecznością dostosowania standardów obowiązujących umów do wymogów ustawowych. Potrzebny byłby czas oraz konkretne postanowienia, które umożliwią implementację nowych regulacji w dokumentacji franczyzowej.

Jeżeli ustawa będzie zawierać ogólne postanowienia, sieciom franczyzowym trudno będzie np. w sześć miesięcy dostosować się do nowych regulacji. Nie będzie jeszcze orzecznictwa oraz praktyki stosowania ustawy, więc wiele podmiotów będzie miało problemy z określeniem, jaki był cel poszczególnych rozwiązań, jakie intencje miał ustawodawca. Poszczególne przepisy byłyby różnie interpretowane i w związku z tym cel regulacji zapewne nie zostałby osiągnięty.

Czy samoregulacja branży w postaci Kodeksu Dobrych Praktyk dla rynku franczyzy to pani zdaniem dobra alternatywa? Czy przyjęcie kodeksu jest w stanie powstrzymać rząd przed pracami nad regulacjami ustawowymi?

Pojawiają się głosy, że wprowadzenie samego kodeksu bez ustawy, czyli bez określonych sankcji, w zasadzie nie wywołałoby żadnych skutków. Myślę jednak, że przyjęcie Kodeksu Dobrych Praktyk dla rynku franczyzy jest dużym krokiem do przodu, gdyż pozwala na określenie ram współpracy w ramach sieci franczyzowych, a przedsiębiorcom - na łatwiejsze podjęcie decyzji w zakresie podmiotu, z którym chcą współpracować.

Wiele kwestii jest już uregulowanych przepisami kodeksu cywilnego oraz ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów czy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Istnieją zatem regulacje prawne mające zastosowanie do franczyzy. Wprowadzenie Kodeksu Dobrych Praktyk dla rynku franczyzy pozwala na uzupełnienie tych przepisów o zbiór reguł i norm, które firmy mogą dobrowolnie stosować, a konkurencja na rynku będzie ich do tego skłaniać.

Rozmawiał Paweł Jachowski

Przypomnijmy, że Abramowicz, od początku będący gospodarzem prac nad kodeksem, zadeklarował publicznie, że nie będzie "gwarantem" kodeksu, w którym okres wypowiedzenia dla franczyzobiorcy będzie dłuższy niż 3 miesiące. Pytany przez portal wiadomoscihandlowe.pl o to, z jakim terminem wypowiedzenia powinna się wiązać swoboda wyjścia z umowy franczyzowej, odparł, że takie terminy jak rok albo trzy lata to "okresy, w których człowiek staje się niewolnikiem".

- Nie powinny wchodzić w grę. Maksymalnie powinny to być trzy miesiące, to uczciwy okres do rozejścia się. Nawet w małżeństwie przed rozwodem jest jeszcze separacja, więc w przypadku franczyzy ten okres separacji mógłby trwać właśnie do trzech miesięcy - mówił Adam Abramowicz w wywiadzie dla portalu wiadomoscihandlowe.pl z listopada 2020 r.

Stanowisko rzecznika MŚP w tej kwestii było twarde i klarowne, co niektóre zainteresowane strony chwaliły, a inne krytykowały. Długość okresu wypowiedzenia to kwestia, która najmocniej poróżniła środowisko organizatorów i uczestników systemów franczyzowych. Z tego powodu prace nad kodeksem zostały niemalże zastopowane na wiele miesięcy. Nieoficjalnie wiemy, że propozycja Abramowicza nie podobała się m.in. Grupie Eurocash, choć firma nigdy tego nie potwierdziła.

Finalna wersja kodeksu, którą portal wiadomoscihandlowe.pl już widział, w kwestii okresu wypowiedzenia jest mocno rozmyta i zarazem bardziej powściągliwa od wariantów, jakie były dyskutowane podczas ostatnich posiedzeń zespołu ds. franczyzy (propozycja 6-miesięcznego okresu, a nawet próba forsowania 4-miesięcznego okresu w ramach szukania kompromisu). Kodeks mówi o możliwości rozwiązania umowy franczyzy z zachowaniem "rozsądnego i proporcjonalnego okresu wypowiedzenia" przez każdą ze stron, oraz że rozwiązanie współpracy z zachowaniem tego okresu "nie może być podstawą do nałożenia kar umownych". Nie ma żadnych odniesień do liczby miesięcy.

Jak wskazano dalej, okres wypowiedzenia powinien być "proporcjonalny do czasu trwania umowy, tj. okresu, na jaki umowa została zawarta albo okresu, jaki upłynął od zawarcia umowy, lub skali i charakteru nakładów poniesionych przez każdą ze stron umowy w związku z nawiązaniem współpracy, w tym ewentualnych zobowiązań finansowych zaciągniętych w związku z jej nawiązaniem". Ponadto ustalony w umowie franczyzowej okres wypowiedzenia "powinien odpowiadać uzasadnionym interesom każdej ze stron".

Wydaje się zatem, że bycie sygnatariuszem kodeksu w praktyce nie zmieni wiele (a może nawet nie zmieni nic) w kwestii długości okresu wypowiedzenia zapisywanego w umowach franczyzowych. Wyjątkowo długie terminy, które niekiedy można znaleźć w umowach, zapewne nie zostaną wyeliminowane. Nie zmieni tego zapis w kodeksie, zgodnie z którym każdy podmiot, który podpisujący się pod tymże dokumentem, zobowiązuje się jednocześnie do dostosowania swojej działalności w ciągu sześciu miesięcy do wynikających z kodeksu zasad i standardów.

W kodeksie zapisano też, że umowy franczyzy zawarte na czas oznaczony powinny przewidywać możliwość rozwiązania "z ważnych przyczyn" przez każdą ze stron umowy. W takich sytuacjach rowiązanie umowy, z zachowaniem ustalonego okresu wypowiedzenia, nie mogłoby być podstawą do nałożenia kar umownych.

Adam Abramowicz, dawniej współwłaściciel jednej z polskich sieci franczyzowych, do samego końca walczył o umieszczenie w kodeksie zapisu o 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia. Nie widząc możliwości osiągnięcia porozumienia na poziomie zespołu ds. franczyzy, 2 czerwca Abramowicz poinformował, że "podjął decyzję o przeniesieniu dalszych działań na rzecz wprowadzenia wypracowanych zasad w życie na poziom prac w Ministerstwie Sprawiedliwości". Przez część środowiska zostało to odebrane jako groźba: "albo się dogadacie, albo będzie ustawa". W praktyce było to skorzystanie z zaproszenia wystosowanego już wcześniej przez MS na spotkanie, w trakcie którego dyskutowano o tym, czy konieczne jest w Polsce uregulowanie franczyzy na poziomie ustawowym. W spotkaniu uczestniczył także przedstawiciel UOKiK.

Ciąg dalszy artykułu - na kolejnej stronie.

Portal wiadomoscihandlowe.pl dowiedział się, że w połowie lipca do Biura Rzecznika MŚP trafiło pismo, z którego wynikało, że niektóre osoby zaangażowane od miesięcy w tworzenie kodeksu są gotowe do "kontynuowania prac (...) pomimo braku możliwości zaimplementowania punktu o 3/6-miesięcznym wypowiedzeniu i tym samym umocowaniu kodeksu w Biurze Rzecznika". Jak już wiemy, te prace faktycznie były później kontynuowane już poza instytucją rzecznika MŚP, w mniejszym gronie.

Sygnatariuszami Kodeksu Dobrych Praktyk da Rynku Franczyzy na razie są tylko trzy sieci handlowe oraz jedno stowarzyszenie zrzeszające franczyzobiorców. - Mamy już deklaracje woli przystąpienia przez kolejne sieci, także usługowe. Jestem przekonany, że tuż po wakacjach ta lista będzie znacząco dłuższa - zapewnia jednak Maciej Ptaszyński, wiceprezes i dyrektor generalny Polskiej Izby Handlu.

Na liście sygnatariuszy brakuje m.in. Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców, czyli organizacji, w której działają byli i obecni ajenci i franczyzobiorcy - głównie Żabki - którzy wyszli z biznesu z długami. Uczestniczyli oni w pracach zespołu ds. franczyzy i walczyli o zapisy chroniące przyszłych franczyzobiorców. Stowarzyszenie jest znane z pełnego poparcia dla pomysłu uchwalenia w Polsce ustawy franczyzowej i zmniejszenia dysproporcji sił pomiędzy organizatorami sieci franczyzowych a małymi przedsiębiorcami-franczyzobiorcami.

Jeszcze dzisiaj wystartować ma strona internetowa pozwalająca na dołączanie do grona sygnatariuszy kodeksu. Jako współinicjatorzy projektu przedstawiani są: Polska Izba Handlu i Polska Organizacja Fraczyzodawców, a jako patroni kodeksu - Federacja Przedsiębiorców Polskich, Konfederacja Lewiatan i Krajowa Izba Gospodarcza.

Polskie Stowarzyszenie Mikroprzedsiębiorców i Franczyzobiorców zapewnia, że kodeks w ostatecznej wersji to "wypracowany oraz sygnowany zarówno przez franczyzobiorców, jak i franczyzodawców dokument, uwzględniający ogromną różnorodność środowiska franczyzy jako modelu biznesowego". - Jego celem jest zapewnienie ram dla optymalnej współpracy franczyzodawców i franczyzobiorców. Konieczność zapewnienia adekwatności i uniwersalności kodeksu dla różnych modeli franczyzowych i branż stanowiła największe wyzwanie w pracach nad kodeksem. Jego sygnatariusze wyrażają przekonanie, iż osiągnięte rozwiązanie jest możliwie najbliższe takiej uniwersalności - tłumaczy organizacja.

Paweł Tracz, prezes PSMiF i zarazem przewodniczący zespołu ds. franczyzy działającego przy rzeczniku MŚP, zapewnia, iż "ma osobistą satysfakcję, że tę cenną inicjatywę udało się doprowadzić do szczęśliwego finału". W dzisiejszym oświadczeniu dziękuje Abramowiczowi, i zapewnia, że kodeks "nie powstałby bez znaczącego wsparcia rzecznika MŚP", który "był inicjatorem prac nad dokumentem" i "już w lutym 2020 roku zapewnił platformę do dyskusji w postaci zespołu roboczego (...) oraz aktywnie wspierał jego uczestników podczas prac nad kodeksem".

Prace nad kodeksem dobrych praktyk od początku uznawane były za próbę samoregulacji branży w celu uniknięcia rozwiązań ustawowych. Dziś trudno ocenić, czy sfinalizowanie prac nad kodeksem - zwłaszcza poza rzecznikiem MŚP - powstrzyma Ministerstwo Sprawiedliwości przed pracami nad projektem ustawy franczyzowej.

>> Kliknij tutaj, aby pobrać kodeks w formacie.pdf <<

We wtorek podczas posiedzenia zespołu Abramowicz mówił, że "po tak długim procedowaniu kodeksu wszystkie sprawy zostały wyjaśnione oprócz jednej". Chodziło o kwestię długości okresu wypowiedzeń w umowach franczyzowych, która poróżniła zainteresowane strony.  - Wykonaliście ogrom pracy, która na pewno się nie zmarnuje. Mamy dwa wyjścia, albo ustalimy dzisiaj konsensus i przekształci się nam ta praca w kodeks, albo nie ustalimy konsensusu i udam się razem z owocami tej pracy do Ministerstwa Sprawiedliwości - podkreślił. Jak zapowiedział, konsultacje w resorcie kierowanym przez Zbigniewa Ziobrę mają się odbyć już 10 czerwca.

- Mamy taką alternatywę, albo uzyskamy konsensus i wtedy rozpoczniemy już pracę nad Kodeksem w takim sensie, że zostanie on napisany. W sumie jest napisany, tylko jeszcze doprecyzujemy, przeniesiemy na papier i zaczniemy podpisywać zarówno ze strony franczyzodawców jak i franczyzobiorców. Rozumiem, że jeżeli większość środowiska franczyzodawców zgodzi się i podpisze, to będę mógł też prezentować w Ministerstwie Sprawiedliwości takie stanowisko, że być może prace nad ustawą nie są konieczne i może najpierw spróbujmy sprawdzić, czy zadziała Kodeks. Ale oczywiście ja nie mam wpływu na Ministerstwo Sprawiedliwości i na rząd - powiedział Abramowicz.

Redakcja wiadomoscihandlowe.pl zapytała w środę biuro prasowe Ministerstwa Sprawiedliwości, czy to prawda, że minister Zbigniew Ziobro - lub ktoś inny z kierownictwa MS - zaprosił rzecznika MŚP Adama Abramowicza do konsultacji, w ramach toczących się w ministerstwie prac koncepcyjnych nad projektem ustawy o franczyzie. A jeśli nie, to czego konkretnie dotyczyło zaproszenie, czy Abramowicz potwierdził już udział w konsultacjach, oraz jakie rozwiązania będą omawiane. Do chwili publikacji niniejszego artykułu nie otrzymaliśmy odpowiedzi również z MS.

Biuro rzecznika MŚP w środowym komunikacie w taki sposób zrelacjonowało przebieg wtorkowego posiedzenia zespołu: "Podczas spotkania Rzecznik MŚP poinformował zebranych o pracach analitycznych prowadzonych równolegle do Zespołu Roboczego ds. Franczyzy w Ministerstwie Sprawiedliwości w sprawie wypracowania ram prawnych i wprowadzenia do polskiego systemu prawnego pojęcia, zasad działania oraz zasad formalnych istnienia umowy franczyzowej, a także stosunku prawnego nawiązanego w ten sposób. Na planowanym w Ministerstwie w dniu 10 czerwca br. spotkaniu Adam Abramowicz przedstawi wszystkie wspólnie wypracowane zasady dotyczące współpracy franczyzobiorców i franczyzodawców. Rzecznik MŚP zadeklarował jednocześnie aktywne zaangażowanie w przygotowanie nowych przepisów prawnych w tym zakresie, zarówno na etapie rządowym jak i parlamentarnym".

W środowym komunikacie podkreślono, że Zespół Roboczy ds. Franczyzy w Radzie Przedsiębiorców, działającej przy Rzeczniku MŚP, powstał 2 lipca 2020 roku. Jego założeniem od samego początku było opracowanie Kodeksu Dobrych Praktyk, mającego wyznaczać ramy współpracy pomiędzy franczyzodawcami i franczyzobiorcami. W zespole zrzeszonych jest łącznie 18 instytucji "zainteresowanych powstaniem w Polsce przyjaznych zasad regulujących stosunki w ramach umów franczyzowych". Zespół odbył od czasu swojego powstania 10 spotkań.

- Bardzo dziękuję przewodniczącemu Pawłowi Traczowi z Polskiego Stowarzyszenia Mikroprzedsiębiorców i Franczyzobiorców oraz przedstawicielom innych organizacji za ogromną pracę i zaangażowanie włożone w pracę w zespole. Zespół wypracował szereg ważnych założeń do Kodeksu Dobrych Praktyk w sprawie franczyzy. Zespół niestety nie doszedł do porozumienia w sprawie 3-miesięcznego maksymalnego terminu wypowiedzenia umowy przez franczyzobiorcę. Uznaję ten warunek za niezwykle ważny dla prawidłowego funkcjonowania rynku franczyzy, w związku z czym postanowiłem przenieść dalsze działania na rzecz wprowadzenia wypracowanych zasad w życie na poziom prac w Ministerstwie Sprawiedliwości – powiedział Adam Abramowicz, cytowany w komunikacie.

Przypomnijmy, że Adam Abramowicz deklarował swego czasu w rozmowie z portalem wiadomoscihandlowe.pl, że jeśli jako rzecznik MŚP ma być "gwarantem" kodeksu dobrych praktyk we franczyzie, to (zapisany w dokumencie) maksymalny termin wypowiedzenia umowy przez franczyzobiorcę nie może przekroczyć 3 miesięcy. Jednak takiego zapisu w kodeksie nie udało się wywalczyć, przynajmniej jak dotąd.

Aktualizacja, godz. 16.30:

Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości: "Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace analityczne dotyczące zasadności uregulowania umowy franczyzy oraz kierunku ewentualnej nowelizacji przepisów. W dalszym ciągu analizowany jest raport opracowany w Instytucie Wymiaru Sprawiedliwości autorstwa dra hab. Rafała Adamusa dotyczący powyższej problematyki. 10 czerwca 2021 r. zostało zaplanowane spotkanie robocze pomiędzy przedstawicielami właściwych komórek organizacyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości z przedstawicielem Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów".

Pomylone firmy

Marcin Warchoł podczas rozmów pozwolił sobie na kąśliwe uwagi pod adresem kilku sieci franczyzowych. Dostało się m.in. Żabce i McDonald‘s, jak również sieci Freshmarket, dawniej rozwijanej przez spółkę Żabka Polska (potem szyld zlikwidowano, a sklepy przeszły rebranding na Żabki).

- Freshmarket, jak w 2016 r. wprowadziliśmy przepisy w sprawie mafii vatowskich, wpłacił ponad 120 milionów złotych, ot tak po prostu, widząc, że jakieś tam były nieprawidłowości w fakturach, więc to pokazuje czubek góry lodowej - powiedział Warchoł podczas jednego ze spotkań, zrelacjonowanego przez SAiF.

Portal wiadomoscihandlowe.pl zapytał w środę Ministerstwo Sprawiedliwości o szczegóły tej sprawy, jednak odpowiedź resortu do chwili publikacji niniejszego tekstu nie wpłynęła. Więcej do powiedzenia miała natomiast spółka Żabka Polska, mocno zdziwiona słowami wiceministra.

- Nie chcemy się odnosić do całości rozmowy, bo odbywała się w wąskim gronie i została upubliczniona post factum. Nie możemy jednak nie wskazać na bardzo krzywdzące sformułowanie dotyczące marki Freshmarket należącej do Żabki. Przywołana kwota i charakter sprawy pojawiły się w przestrzeni publicznej, ale ani w związku z Żabką i jej markami, a w związku z zupełnie inną siecią  - podkreśla biuro prasowe Żabki.

O jaki inny podmiot chodzi? Wspomniana przez Warchoła kwota może sugerować, że o Eurocash, który w 2017 r. twierdził, że "został oszukany przez grupę przestępców zajmujących się wyłudzeniami VAT" i w związku z tym może być zobowiązany do zwrotu Skarbowi Państwa podatku VAT rzędu właśnie ok. 120 mln zł. Spółka sama ujawniła ten proceder i zapowiedziała, że będzie dochodzić "naprawienia szkody od sprawców". Eurocash wpłacił do urzędu skarbowego, tytułem zabezpieczenia zapłaty ewentualnego zobowiązania w podatku VAT, nieco mniej, bo ok. 95,7 mln zł; później kwota ta zmalała jeszcze o prawie 35 mln zł.

Żabka Polska zapewnia, że w jej przypadku podobne zdarzenia nie nastąpiły. - Żabka nigdy nie była przedmiotem jakichkolwiek postępowań w związku z nadużyciami tego rodzaju - zaznacza biuro prasowe spółki. Wygląda więc na to, że wiceminister Warchoł mógł po prostu pomylić firmy.

Golenie franczyzobiorców

Z zapisu spotkań przedstawiciela rządu z franczyzobiorcami, przedstawionego przez drugą z wymienionych stron, dowiadujemy się także, iż Marcin Warchoł nie traktuje polskich przedsiębiorców prowadzących sklepy pod szyldem Żabka na równi z polskimi przedsiębiorcami prowadzącymi niezależne (nieusieciowione) placówki handlowe.

- Ja w Żabce raczej nie kupuję, kupuję u polskich firm. Przepraszam bardzo, państwo też jesteście Polakami oczywiście, ale kupuję u pana Mietka, u pana Mirka, którzy ledwo przędą, zwłaszcza po covidzie. Wiem, że Żabka i tak się wyżywi, sama się wyżywi (...) tak jak Tesco i tak dalej - miał powiedzieć Warchoł podczas jednego ze spotkań zrelacjonowanych przez SAiF.

Co na to centrala Żabka? - Nasza sieć składa się z ponad 5,5 tys. małych polskich przedsiębiorstw, realizujących swoje zobowiązania podatkowe i pełniących rolę pracodawców w lokalnych społecznościach. W sumie przedsiębiorcy będący franczyzobiorcami Żabki stworzyli do tej pory ponad 25 tys. miejsc pracy w całej Polsce. Wielu z nich w czasie pandemii spontanicznie włączyło się do pomocy służbie zdrowia w najbliższym sąsiedztwie, dostarczając zakupy i posiłki, często nieodpłatnie. Na pewno warto ich wkład docenić - przekazało biuro prasowe sieci w odpowiedzi na pytania portalu wiadomoscihandlowe.pl.

Z materiałów upublicznionych przez SAiF wynika, że Marcin Warchoł od czasu do czasu odwiedza Żabki, "jak już musi, z grzeczności". - Ale staram się nie (odwiedzać Żabek - red.), bo dbam, żeby nasi przedsiębiorcy w mojej okolicy mieli za co żyć. Bo wiem, że za chwilę padną, a za chwilę powstaną trzy nowe Żabki, cztery Biedronki i pięć Lidlów. Tak to niestety wygląda, więc dbam o tych polskich drobnych przedsiębiorców rodzinnych, jak o pana Mirka, u którego codziennie kupuję jedzenie. Wiem, że przepłacam, w Żabce pewnie byłoby taniej, ale taka jest moja perspektywa indywidualna - stwierdził wiceminister sprawiedliwości.

W tym kontekście interesująco wygląda brak wiedzy Warchoła o tym, do kogo należy spółka Żabka Polska. - Żabka jest francuska chyba, o ile pamięć mnie nie myli, tak? - dopytywał wiceminister swoich rozmówców, którzy natychmiast wskazali mu, że właścicielem sieci jest amerykański fundusz CVC Capital Partners. Doprecyzujmy, że Żabka nigdy nie była kontrolowana przez podmiot z Francji.

Dostało się także sieci McDonald‘s. Wiceminister podczas jednego ze spotkań chwalił się, że przeczytał książkę Raya Kroca, założyciela fast-foodowej sieci, z której wiele dowiedział się o funkcjonowaniu franczyzy w praktyce. - McDonald‘s zapłacił gigantyczne miliardy dolarów, po wielu, wielu latach. Oni byli tak samo goleni, jak wy, przepraszam za szczerość - stwierdził Warchoł. - Dosłownie w ten sam sposób działała franczyza amerykańska dopóki nie wprowadzono systemu ochronnego. (...) System McDonald‘s założony w 50. latach był stworzony właśnie na to, by wykorzystywać przewagę rynkową i tych słabszych bezczelnie oszukiwać po prostu - dodał wiceminister.

Ciąg dalszy artykułu - na drugiej stronie.

Potrzeba zmian

Słuchając o problemach franczyzobiorców w Polsce, Warchoł pozwolił sobie na porównanie sytuacji na rynku franczyzy do kupowania mieszkań od dewelopera. Jak wskazał, w przypadku umów deweloperskich "mocniejszy wykorzystuje swoją przewagę, rynkową siłę, do gnębienia słabszego".

Być może to perspektywa takich doświadczeń sprawiła, że Warchoł podczas pierwszej z opisywanych rozmów wyraził dość jednoznacznie poparcie dla pomysłu uregulowania rynku franczyzowego w Polsce na poziomie ustawowym.

- Ta państwa ustawa (o franczyzie - red.) też powinna zostać stworzona. Bezwzględnie - zadeklarował przedstawiciel MS. - Bezwzględnie potrzebujemy zmian w prawie, które będą państwa chronić - dodał wiceminister.

Członkowie Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców przyjęli takie deklaracje z września z nadzieją. Tym bardziej, że podczas spotkania przedstawiciele MS, w tym Marcin Warchoł, wynotowali kluczowe dla ex-fraczyzobiorców tematy i obiecali pchnąć je do przodu. Chodziło m.in. o kwestię faktur korygujących wystawianych przez Żabkę (postulat powołania specjalnej komisji w Krajowej Administracji Skarbowej, która zweryfikuje, czy takie faktury wystawiane są zgodnie z ustawą o VAT) oraz o objęcie przez prokuratora generalnego nadzorem różnych postępowań toczących się w sprawach dotyczących funkcjonowania systemów franczyzowych. Warchoł zadeklarował, że spotka się z prokuratorem krajowym oraz z dyrektor KAS.

Kluczowym postulatem SAiF pozostaje stworzenie ustawy franczyzowej, chroniącej franczyzobiorców. Stowarzyszenie spodziewało się, że po jesiennej publikacji stworzonego na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości raportu o rynku franczyzy w Polsce (w którym pojawiły się odważne postulaty uregulowań na poziomie ustawowym) sprawa będzie kontynuowana i że resort ustosunkuje się do treści tego raportu. Tymczasem na kolejną dyskusję z przedstawicielami ministerstwa członkom SAiF przyszło czekać aż do lutego. Nie przebiegła ona w dodatku po ich myśli, okazało się bowiem, że poszczególne sprawy znajdują się w podobnym miejscu, co jesienią.

Kierunek: Rzeszów

Poproszony przez franczyzobiorców o komentarz na temat raportu, Marcin Warchoł stwierdził, że "nie jest od tego, żeby udzielać jakichkolwiek komentarzy". Zarazem wiceminister sprawiedliwości zaznaczył, że "zagadnieniami KAS-u się nie zajmuje", ponieważ nie jest "ministrem do spraw podatków". Zarzucił przy okazji członkom stowarzyszenia, że nie przekazali mu swoich postulatów legislacyjnych na piśmie, pomimo tego, że prosił ich o to kilkukrotnie. - Dopóty tego nie mamy, to nie możemy się tym zająć - oznajmił. W odpowiedzi druga strona rozliczała MS z braku realizacji obietnic sprzed kilku miesięcy.

Do udziału w rozmowie doproszeni zostali m.in. przedstawiciele Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości (instytucja, która odpowiadała za stworzenie raportu o franczyzie) oraz ministerialnego Departamentu Legislacyjnego Prawa Cywilnego, co wskazywało, że temat zmian w prawie może zostać potraktowany poważnie. Jednak atmosfera dyskusji szybko zagęściła się z powodu wzajemnych oskarżeń o brak działań. W konsekwencji wiceminister Warchoł zakończył rozmowę.

- Ta sytuacja pokazuje jak przedstawiciele władzy traktują ludzi, jak odnoszą się do ich problemów - komentuje SAiF. - Nie poddajemy się, a tym bardziej działamy dalej. Dowiedzą się o nas wszyscy i wszędzie, bo nie pozwolimy na taki brak szacunku, obojętność i milczenie - zapowiadają członkowie stowarzyszenia.

Ministerstwo Sprawiedliwości nie odpowiedziało na pytania portalu wiadomoscihandlowe.pl w sprawie postępu prac nad projektem ustawy o franczyzie, harmonogramu takich prac, ani planów kolejnych spotkań ze stronami zainteresowanymi tym tematem. Resort nie przedstawił także stanowiska w sprawie postulatów legislacyjnych zawartych w raporcie o franczyzie.

Co dalej w kwestii ustawy franczyzowej? Tego nie wiemy. Być może jednak konsultacje w MS czeka nieoczekiwany "twardy reset" w związku z informacją z bieżącego tygodnia o rezygnacji prezydenta Rzeszowa Tadeusza Ferenca z zajmowanego stanowiska. Polityk wskazał jako najlepszego kandydata na swojego następcę... wiceministra sprawiedliwości Marcina Warchoła.

Agnieszka Nowak, prezes Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców: Uważamy, że tylko i wyłącznie ustawa jest w stanie ochronić interesy franczyzobiorców, czyli osób, które są na gorszej pozycji niż franczyzodawca, gdyż są mniejszą firmą, prowadzą jednoosobową działalność gospodarczą. Franczyzodawcy to wielkie sieci handlowe, ogromne korporacje, które niejednokrotnie wykorzystują mniejsze podmioty. Tylko ustawa jest w stanie chronić franczyzodawców i zapewnić im poczucie bezpieczeństwa oraz pewność, że obie strony będą się wywiązywać z umów zawartych ze sobą.

Obecnie nie ma żadnego instrumentu, który chroniłby franczyzobiorców. Nie ma instytucji, która mogłaby w jakikolwiek sposób rozwiązywać nasze problemy. Są jedynie sądy cywilne, ale sprawy w nich trwają bardzo długo, są kosztowne. Nie każdego franczyzobiorcę stać na wykwalifikowane kancelarie prawne. Zwykli pracownicy są chronieni Kodeksem pracy, mają do dyspozycji sąd pracy, natomiast franczyzobiorcy nie mają takiej ochrony.

Kodeks dobrych praktyk we franczyzie to za mało?

Zdecydowanie tak. Uważamy, że kodeks powinien być jedynie dodatkiem i rozszerzeniem standardów, które znajdą się w ustawie.

Założenia do kodeksu dobrych praktyk zostały przyjęte podczas posiedzenia zespołu ds. franczyzy 2 grudnia 2020 r. Są dobre, czy złe? Lepszy kodeks, niż nic?

Głosowania nad samym kodeksem jeszcze nie było, ma się ono odbyć dopiero podczas posiedzenia planowanego na 18 stycznia. Kodeks to zdecydowanie za mało, dlatego że on nic nie wnosi i niczego nie zmieni; będzie dotyczył tylko osób, które kiedyś wejdą we franczyzę. Ponadto kodeks będzie nieobowiązkowy, dobrowolny. Nie będzie instytucji, która będzie mogła egzekwować zapisy kodeksu. Poza tym już od dłuższego czasu istnieje europejski kodeks franczyzowy, który niestety też nie jest respektowany.

Jakie będzie stanowisko pani stowarzyszenia podczas głosowania nad kodeksem?

Zostanie ono przedstawione na spotkaniu 18 stycznia. Nie mogę teraz podać wszystkich szczegółów, ponieważ byłoby to nie w porządku wobec osób, które nad tą sprawą pracują.

To stanowisko zostało już wypracowane w obrębie stowarzyszenia?

Tak, jak najbardziej.

Czego zatem możemy się spodziewać 18-go?

Przede wszystkim konkretnych propozycji zmian, które zostały wypracowane przez stowarzyszenie i które zostały skonsultowane z wieloma ekspertami, jak również osobami, których działalność związana jest stricte z franczyzą.

Te propozycje będą się pokrywać z postulatami z raportu prof. Rafała Adamusa, opracowanego na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości?

Ogromnie cieszymy się z faktu, że taki raport został zlecony przez ministerstwo i że w końcu powstał. Jednocześnie ubolewamy nad tym, że w ostatnich miesiącach, już po ukazaniu się raportu, ministerstwo nie zajęło w jego sprawie oficjalnego stanowiska, pomimo naszych próśb. Nie będziemy dywagować, dlaczego tak się stało. Skoro jednak Ministerstwo Sprawiedliwości coś zleciło i podkreślało, że wszelka pomoc z jego strony będzie zależała od tego raportu, to nie jest to w porządku. Raport ukazuje to o czym od dawna mówimy. Prof. Adamus jasno mówi o „patologiach we franczyzie”.

Kiedy ostatnio byliście w kontakcie z resortem Zbigniewa Ziobry?

Kontaktujemy się z Ministerstwem Sprawiedliwości głównie przez maile i przez sekretariat. Wysyłaliśmy wiadomości w sprawie raportu, ale nie otrzymaliśmy stanowiska. Dopiero między Świętami Bożego Narodzenia a Nowym Rokiem dostaliśmy informację z sekretariatu MS, że wiceminister sprawiedliwości Marcin Warchoł zgodził się na kolejne spotkanie z nami w połowie stycznia 2021 r.

A zatem po tym, jak temat trochę politycznie przycichł, teraz odżyje na nowo?

Nasze stowarzyszenie długo i konsekwentnie starało się o spotkanie w MS, by móc wskazać podczas niego problemy osób, które czują się pokrzywdzone i poszkodowane przez wielkie sieci franczyzowe. Długo zajęło nam umówienie takiego spotkania i kiedy w końcu do niego doszło we wrześniu 2020 r., to padły konkretne obietnice i propozycje pomocy ze strony wiceministra Warchoła, oddelegowanego do zajęcia się tym tematem. Mieliśmy czekać, aż powstanie raport. Zaproponowano nam termin kolejnego spotkania, ale właśnie wtedy nastąpiły „wojenki rządowe” i niestety chyba uznano, że tematu franczyzy już nie ma.

Gdy rozmawiamy z ministerstwem, które ma „sprawiedliwość” w nazwie, to oczekujemy, że ta sprawiedliwość będzie. Nie może być tak, że nagle temat robi się niewygodny, komuś się nie podoba i zostaje zamieciony pod dywan. Nasze stowarzyszenie jest konsekwentne i gdy wyrzucają nas drzwiami, to my wracamy oknem. Nie poddajemy się. Dzięki uporowi i konsekwencji, wielu telefonom i mailom, ostatecznie otrzymaliśmy od MS informację o zgodzi na kolejne spotkanie w styczniu.

Jakie macie państwo oczekiwania wobec tego spotkania? Czy liczycie na jasną deklarację od wiceministra Warchoła, że resort będzie przygotowywał projekt ustawy o franczyzie?

Nie oczekujemy żadnych deklaracji, bo one padły już podczas poprzedniego spotkania. Oczekujemy spełnienia tamtych deklaracji, przede wszystkim tej dotyczącej rozwiązania kwestii podatkowych.

Ciąg dalszy wywiadu - na drugiej stronie.

To znaczy?

Półtora roku temu, jeszcze przed powstaniem naszego stowarzyszenia, w Ministerstwie Finansów miało miejsce spotkanie dotyczące problemów franczyzobiorców. Jednak, co ciekawe, notatka służbowa z tamtego spotkania zniknęła. Już po powstaniu stowarzyszenia wnioskowaliśmy zatem o kolejne spotkanie, ale konsekwentnie nam go odmawiano. Przez półtora roku nie znalazła się osoba, która mogłaby poświęcić 10 minut na tak ważne sprawy, które wiążą się z dramatami setek ludzi.

Chcemy, by spotkanie w Ministerstwie Sprawiedliwości odbyło się w poszerzonej formule, także z przedstawicielami Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej. Takie spotkanie było nam już obiecane, natomiast nie doszło dotychczas do niego z powodu przetasowań rządowych.

Czy Ministerstwo Sprawiedliwości sygnalizowało, jakie będzie jego stanowisko odnośnie do raportu prof. Adamusa i ewentualnej ustawy o franczyzie?

Dotychczas nie otrzymaliśmy żadnej deklaracji od ministerstwa w kwestii ustawowej. Raport powinien być punktem wyjścia i będziemy oczekiwać od MS zajęcia konkretnego stanowiska w tej sprawie. Chcemy także informacji, czy ministerstwo szykuje rozwiązania ustawowe.

Szukacie państwo pomocy ze strony obecnego rządu, w tym Ministerstwa Sprawiedliwości, ale w międzyczasie podążacie także inną drogą, blisko współpracując z Lewicą. Ta obiecała, że przygotuje własny projekt ustawy franczyzowej, jeżeli nie zrobi tego MS. Taki projekt jest już przygotowywany we współpracy z wami? Prace ruszyły?

Gdy tylko założyliśmy stowarzyszenie, poprosiliśmy o pomoc kilkuset posłów. Nie patrzyliśmy na barwy polityczne. Jedyną osobą, która się odezwała, był poseł Maciej Konieczny, który zadeklarował pomoc i konsekwentnie nas wspiera. Dzięki jego pomocy udało się już wiele osiągnąć. Przeprowadził kontrole poselskie w Urzędzie Skarbowym i w Krajowej Administracji Skarbowej. Wcześniej gdy wchodziliśmy do różnych urzędów byliśmy ignorowani. Przy przychodzimy z posłem, jest szansa, że ktoś z nami porozmawia.

To nie jest tak, że wybraliśmy Lewicę, bo było nam po drodze. Po prostu inni posłowie nie zareagowali na nasze apele.

Projekt ustawy franczyzowej autorstwa Lewicy już powstaje?

Konsultujemy się w tym temacie i pracujemy nad projektem, ale o szczegóły związane z pracami Lewicy muszę odesłać do posła Koniecznego. 

Czy można się spodziewać, że ten projekt będzie gotowy już w najbliższych tygodniach?

Nie odpowiem na to pytanie.

Ale prace są już zaawansowane?

Tak, są one zaawansowane i szeroko konsultowane. Pracujemy nad tym, temat nie został zapomniany. Tempo pracy jest dosyć duże, gdy weźmiemy pod uwagę, że mamy pandemię i właściwie wszystko robione jest online.

Rozumiem, że punkt wyjścia dla tego projektu ustawy stanowią postulaty legislacyjne z raportu prof. Adamusa?

W dużym stopniu tak. Wspomniany raport to pierwsza taka publikacja w naszym kraju. Nasze stowarzyszenie w 100 proc. zgadza się z tezami zawartymi w raporcie. Uważamy, że to ważny dokument, obok którego nie można przejść obojętnie. Raport obnażył patologie, które niestety bardzo często zdarzają się w świecie franczyz. Jest dobrze napisany i uwzględnia najważniejsze kwestie, choć dodalibyśmy jeszcze od siebie parę rzeczy.

Na przykład co?

Postulujemy wyraźnie uregulowanie odpowiedzialności osób będących „pomiędzy” franczyzodawcą a franczyzobiorcą, czyli koordynatorów, partnerów itp. To osoby, które są przedstawicielami sieci, ale nie są przez nią zatrudnione, prowadzą własną działalność gospodarczą. Często jest tak, że jeżeli popełnią błąd, to odpowiedzialność się rozmywa, sieć umywa od sprawy ręce.

Ciąg dalszy wywiadu - na trzeciej stronie.

Profesor Adamus stawia w swoim raporcie tezę, że „wiele osób nie jest merytorycznie przygotowanych do prowadzenia działalności gospodarczej jako franczyzobiorcy”. Czy, znając praktyki funkcjonowania franczyzy, zgodzi się pani z tym stwierdzeniem? A jeżeli tak, to z czego taka sytuacja wynika?

Moja odpowiedź będzie bardzo ogólna, ponieważ nie jestem w stanie wypowiadać się za wszystkich i za wszystkie sieci franczyzowe. Wydaje mi się, że w procesie rekrutacji brakuje staranności. Nie chodzi o odsiew ludzi. Przedstawiciele sieci zbierają za mało informacji o kandydacie, a za dużo mówią o samej sieci. Od wielu osób z naszego stowarzyszenia słyszałam praktycznie to samo: na pierwszych spotkaniach franczyzodawca nie poznaje franczyzobiorcy, tylko zarzuca go informacjami o franczyzie i o tym, jak ona zmieni jego życie na lepsze.

Po szkoleniu nie ma już okresu przejściowego i ludzie są od razu wrzucani na głęboką wodę. Często już na samym początku powstają problemy, bo franczyzobiorcy nie są merytorycznie przygotowani do prowadzenia sklepu. Problem nie polega na tym, że ktoś nigdy nie prowadził działalności, a teraz wszedł we franczyzę. Ważne jest to, aby otrzymał od sieci odpowiednie narzędzia, a nie po tygodniowym szkoleniu pozostał sam.

Wymogi dotyczące tak rekrutacji, jak i szkoleń, zawarte są zarówno w raporcie prof. Adamusa, jak i w założeniach do kodeksu dobrych praktyk.

W sieci, w której byłam, istniało stanowisko partnera. To osoba, która powinna być łącznikiem między siecią a franczyzobiorcą. Niestety, taki partner miał pod sobą kilkanaście sklepów i nie był w stanie zapewnić odpowiedniej pomocy, potrzebnej zwłaszcza na początku.

W innych sieciach też brakuje okresu przejściowego między szkoleniem a samodzielnym prowadzeniem działalności. Wszystko jest robione za szybko. Sieci powinny bardziej zadbać o nowe osoby, poświęcić im więcej czasu i kontrolować, czy zapowiadana szumnie pomoc faktycznie jest udzielana.

Państwa stowarzyszenie punktuje różne słabe strony franczyzy, zwraca uwagę na zagrożenia dla franczyzobiorców. To rzeczy, które przebijają się do mediów. Jak zatem wytłumaczy pani dalszy szybki wzrost popularności franczyzy w Polsce z roku na rok? W samym segmencie sklepów spożywczych już ponad 50 proc. placówek działa we franczyzie.

To pytanie, z którym spotykam się bardzo często. Zadają mi je też ludzie zastanawiający się nad wejściem we franczyzę. Odpowiedź jest bardzo prosta. Niestety, osoby, które czują się w jakikolwiek sposób pokrzywdzone i mają problemy po wyjściu z sieci, są traktowane przez te sieci jak „gorszy sort” ludzi. Mówi się o takich osobach, że im się nie powiodło się, bo nie chciały pracować, są alkoholikami, narkomanami…

W „Kulturze Liberalnej” był wywiad z pewnym franczyzobiorcą, który takim właśnie mianem określił osoby, które opuściły sieć i założyły nasze stowarzyszenie - czyli również nazwał tak mnie. To bardzo zabolało, ponieważ takie generalizowanie wyrządza ogromną krzywdę i urąga ludzkiej godności.

Winny jest także zakłamany przekaz medialny. Jedna z największych sieci franczyzowych ma swoje reklamy wszędzie: w radiu, w telewizji, w gazetach, na portalach internetowych. Wiele osób nie widzi kluczowego elementu tego przekazu, czyli „gwiazdki” przy informacji o wynagrodzeniu czy przychodzie franczyzobiorcy. To tam zaczynają się schody.

W takim razie chodzi o media, czy o reklamy? O państwa stowarzyszeniu zrobiło się głośno w minionym roku właśnie za sprawą mediów, głównie „Gazety Wyborczej”. Teraz też rozmawiamy ze sobą bez żadnego skrępowania. Nie wydaje się, aby media były wam nieprzychylne i blokowały możliwość wypowiedzi.

Być może nieprecyzyjnie się wyraziłam. Chodzi nie tyle o przekaz medialny, co właśnie o przekaz reklamowy. W reklamach przekaz jest jasny: "jesteśmy super, chodź do nas". Dopiero podczas spotkania rekrutacyjnego okazuje się, że przy reklamie były jakieś „gwiazdki”. Często spotykam się w stowarzyszeniu z osobami, które są już po spotkaniach rekrutacyjnych. Kiedy zadaję im proste pytania o kwestie rozliczeń albo funkcjonowanie sklepu, okazuje się, że one nie mają bladego pojęcia na ten temat. Nikt im o tym nie powiedział. Na spotkaniach mówi się o tym, co jest wygodne, franczyzę przedstawia się w samych superlatywach, a cała reszta jest niestety pomijana. Na reklamach nie ma informacji o tym, że sklep musi być otwarty przez cały rok poza dwoma dnami. Nie ma informacji o pracy w niedziele niehandlowe. Z przekazu reklamowego wynika, że jako franczyzobiorca jesteś swoim szefem, chodzisz do pracy kiedy chcesz, ma wolność. To kusi, szczególnie młodych ludzi.  

Niestety, wiele znanych i dużych mediów odmawia nam podjęcia i nagłośnienia tematu, mówiąc nieoficjalnie, że nie ma zgody ze strony wydawcy, bo wielkie sieci handlowe są sponsorami i wydawcy po prostu się boją.

Co jeszcze jest problemem?

Kolejną kwestią, na którą zwracają uwagę nasi członkowie i sympatycy, jest problem z dostępem do umów. Przyszły franczyzobiorca dostaje plik z umową liczącą 30-40 stron i ma np. pół godziny, by się zapoznać z całością. Przed nim siedzi osoba, która mówi, że jest w sieci od 10 lat i wspaniale jej się wiedzie. Ta osoba mówi, że umowa to tylko formalność i nie ma po co jej czytać. Ponadto nie ma czasu na konsultacje umowy z prawnikiem lub księgowym.

Niestety, jest to bardzo powszechny problem. Sieci franczyzowe w wielu wywiadach obalają ten „mit”, ale niestety my się z nim spotykamy. Przykładowo, dzwoni do nas osoba chcąca się dowiedzieć, o co należy pytać na spotkaniu rekrutacyjnym. My jej mówimy, co jest najważniejsze. A potem okazuje się, że ta osoba nie dostaje odpowiedzi na te pytania. Sieci z tymi osobami nie chcą już później rozmawiać, bo te osoby „za dużo wiedzą”.

Ciąg dalszy wywiadu - na czwartej stronie.

Czyli popieracie państwo postulat z raportu prof. Adamusa, ale także z założeń do kodeksu dobrych praktyk, by musiały upłynąć minimum dwa tygodnie od momentu, gdy przyszły franczyzobiorca zobaczy projekt umowy, do momentu gdy dojdzie do podpisania tejże umowy?

Oczywiście, że tak. Kolejnym nasz postulat dotyczy tego, by umowy były pisane językiem zrozumiałym. Chodzi o to, by osoba czytająca umowę nie musiała być prawnikiem, żeby zrozumieć dokument. Często jest tak, że umowy są skomplikowane, zawiłe na tyle, że tylko prawnicy są w stanie rozłożyć je na czynniki pierwsze i zrozumieć. A zdarza się też, że i sami prawnicy mają problemy ze zrozumieniem tych umów.

Czy pani zdaniem franczyza – powiedzmy, że w obrębie sklepów spożywczych - jest bezpieczniejszym, czy mniej bezpiecznym wariantem niż prowadzenie biznesu na własną rękę?

Nie mogę odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie. Są franczyzy, które prosperują i których uczestnicy są zadowoleni, ale istnieją również takie franczyzy, które funkcjonują bardzo źle i wymagają wielu zmian. Dopiero gdy powstanie ustawa o franczyzie i zostaną w niej zapisane pewne rzeczy, będzie można powiedzieć, że franczyzobiorcy są chronieni i że franczyza to bezpieczny biznes.

Ilu franczyzobiorców wychodzi z długami? Jaki to może być procent? Dysponujecie szacunkami?

Trudno to oszacować, bo takich danych nie ma, nie ma żadnych raportów. Nie jest tak, że jak ktoś wychodzi z sieci, to zapisuje się w tabelce: „skończył z takim a takim długiem”. Próbowaliśmy uzyskać informacje na temat zadłużeń w urzędach skarbowych, ale usłyszeliśmy, że nie da się takich danych zebrać. Skalę zjawiska mogę więc jedynie szacować na podstawie rozmów, jakie przeprowadziliśmy w stowarzyszeniu i na podstawie książki Daniela Dziewita. To problem tysięcy ludzi w Polsce, dotykający także ich rodzin.

Rodzina musi pomagać franczyzobiorcy w sklepie, by ratować upadający biznes?

Często okazuje się, że przez nawał pracy i problemy z długami dochodzi do rozwodów i rozpadają się rodziny. Niektórzy wyjeżdżają za granicę, uciekają, bo nie mogą sobie poradzić psychicznie. Często takie osoby wpadają w depresje. Pracując od rana do wieczora nie mają czasu na spotkania ze znajomymi, są wykluczone społecznie.

Problem jest jeszcze większy już po tym, jak się opuści sieć z długami. W naszym stowarzyszeniu jest kilka osób, których bliscy tacy jak mąż czy brat popełnili samobójstwo z powodu wyjścia z sieci z ogromnym długiem. Te osoby wyraźnie przed śmiercią powiedziały, że długi je przerosły. To tragedie całych rodzin.

Dzięki temu, że powstało nasze stowarzyszenie, osoby z problemami mają gdzie się zwrócić, do kogo zadzwonić czy napisać. Nie jesteśmy obojętni na tych ludzi. To, że ktoś z nimi porozmawia i zadeklaruje chęć pomocy daje im nadzieję.

Kiedy franczyzobiorca zaczyna popadać w tarapaty? Jakie są pierwsze sygnały alarmujące, że coś dzieje się nie tak, jak powinno?

To głównie momenty, gdy brakuje pieniędzy na podstawowe opłaty czy zobowiązania. Kolejnym punktem zwrotnym jest moment, kiedy brakuje pieniędzy na wypłaty dla pracowników. To już początek końca. W takiej sytuacji albo zmieniamy coś w biznesie, albo go zamykamy. Jest niedopuszczalne, by pracownicy ponosili konsekwencje tego, że franczyzobiorcy się” nie udało, czy zostali oszukani.

Czy trwają w tej chwili jakieś istotne postępowania sądowe w sprawach dotyczących franczyzobiorców, w których rozstrzygnięcia mogłyby wywrócić rynek franczyzy do góry nogami?

Jest ich wiele. Nasze stowarzyszenie złożyło na ręce wiceministra Warchoła prośbę, by minister Ziobro objął jako prokurator generalny nadzór nad tymi postępowaniami. Te sprawy dotyczą np. mechanizmu rozliczeń franczyzobiorcy z franczyzodawcą, albo kwestii podatkowych. Niestety, postępowania trwają długo, ale nie ze względu na opieszałość sądów, tylko dlatego, że dotyczą zawiłych kwestii. Nawet biegli sądowi mają problem z oceną materiału dowodowego. Znam przypadek, kiedy biegły, któremu dano osiem miesięcy na zebranie i przestudiowanie kompletu dokumentów, pracuje nad sprawą już półtora roku, a termin wydłużono mu dwukrotnie.

Mamy około kilkuset osób w skali kraju, o których ja wiem, że w ich przypadkach toczą się postępowania sądowe. Większość spraw toczy się w sądzie w Poznaniu, bo w tym mieście jest siedziba firmy Żabka Polska.

Ciąg dalszy wywiadu - na piątej stronie.

Któraś ze spraw może się okazać przełomowa?

Jest taka jedna świeża sprawa, w której zapadł już wyrok, choć na pewno zostanie zaskarżony przez sieć, nie ma co do tego wątpliwości. Sąd uznał umowę franczyzową za nieważną.

Z jakich powodów?

Ze względu na to, że zapisy w umowie nie były odzwierciedleniem pracy franczyzobiorcy. Treść umowy nie przekładała się na rzeczywistość. Franczyzobiorca musiał wykonywać inne obowiązki od tych, które zostały zapisane. Będziemy starali się nagłośnić ten wyrok, bowiem mowa o precedensie w skali kraju.

Czego dotyczą pozostałe sprawy ?

90 proc. osób, które zgłaszają się do naszego stowarzyszenia, ma sprawy toczące się w sądzie. To głównie sprawy dotyczące podatków albo możliwości popełnienia oszustwa. Wiele z nich jest podobnych do siebie, dotyczą tych samych przepisów. Chcielibyśmy porozmawiać z ministrem Ziobro o połączeniu tych spraw w jedną. Ludzie mieszkający w różnych regionach Polski nie zawsze mogą sobie pozwolić na przyjazd do Poznania, choćby ze względów finansowych. Ponadto nie ma sensu, by różni biegli z zakresu prawa podatkowego, prawa pracy czy informatyki wykonywali w różnych sprawach tę samą pracę.

Mamy też kilka spraw prowadzonych z powództwa cywilnego przeciwko konkretnym osobom, przedstawicielom konkretnych sieci. Tutaj natrafiamy na problem, o którym już wspominałam – nie każdy przedstawiciel sieci jest jej pracownikiem, więc sieć dystansuje się od jego działań dotyczących zamykania działalności, zdawania sklepów, inwentaryzacji końcowych. Gdy taki przedstawiciel robi to w nienależyty sposób, na niekorzyść zamykającego sklep, to sieć umywa ręce. Znamy pana z Delikatesów Centrum, który miał problem z przekazaniem mebli. W jego przypadku wydarzyło się coś, czego nie było w umowie i otrzymał ogromną karę za złą wycenę mebli. To kolejny przykład, gdy ktoś działa na rzecz sieci, choć formalnie nie jest przez nią zatrudniony, a brakowało osoby odpowiedzialnej za weryfikację tych działań. Niestety, sprawy z powództwa cywilnego wymagają dużych nakładów finansowych i długo trwają. W międzyczasie długi byłych franczyzobiorców rosną z powodu odsetek, na majątek wchodzą wierzyciele i komornicy. Gdyby istniała ustawa o franczyzie, to sprawy trafiałyby do sądu w oparciu o nią, a wykroczenia czy przestępstwa byłyby ścigane z urzędu.

Kolejną rzeczą, jaką zajmują się sądy, są postępowania związane z podważeniem kwoty na wekslu. Zdarza się, że gdy ktoś wyszedł z sieci z gigantycznym długiem wobec niej, dochodzi do podważenia w sądzie weksla, który wcześniej był wystawiony in blanco. Dla tych osób to kłopot, bo aby zaskarżyć weksel trzeba wnieść 10 proc. jego wartości. Jeżeli ktoś ma 100 tys. zł długu, to 10 proc. z tego to już spora kwota. Tego typu sprawy toczą się w całej Polsce.

Państwa stowarzyszenie kojarzone jest głównie z Żabką. Jak dużo działa w stowarzyszeniu byłych franczyzobiorców i byłych ajentów innych sieci?

Stowarzyszenie zostało założone po naszej konferencji w Sejmie w kwietniu 2020 r. i niestety pandemia pokrzyżowała nasze ambitne plany ruszenia w Polskę. Chcieliśmy pokazać się w kilku większych miastach i zapraszać na rozmowy o problemach dotyczących różnych sieci. Plany uległy zmianie, dlatego dziś współpracujemy z kilkoma osobami z innych niż Żabka sieci, ale dopiero zaczynamy się rozkręcać.

W pierwszej kolejności zajęliśmy się tematem, który dla nas był priorytetowy, czyli walką o kwestie podatkowe z firmą Żabka Polska. Natomiast zgłosiło się już do nas kilka osób z Delikatesów Centrum, z Ruchu, z Lodomanii. To osoby, które czują się pokrzywdzone.

Temat innych franczyz dopiero zaczyna żyć. Kilka osób z Ruchu zwróciło uwagę na problem z końcowymi rozliczeniami, które powodują ogromne długi. Dochodzą do tego kwestie weksla, którego zasady wystawiania są trochę inne niż w Żabce.

Osoby, które się zgłaszają, dołączają do stowarzyszenia jako członkowie? Czy pozostają poza organizacją, a jedynie są reprezentowane i wspierane przez stowarzyszenie?

Różnie bywa. Nikogo nie przymuszamy do członkostwa, ale oczywiście wszystkich zachęcamy do dołączenia, bo uważamy, że im nas będzie więcej, tym lepiej. Poza tym mocno chcemy zaangażować wszystkich w jakieś działanie. Chodzi o funkcję terapeutyczną - osoby, które się do nas zgłaszają, mogą z nami porozmawiać, wyżalić się i wiedzą, że zostaną wysłuchane. Jest bardzo ważne, bo wiele z tych osób „dusi się” samodzielnie ze swoimi problemami. Wstydzą się o nich mówić. Często nawet przed najbliższymi udają, że wszystko jest w porządku, co niestety powoduje depresje.

Ilu członków ma dziś stowarzyszenie?

Szczerze mówiąc, nawet dokładnie nie wiem. Mogę oszacować, że mamy około 200 sympatyków. Są dni, kiedy ktoś kontaktuje się z nami przez Facebooka prosząc o poradę. Kiedy indziej odbieram trzy-cztery telefony dziennie i takie rozmowy często trwają godzinę, półtorej. Czasem chodzę spać nad ranem. Te rozmowy są trudne, zwłaszcza wtedy, gdy dotyczą osób pogrążonych nie tylko finansowo, ale też psychicznie.

Znamy takie historie, gdzie poręczycielami weksla byli rodzice franczyzobiorcy. Nie dość, że ten franczyzobiorca spłaca długo, to jeszcze robią to jego rodzice. Prowadzi to do konfliktów w rodzinie i ogromnych tragedii ludzkich.

Każda rozmowa odciska się też na nas, bo to po prostu boli. Ale z drugiej strony, zawsze wychodzę z założenia, że trzeba to przekuć w coś dobrego, więc takie rozmowy jeszcze bardziej motywują mnie do działania. Powodują, że jestem silniejsza i wiem, że nie odpuszczę. Nie chcę, żeby zabrzmiało to negatywnie, ja po prostu chciałabym, żeby w końcu ktoś podszedł poważnie do problemów franczyzobiorców i je rozwiązał w bardzo prosty sposób: poprzez kontrole, a na przyszłość poprzez ustawę o franczyzie.

Czy pani zdaniem w 2021 roku dojdzie do uchwalenia ustawy o franczyzie? Nie pytam, czym jest pani za tym, tylko czy rzeczywiście do tego dojdzie.

Mam taką ogromną nadzieję i bardzo na to liczę. Ważne, że ten temat żyje i że problemy franczyzobiorców w końcu zaczynają być brane na poważnie. Dawniej, gdy tylko zrobiło się głośno o franczyzie, temat był wyciszany i zastępowany innym. Ktoś nawet powiedział, że nasze stowarzyszenie straciło rację bytu z powodu pandemii. Jestem zdeterminowana, chcę pomóc sobie i innym i nawet pandemia nie może tego przerwać. Ona co prawda spowodowała, że nasz sposób działania się zmienił, ale wciąż możemy się kontaktować i wspierać telefonicznie lub online. Nie może być tak, że jak jest trudna sytuacja w kraju, to nie będziemy rozmawiać o ustawie franczyzowej i powrócimy do tematu dopiero za kilka lat. Każdy miesiąc, każdy dzień przynoszą kolejne ludzkie tragedie. To kolejne głodne dzieci i matki dokonujące wyboru, czy zapłacą zaległy rachunek, czy kupią coś dzieciom. Takich historii znamy bardzo dużo. Nie ma na co czekać, bo walka trwa już za długo.

Rozmawiał Paweł Jachowski.

Ustawa albo śmierć

- Wracamy do tematu, bo musimy - mówił w środę poseł Maciej Konieczny. - Pomimo zapewnień rządowych, pomimo pozorowanych rozmów, okazuje się, że rząd nie zamierza uregulować kwestii franczyz w Polsce. Mówimy jasno: żaden kodeks dobrych praktyk tutaj nie wystarczy, potrzebna jest konkretna regulacja, potrzebna jest ustawa franczyzowa. Jeżeli rząd nie zamierza się tym zająć, a ewidentnie nie zamierza, to ja jako poseł deklaruję, że podejmiemy się pracy nad taką ustawą - zapowiedział Konieczny.

Poseł stwierdził podczas wystąpienia, że rynek franczyzy w Polsce jest "patologiczny i nieuregulowany", co "owocuje dziesiątkami tragedii ludzkich". - Ludzie popadają w ogromne długi nie z własnej winy, często popadają w depresję, mnożą się także niestety przypadki samobójstw. (...) Rząd nic w tej kwestii nie zrobił, zdobył się tylko na obietnice bez pokrycia. Dzisiaj rządzący chcą zamknąć temat kodeksem dobrych praktyk. Nie, to nie wystarczy - powiedział poseł Lewicy, zapowiadając stworzenie projektu ustawy. - Położymy go na stół i powiemy: "sprawdzam" - oświadczył.

Jak wskazywał Maciej Konieczny, wielu franczyzobiorców, którym "obiecano, że będą prowadzić własne przedsiębiorstwa", znalazło się w sytuacji, w której "nie mają prawie nic do powiedzenia, lądują z ogromnymi długami wobec urzędów skarbowych, wobec sieci i są tak naprawdę w relacji wyzysku wobec dużo większego, dużo silniejszego podmiotu".

Mec. Piotr Ziółkowski, który reprezentuje byłych franczyzobiorców i byłych ajentów Żabki oraz innych sieci w kilkudziesięciu sprawach, chwalił w środę raport prof. Adamusa. - Ten raport jest naprawdę bardzo dogłębną analizą rynku franczyzowego, która wprost wskazuje, że kwestie dotyczące praw i obowiązków stron umowy franczyzowej w polskim systemie prawnym na chwilę obecną nie są uregulowane w sposób wystarczający i wymagana jest głęboka analiza obowiązujących przepisów pod kątem stworzenia ustawy - powiedział Ziółkowski. - W mojej ocenie taka ustawa franczyzowa, dedykowana tej branży, jest niestety konieczna. (...) Podjęcie próby stworzenia aktu prawnego rangi ustawowej jest rzeczą oczywistą, ale i konieczną dla osób, które funkcjonują w takim systemie - dodał prawnik.

Obietnice Warchoła

W konferencji wzięła też udział była franczyzobiorczyni Żabki Anna Mendrok, reprezentująca Stowarzyszenie Ajentów i Franczyzobiorców, do którego zapisały się osoby, których przygoda z biznesem franczyzowym skończyła się długami. To właśnie członkowie tego stowarzyszenia wiosną 2020 r. - gdy podmiot formalnie jeszcze nie istniał - zaapelowały do Ministerstwa Sprawiedliwości o interwencję. Ich problemy nagłośnione zostały przez ogólnopolskie media, co skłoniło ministerstwo do zlecenia raportu o franczyzie. Działania stowarzyszenia wspierane są przez posłów i posłanki Razem.

- Walczymy o sprawiedliwość, o ukazanie nierówności we współpracy oraz o wyjaśnienie ogromnych zobowiązań podatkowych ajentów i franczyzobiorców - mówiła w środę Mendrok. - Zapowiadana walka o sprawiedliwość naszą i tysięcy osób, które czują się pokrzywdzone przez firmę Żabka, nadal trwa. Nie poddajemy się. Opowiadamy w mediach wiele historii i dramatów ludzi, którzy zostali z ogromnymi długami. Byliśmy w wielu urzędach administracji publicznej. Poziom obojętności i ignorancji niestety rośnie. Nie zgadzamy się z tym, aby po raz kolejny problemy tysięcy ludzi pozostały bez odpowiedzi - dodała przedstawicielka SAiF.

Mendrok zarzuciła wiceministrowi sprawiedliwości Marcinowi Warchołowi bierność w sprawie problemów franczyzobiorców. - Żadna z obietnic, które padły (podczas dotychczasowych spotkań - red.) nie została dotrzymana. Co więcej, okazało się, że ministerstwo nie jest już zainteresowane pomocą w naszych sprawach. Mówimy: dość. Temat po raz kolejny został zamieciony pod dywan. Apelujemy o wywiązanie się z obietnic, (...) szczególnie teraz, w oparciu o raport, który sam pan zlecił - powiedziała Anna Mendrok.

Ciąg dalszy artykułu - na drugiej stronie.

Osobny apel, "o zainteresowanie się tematem", skierowała do mediów. Warto podkreślić, że portal wiadomoscihandlowe.pl zwrócił się do Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców we wrześniu z zapytaniem o wywiad, jednak przedstawiciele organizacji nie zdecydowali się go wówczas udzielić. Na początku listopada poprosiliśmy stowarzyszenie o komentarz na temat bieżących wydarzeń wokół franczyzy, jednak dotychczas nie otrzymaliśmy odpowiedzi na zadane pytania. Dla porządku dodajmy, że również Ministerstwo Sprawiedliwości nie zgodziło się udzielić nam wywiadu o franczyzie.

W środę Mendrok sugerowała, że dziennikarze powinni się zainteresować właścicielem sieci Żabka, amerykańskim funduszem CVC Capital Partners m.in. "w odniesieniu do ustawy o zakazie handlu i współpracy przedstawiciela CVC z ojcem Rydzykiem". Nie wskazała konkretów. Przypomnijmy jednak, że fundusz CVC na początku 2019 r. podpisał list intencyjny ws. współpracy z toruńską uczelnią Tadeusza Rydzyka. Niektórzy komentatorzy wskazywali, że zbiegło się to w czasie ze wstrzymaniem prac w Sejmie nad nowelizacją ustawy o zakazie handlu w niedziele (której projekt był bardzo niekorzystny dla Żabki). Żabka odpierała takie oskarżenia, a dowodów na bezpośredni związek tych dwóch spraw nikt nie przedstawił.

Punkt przełomowy?

Kolejny uczestnik środowej konferencji, Robert Ducki, wiceprezes Stowarzyszenia Poszkodowanych przez Grupę Eurocash, podkreślał, że "w wielu krajach" istnieją regulacje zabezpieczające interesy franczyzobiorców. - Niestety, w Polsce takich regulacji prawnych brak, dlatego coraz liczniej powstają stowarzyszenia franczyzobiorców, które zabiegają o wprowadzenie niezbędnych regulacji. Jedną z takich organizacji jest nasze stowarzyszenie. Mówimy jasno: czes skończyć z takimi zapisami w umowach franczyzowych, które zamieniają franczyzę w wyzysk i złodziejstwo, a z ludzi robią niewolników - apelował Ducki.

Jego zdaniem lista patologii rynkowych jest długa. Podał trzy konkretne przykłady, powstrzymał się jednak od wskazywania z nazwy konkretnych sieci handlowych. - Po pierwsze, franczyzodawca, żeby zachęcić do przystąpienia do swojej sieci, najczęściej bezkarnie przedstawia nieprawdziwe dane o celach hurtowych albo fałszywe biznesplany. Po drugie, całe ryzyko działalności gospodarczej, biznesowych błędów popełnianych przez franczyzodawcę, jest przerzucane bezkarnie na franczyzobiorców. Po trzecie, franczyzodawca może nagle bezkarnie podnosić ceny dostarczanych towarów, a w momencie, kiedy franczyzobiorca identyczne towary może kupić gdzie indziej 20 proc., 30 proc. taniej, to naliczane są kary umowne - mówił Ducki.

W opinii wiceprezesa SPGE takie działania prowadzą do "sukcesywnego przejmowania najlepszych lokalizacji, sklepów, a nawet całych przedsiębiorstw, polskich małych firm".

- Apelujemy, żeby nie zamykać nam ust kodeksem dobrych praktyk. Domagamy się, żeby rząd poszedł za przykładem innych krajów i wreszcie porządnie uregulował działanie franczyzy w Polsce - podkreślił Robert Ducki.

W konferencji Lewicy wziął udział również Daniel Dziewit, autor książki o franczyzie. Argumentował on, że raport prof. Adamusa może stanowić "punkt przełomowy" w kwestii uregulowania franczyzy. - Cieszę się, że wreszcie ktoś chce napisać ustawę, że będzie to być może uregulowane, po to żebyśmy tego wirusa franczyzowego wreszcie wyeliminowali - oznajmił.

Czytaj także:
Adam Abramowicz, rzecznik MŚP: Dajmy szansę kodeksowi dobrych praktyk we franczyzie. Ustawa to ostateczność [WYWIAD]
Szykuje się bitwa o franczyzę. Kodeks dobrych praktyk, ustawa, czy jedno i drugie?
Koniec patologii w sieciach franczyzowych? Na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości powstał projekt zmian w prawie!

Mam osobiste doświadczenia z franczyzą, ponieważ sam w latach dwutysięcznych tworzyłem sieć franczyzową Nasze Sklepy, której byłem prezesem do 2008 roku. W skład sieci wchodziło 200 sklepów na ścianie wschodniej. Gdy tylko przyjeżdżał do nas franczyzobiorca, przerywałem wszystkie zajęcia by się z nim spotkać. Miałem zakodowane, że muszę dbać o franczyzobiorcę, bo to dzięki niemu organizacja istniała. Gdyby przestał być zadowolony ze współpracy z siecią, mógł zawsze zagłosować nogami, czyli wypowiedzieć umowę. Czasem zdarzało się i tak, bo przecież różnie w życiu bywa.

Dzięki tym doświadczeniom wiem, że uczciwa franczyza to taka, w której obie strony mają korzyści ze współpracy oraz żadna ze stron nie staje się niewolnikiem tej drugiej. Kodeks dobrych praktyk we franczyzie będzie zawierał wiele zapisów, które pójdą w kierunku równowagi stron. Najważniejsza zasada powinna być taka, że nikt nie może stać się niczyim zakładnikiem, czyli powinna istnieć możliwość rozwiązania umowy z krótki okresem wypowiedzenia, bez kar pieniężnych, przez obie strony.

Jeszcze gdy byłem posłem docierały do mnie informacje o problemach z umowami franczyzowymi, które podpisywane były na czas określony i zawierały wysokie kary na wypadek, gdyby jedna ze stron wypowiedziała umowę wcześniej. Okazywało się, że nawet franczyzobiorca, który nie był usatysfakcjonowany ze współpracy, musiał tkwić we franczyzie, ponosząc czasem ogromne straty nie z własnej winy.

Można spotkać się niekiedy z opinią, że z umowy franczyzowej czasem trudniej jest się wydostać niż z małżeństwa. Pod względem finansowym tego typu „rozwód” też może wypaść gorzej.

To prawda, dlatego uważam, że jeżeli zapiszemy w kodeksie dobrych praktyk możliwość łatwego wypowiadania umów, to wiele innych problemów rozwiąże się samoistnie. Bez tego podstawowego warunku nie ma o tym mowy.

Z jakim terminem wypowiedzenia powinna się wiązać swoboda wyjścia z umowy franczyzowej? Trzy miesiąca, rok, trzy lata?

Rok i trzy lata to już są okresy, w których człowiek staje się niewolnikiem. Nie powinny wchodzić w grę. Maksymalnie powinny to być trzy miesiące - to uczciwy okres do rozejścia się. Nawet w małżeństwie przed rozwodem jest jeszcze separacja, więc w przypadku franczyzy ten okres separacji mógłby trwać właśnie do trzech miesięcy.

Podczas ostatniego posiedzenia zespołu pracującego nad kodeksem praktycznie każdy zgodził się, że kwestię wypowiedzeń należy unormować, jednak zgody co do długości okresu wypowiedzenia nie było. Niektórzy zwracali uwagę, że szczególnie na początku współpracy franczyzowej potrzebny jest pewien okres, przez który biznes powinien trwać, by pierwotna inwestycja poniesiona przez franczyzodawcę mogła się choć częściowo zwrócić, zanim drogi się rozejdą.

Nie bardzo wiem, o jakie inwestycje chodziło uczestnikom dyskusji. Pamiętajmy, że franczyzobiorca może mieć z franczyzodawcą nie tylko umowę franczyzową, ale też umowy pożyczkowe, inne umowy pieniężne, umowy sprzętowe itp. To zupełnie inne umowy, one nie powinny być powiązane ze sobą. Jeżeli franczyzobiorca decyduje się na takie umowy, to świadomie wiąże sobie ręce na takiej zasadzie, na jakiej robi to ktoś, kto bierze kredyt w banku. Taki kredyt trzeba po prostu spłacić.

Ciąg dalszy wywiadu - na drugiej stronie.

Czyli nie zaakceptuje pan kodeksu dobrych praktyk we franczyzie, jeżeli w dokumencie nie znajdzie się gwarancja maksymalnie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia umowy franczyzowej?

Zgadza się. Umowy dodatkowe mogą być zawierane i na trzy lata, czy na ile kto się umówi, ale sama umowa franczyzowa musi być łatwa do wypowiedzenia. Też przysłuchiwałem się posiedzeniu zespołu, słyszałem różne opinie - dłuższy niż trzy miesiące okres wypowiedzenia oraz zakazy konkurencji. To jest właśnie ta patologia, która spowodowała, że dzisiaj mamy problem do rozwiązania!

Jakie jeszcze zapisy są absolutnym must-have w kodeksie, żeby pan go poparł?

Konieczne jest zagwarantowanie stronom odpowiedniego poziomu wiedzy na temat zawieranej umowy. Zespół proponuje, żeby wzór umowy był przekazywany franczyzobiorcy na dwa tygodnie przed złożeniem podpisu. Chodzi o to, by każdy mógł podjąć decyzję świadomie, skonsultować ją z prawnikiem. Obecnie zdarzają się na rynku praktyki wręczania umowy w dniu jej podpisania. To jest nie do przyjęcia.

Skontaktowaliśmy się z autorem raportu o franczyzie powstałego na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości, prof. Rafałem Adamusem i jestem bardzo zadowolony z jego życzliwego podejścia do tematu. Zadeklarował możliwość współpracy z zespołem tworzącym kodeks. Chcemy teraz porównać założenia kodeksu z propozycjami zawartymi w raporcie pana Adamusa. Być może uda się połączyć te idee i zrobić coś naprawdę dobrego dla rynku.

Czyli postuluje pan, żeby niektóre propozycje legislacyjne zawarte w raporcie zawrzeć w kodeksie dobrych praktyk, tak aby nie była już konieczna ustawa o franczyzie?

Tak, ponieważ część pomysłów jest dobra, biznesowa, do przyjęcia tak dla franczyzodawców, jak i franczyzobiorców. Pamiętajmy, że w naszym zespole roboczym są przedstawiciele obu stron, chociaż przewodniczącym został wybrany pan Paweł Tracz – franczyzobiorca. Chodzi o to, by stworzyć dokument dla wszystkich, a nie wyłącznie dla franczyzobiorców. Wszyscy powinni się przyjrzeć raportowi prof. Adamusa i wytypować te konkretne pomysły, które mogą zyskać akceptację obu stron. Wówczas warto uwzględnić je w kodeksie.

Chciałbym poznać pana stosunek do niektórych postulatów z raportu. Czy prezes UOKiK powinien zyskać kompetencje do ochrony zbiorowych interesów franczyzobiorców? Oczywiście tego nie da się przemycić w kodeksie, musiałaby pojawić się regulacja ustawowa, ale czy pomysł jest dobry?

Nie chciałbym w tej chwili omawiać wniosków z raportu. Zajmujemy się kodeksem dobrych praktyk i to on jest kluczowy.

Ale wspomniał pan, że niektóre rozwiązania zaproponowane w raporcie są dobre. Chcę się dowiedzieć, które konkretnie.

Propozycja dotycząca UOKiK-u na pewno nie zostanie przeniesiona do kodeksu. Nie o to chodzi, żeby narzucać przedsiębiorcom dodatkowe kontrole.

Ciąg dalszy wywiadu - na trzeciej stronie.

A co z postulatem obowiązkowych „prospektów informacyjnych”, które potencjalny franczyzobiorca musiałby dostawać najpóźniej na dwa tygodnie przed podpisaniem umowy? Wspomniał pan, że dwa tygodnie na zapoznanie się z umową to rozsądny termin.

Nie chciałbym ustosunkowywać się do szczegółowych propozycji. Mam swój pogląd, wiem też jako praktyk, co może dobrze zafunkcjonować, a co nie. Nie chcę jednak wyręczać zespołu roboczego. Niech wszyscy franczyzodawcy i franczyzobiorcy skonfrontują swoje propozycje z raportem i wyciągną wnioski, a potem zobaczymy, jaki będzie tego efekt.

Nasz cel jest taki, żeby za pomocą narzędzi rynkowych – a nie regulacji – spowodować, że rynek franczyzowy będzie dobrze działał. Regulacje nie zawsze obejmują wszystkie przypadki, nie zawsze dobrze działają, często blokują rynek, albo mimo dobrych założeń okazuje się, że skutki nie są już takie dobre. To dlatego najpierw spróbujmy wdrożyć kodeks dobrych praktyk we franczyzie, dajmy mu szansę. Dopiero gdyby okazało się, że on nie zadziała, to jako rzecznik być może nawet będę wnioskował o to, żeby pojawiły się uregulowania prawne.

Czy rozmawiał pan lub zamierza rozmawiać z ministrem sprawiedliwości, by wstrzymać ewentualne prace resortu nad projektem ustawy franczyzowej? Ministerstwo zasygnalizowało gotowość do poczekania?

Przede wszystkim chcemy szybko zakończyć prace nad kodeksem. Jak już je zakończymy, porozmawiamy z ministrem. Znając przebieg prac legislacyjnych, domyślam się, że tego typu sprawy mielą się długo.

Oj, to zależy. Jeszcze do niedawna udawało się przepychać projekty przez parlament w ekspresowym tempie.

(śmiech) Parlament parlamentem, ale zakładam, że najpierw sprawą zajmie się rząd, a nie ma jeszcze nawet projektu ustawy, jest tylko raport stworzony na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości. Resort wie, że pracujemy nad kodeksem.

Na pewno wie?

Tak. Franczyzobiorcy, którzy byli inicjatorami działań ministerstwa w tej sprawie wiosną 2020 r., prowadzili pierwsze rozmowy w mojej obecności. Ministerstwo zdaje sobie sprawę z tego, że powstaje kodeks dobrych praktyk i że prace nad nim mogą zostać niebawem zakończone.

Cofnijmy się o kilka miesięcy. Jak to się stało, że prace nad kodeksem dobrych praktyk we franczyzie wylądowały akurat „pod” rzecznikiem MŚP?

Przy rzeczniku działa Rada Przedsiębiorców, z której czerpię wiele inspiracji. To przedsiębiorcy sami decydują w zespołach roboczych przy Radzie, jakie nadawać kierunki pracom. Tak się akurat złożyło, że przedsiębiorcy, głównie franczyzobiorcy, zwrócili uwagę na problem dotyczący franczyzy, a ponieważ w Radzie mamy też organizacje franczyzodawców, to wszyscy zainteresowani tematem zostali zaproszeni do prac.

Pytam dlatego, gdyż mali i średni przedsiębiorcy, których ma pan chronić, to sformułowanie kojarzące się raczej z franczyzobiorcami, nie z franczyzodawcami.

Dlatego to właśnie franczyzobiorcy zainicjowali cały proces. Działania i wiedzę trzeba jednak opierać o cały rynek. Poza tym, skoro już wybraliśmy jako cel stworzenie kodeksu dobrych praktyk, to siłą rzeczy powinien on zostać wypracowany przez obie strony. Pojawia się bowiem pytanie, ile organizacji franczyzodawców i franczyzobiorców oraz firm podpisze się pod takim kodeksem. Gdybyśmy robili coś, co nie znajdzie akceptacji obu stron, to dokument byłby martwy, a na to szkoda naszej pracy i naszego czasu.

Ciąg dalszy wywiadu - na czwartej stronie.

Ile organizacji franczyzodawców i franczyzobiorców oraz samych firm powinno się podpisać pod kodeksem, aby uznał pan, że jest to wystarczająco duża reprezentacja branży?

Przyjdzie jeszcze czas, by odezwać się do tych przedsiębiorców, którzy nie są członkami nasze Rady i sprawdzić, jak duże będzie poparcie dla kodeksu. Jednego jestem pewny: rozmawiamy o problemie, na który rząd już zwrócił uwagę, więc jeżeli się nie dogadamy co do kodeksu dobrych praktyk, to najprawdopodobniej przyspieszą prace nad regulacjami. Rozsądek przedsiębiorców powinien im podpowiadać, że warto jednak spróbować poprawić warunki działania franczyzy przez kodeks, a nie poprzez ustawy.

Załóżmy na moment, że kodeks powstaje, ale nie znajduje szerokiego poparcia w branży. Czy w takiej sytuacji również pan go nie poprze i ogłosi, że nie będzie jego gwarantem?

W takiej sytuacji kodeks nie miałby żadnego sensu. To dokument, który musi być akceptowalny dla większości franczyzodawców i franczyzobiorców. Podkreślam, większości, bo to ma być pewna nobilitacja, a zarazem wskazówka dla franczyzobiorców, który franczyzodawca jest dla nich bezpieczniejszy. Poczucie prestiżu powinno działać na korzyść tego, żeby franczyzodawcy podpisywali kodeks i to jak najszybciej, bo wiedzą, jaka jest alternatywa. Jeśli eksperyment się nie uda, to niemal na 100 proc. pojawią się uregulowania prawne.

Czy jednak części franczyzobiorców nie zależy właśnie na tym, by pojawiły się owe uregulowania prawne, a kodeks stał się tylko dodatkiem? Podczas ostatniego posiedzenia zespołu przedstawicielka Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców mówiła: „kodeks dobrych praktyk to nie jest minimum. Minimum to ustawa, a kodeks dobrych praktyk powinien być wisienką na torcie. To danie dobrych standardów i poklepanie po ramieniu, że ktoś robi więcej, niż wymagałaby ustawa”, oraz: „Jeżeli ktoś myśli, że kodeks zamiecie projekt ustawy franczyzowej pod dywan, to się bardzo grubo myli”. Rozumiem, że pan się fundamentalnie nie zgadza z takim podejściem?

Przede wszystkim uznaję prawo każdej organizacji i każdego przedsiębiorcy do działania we własnym imieniu i interesie, a zatem nie krytykuję takiego podejścia. Stwierdzam natomiast, że nawet dla franczyzobiorców uregulowania prawne mogą okazać się niekiedy zbyt ciasnym gorsetem. Zawsze jest tak, że lepiej jest działać w warunkach większej wolności, a nie przeregulowania.

Gdy już powstanie kodeks, to sądzę, że chęć pracy w rządzie nad projektem ustawy zmaleje. Ja spróbuję przekonać Ministerstwo Sprawiedliwości, że najpierw warto wprowadzić właśnie kodeks. Jednak jeżeli politycy podejmą inną decyzję, to ja jako rzecznik też będę uczestniczył w pracach nad ustawą, bo mam takie możliwości, a wręcz obowiązek.

Kiedy kodeks dobrych praktyk we franczyzie może być gotowy?

Mam nadzieję, że projekt kodeksu powstanie do końca roku, jednak to nie zależy ode mnie. Biuro Rzecznika MŚP oferuje wszelką pomoc, ale to od aktywności członków zespołu wszystko zależy. Do tej pory byli aktywni, a w tej chwili konfrontują swoje założenia z raportem prof. Adamusa, co może polepszyć jakość kodeksu.

W styczniu 2021 r. chcielibyśmy zacząć szerokie konsultacje projektu kodeksu i sprawdzić, czy zostanie zaakceptowany. Im szybciej kodeks wejdzie w życie, tym lepiej. Jeśli nam się to nie uda, to wrócimy do punktu wyjścia.

Ciąg dalszy wywiadu - na piątej stronie.

Zna pan branżę handlową i systemy franczyzowe dość dobrze. Gdy już po sprzedaży udziałów w sieci Nasze Sklepy w 2008 r. patrzył pan nieco z boku przez ponad dekadę na rynek franczyzy, to do jakich wniosków pan doszedł? Franczyza zdołała się nieco ucywilizować, pójść w dobrym kierunku? Mamy już „franczyzę z ludzką twarzą”, czy jeszcze nie?

Są różne praktyki na rynku i różne umowy. Większość systemów franczyzowych funkcjonuje dobrze, ale niestety są też przypadki takie, które wołają o pomstę do nieba. Chcemy temu zaradzić. Ciężko jest mi wymieniać konkretne negatywne przykłady firm czy branż – osoby, które tym się interesują, znają je. Nie chciałbym nikogo zniechęcać do działania. Zróbmy to, co mamy do zrobienia i jeżeli to się uda, to zyska na tym zarówno sektor MŚP, jak i cały rynek. Chociaż jeżeli przedsiębiorca uważa, że kodeks to za mało i potrzebna jest ustawa, to ja mu prawa do takiej opinii nie neguję.

Za czasów poselskich przewodniczył pan Parlamentarnemu Zespołowi ds. Wspierania Przedsiębiorczości i Patriotyzmu Ekonomicznego. W poprzedniej kadencji zespół przeprowadził liczne konsultacje. Tymczasem w tym roku nie odbyło się ani jedno posiedzenie zespołu po 13 lutego, a mamy połowę listopada. Aż trudno uwierzyć, że w czasie pandemii i tylu obostrzeń gospodarczych posłowie nie mają o czym rozmawiać. Żałuje pan trochę, że nie udało się podtrzymać tradycji prac tego zespołu?

Jak widać wiele działań zależy od osobowości przewodniczącego (śmiech). Być może koledzy posłowie w tej chwili koncentrują się na czymś innym, a być może brak posiedzeń to konsekwencja pandemii, która zdezorganizowała życie parlamentu i utrudniła spotkania z przedsiębiorcami. Mamy w Sejmie ze dwa-trzy zespoły ukierunkowane na wspieranie przedsiębiorczości i zdaje się, że żaden nie jest aktywny.

A może środek ciężkości przeniósł się wraz z panem i tematy, którymi mógłby się zajmować zespół, dziś omawiane są na posiedzeniach Rady Przedsiębiorców przy rzeczniku MŚP?

Być może, ale parlamentarny zespół też jest potrzebny. Rozwiązania, które wypracowujemy w oparciu o Radę Przedsiębiorców, wysyłamy do rządu. Jednak rząd rządem, a parlament też jest ważną instytucją i warto, by posłowie także byli zaangażowani w rozmowy o problemach przedsiębiorców. Myślę jednak, że gdy pandemia minie, to zespoły parlamentarne wrócą do dawnego trybu pracy.

Rozmawiał Paweł Jachowski

Rzecznik gwarantem kodeksu

Wielu organizatorów sieci franczyzowych liczy na to, że mądrze skonstruowany Kodeks dobrych praktyk uchroni branżę przed zmianami na poziomie ustawowym. Na tym etapie trudno ocenić, czy Ministerstwo Sprawiedliwości faktycznie przymierza się do stworzenia projektu ustawy i wysłania go do Sejmu, czy może zlecony przez resort raport i postulaty w nim zawarte mają być jedynie "straszakiem" dla przedsiębiorców, który przyspieszy samoregulację branży. Podczas czwartkowej dyskusji Magdalena Madzia, członkini Stowarzyszenia Ajentów i Franczyzobiorców (grupa ex-franczyzobiorców Żabki, która nagłośniła w mediach swoje problemy z długami wiosną 2020 r., co zapoczątkowało działania Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie), a także członkini partii Razem, wskazywała, że kodeks to jej zdaniem za mało.

- Na naszym rynku franczyzowym jest wolna amerykanka, niech to dzisiaj wybrzmi! - mówiła. - Nie po to były zlecane analizy, żeby dzisiaj wszyscy udawali, że jest świetnie. Bo gdyby było świetnie, to dzisiaj byśmy się w ogóle nie spotykali; nie trzeba byłoby kodeksu wymyślać. Kodeks dobrych praktyk to nie jest minimum, minimum to ustawa, a kodeks dobrych praktyk powinien być wisienką na torcie. To jest danie dobrych standardów i poklepanie po ramieniu, że ktoś robi więcej niż (wymaga - red.) ustawa. Jeśli ktoś myśli, że kodeks zamiecie projekt ustawy franczyzowej pod dywan, to się bardzo grubo myli - mówiła Magdalena Madzia.

Również Marzena Gradecka, prezes Drogerii Jasmin, PGD Polska, podkreślała, że "kodeks powinien być raczej uzupełnieniem tego, co tam (w ewentualnej ustawie - red.) się znajdzie". - To powinno być spójne uzupełnienie, a nie jakaś alternatywa - mówiła, dodając, że w jej opinii na posiedzeniu zespołu roboczego ds. franczyzy "jest pewna nierówność, grupa franczyzodawców jest reprezentowana najbardziej". Marzena Gradecka zwracała też uwagę, że układ franczyzodawca-franczyzobiorca "z natury jest niesymetryczny". Zastanawiała się również, dlaczego trwają prace nad kodeksem "dla dużych przedsiębiorców", podczas gdy rzecznik MŚP powinien bronić interesów MŚP. Przedstawiciele biura rzecznika wskazali w odpowiedzi, że "jest to sprzeczność pozorna". - Kodeks ma być nie dla franczyzodawców, ale zarówno dla nich, jak i franczyzobiorców. Chodzi o dobre praktyki działania zarówno jednej, jak i drugiej strony umowy. Rzecznik działa na rzecz małych i średnich przedsiębiorców, (...) natomiast ma również uprawnienie do działania na rzecz ładu rynkowego, na rzecz dobrego funkcjonowania rynku - wskazał przedstawiciel biura rzecznika MŚP.

Sam rzecznik Adam Abramowicz sprawę franczyzy zna od podszewki - w przeszłości był bowiem prezesem sieci Nasze Sklepy (w 2008 r. udziały zostały sprzedane Grupie Eurocash). Abramowicz wspiera prace nad Kodeksem dobrych praktyk we franczyzie. Zapowiedział w czwartek, że aby poparł kodeks i został jego "gwarantem", w dokumencie będą musiały znaleźć się zapisy zapewniające możliwość swobodnego wyjścia z umowy franczyzowej.

- Dla mnie to główny wyznacznik, czy umowa jest uczciwa - ocenił Abramowicz. - W mojej sieci franczyzobiorca miał trzy miesiące na opuszczenie sieci. Jak byłem prezesem, było 200 franczyzobiorców, sekretarka miała natychmiast wszystko przerwać, "bo przyjechał nasz pracodawca". Robiliśmy wszystko, żeby on w sieci był. (...) Przy takim układzie, że istnieje swoboda wyjścia, franczyzodawca dołoży wszelkich starań, by franczyzobiorca był zadowolony - powiedział rzecznik MŚP.

Potrzebne szkolenia

Uczestnicy czwartkowego spotkania - a przynajmniej ci, którzy zabrali głos - wydawali się w dużej mierze zgadzać z postulatem Abramowicza. Różnice zdań dotyczyły tego, jak długie powinny być terminy wypowiedzeń - tutaj propozycje wahały się od kilku miesięcy aż do trzech lat. Na razie nie zdecydowano się na żaden konkretny wariant.

Ciąg dalszy artykułu - na drugiej stronie.

- Jesteśmy za tym, żeby ustalić minimalny okres, na który umowa musi czy może być zawarta, bo przecież ponoszone są znaczne koszty - wskazywał Maciej Ptaszyński, wiceprezes i dyrektor generalny Polskiej Izby Handlu. - Przy umowach długoterminowych powinna być brana pod uwagę możliwość wypowiedzenia tej umowy, ale też z rozsądnej długości okresem wypowiedzenia. Należałoby rozważyć kwestię tego, że każda forma biznesu potrzebuje innego minimalnego czasu i ten minimalny czas powinien być uzgodniony - podkreślił wiceprezes PIH.

Arkadiusz Słodkowski, członek zarządu Polskiej Organizacji Franczyzodawców i Profit System, stwierdził, że "być może" należy ułatwić przerywanie umowy, tak przez franczyzobiorców, jak i przez franczyzodawców, "ale po jakimś okresie, który gwarantuje zwrot kosztów poniesionych przez jedną, jak i przez drugą stronę". Również Magdalena Madzia przyznała, że koszty ponoszone przez poszczególne strony mocno różnią się od siebie, w zależności od typu franczyzy i branży. - Należałoby to zdywersyfikować. Nie można ustalić jednego wspólnego okresu wypowiedzenia dla każdego rodzaju franczyzy - stwierdziła, dodając jednak, że "nie można na siłę wiązać franczyzobiorców" i podkreślając, że zdarzają się czasem losowe sytuacje życiowe, które uniemożliwiają dalsze prowadzenie biznesu przez franczyzobiorcę.

Wszyscy uczestnicy dyskusji zgodzili się co do tego, że w Kodeksie dobrych praktyk konieczne będą zapisy dotyczące rzetelnego edukowania franczyzobiorców i przeprowadzania dla nich szkoleń. - Jeżeli kodeks ma być czymś praktycznym, to musi wprowadzać konieczność przeprowadzenia takiego szkolenia, po którym franczyzobiorca ma co najmniej przekonanie, że umie biznes rozpocząć - stwierdził Arkadiusz Słodkowski. - Muszę samokrytycznie powiedzieć, że zdarzyło mi się widzieć szkolenia niewystarczające. Znam też franczyzobiorców, którzy robią wszystko co mogą, żeby te szkolenia skrócić, jak najszybciej przystąpić do egzaminów, a potem mają braki w praktycznej wiedzy - dodał, podkreślając konieczność, by zarówno organizator sieci, jak i franczyzobiorca przestrzegali zasad szkolenia.

Chwila przerwy

W trakcie posiedzenia zespołu podniesiony został także wątek konieczności informowania potencjalnych franczyzobiorców o warunkach współpracy z organizatorem sieci - z odpowiednim wyprzedzeniem. Przypomnijmy, że w raporcie o franczyzie powstałym na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości zasugerowano, aby nowi franczyzobiorcy poznawali wszystkie szczegóły minimum na dwa tygodnie przed podpisaniem umowy lub zapłatą jakiejkolwiek kwoty.

Co na to zespół pracujący nad kodeksem? - Zapisaliśmy w założeniach do kodeksu, że franczyzobiorcy będą mogli zapoznać się z umową na tyle wcześnie przed jej podpisaniem, żeby móc ją przeanalizować, porównać koszty, czy inne związane z tym aspekty - podkreśla Paweł Tracz, prezes Polskiego Stowarzyszenia Mikroprzedsiębiorców i Franczyzobiorców, franczyzobiorca Zabki, a zarazem przewodniczący zespołu roboczego ds. franczyzy w Radzie Przedsiębiorców przy rzeczniku MŚP.

Dyskusja w zespole roboczym nie trwała długo, z uwagi na fakt, że niektórzy uczestnicy spotkania zgłosili potrzebę dodatkowego czasu na przeanalizowanie założeń do kodeksu, które wpłynęły do nich dzień wcześniej. Prace będą kontynuowane w listopadzie i w grudniu. O szczegółach będziemy informować na portalu wiadomoscihandlowe.pl.