Grupa Chorten dzieli się akcjami Bos-Polu z partnerami biznesowymi

Choć teatr działań wojennych między Stanami Zjednoczonymi, Izraelem a Iranem pozostaje geograficznie odległy od Europy, jego gospodarcze wstrząsy coraz wyraźniej docierają również do polskich sieci handlowych, producentów żywności i konsumentów. Kluczowym czynnikiem destabilizacji jest sytuacja w Cieśninie Ormuz – strategicznym przesmyku, przez który przepływa nawet 20-30 proc. globalnego handlu ropą, LNG oraz według danych BNP Paribas 25-30 proc. światowego handlu nawozami azotowymi.

Zakłócenia w tym punkcie to dla światowych łańcuchów dostaw klasyczny "czarny łabędź". W praktyce oznacza to ryzyko gwałtownego wzrostu kosztów produkcji i logistyki, który w perspektywie kilku miesięcy może odbić się nie tylko na bilansach firm, ale również na portfelach polskich konsumentów.

Od baryłki ropy do ceny chleba

Wpływ konfliktu na rynek żywności nie pojawia się natychmiast. Jednak ze względu na silne powiązania między cenami energii, transportu i surowców rolnych jego konsekwencje są w dużej mierze nieuniknione. – Skutki wojny z Iranem dla rynku żywności zależą przede wszystkim od czasu trwania operacji wojskowej. Zazwyczaj presja na ceny produkcji i koszty w handlu zaczyna być widoczna po miesiącu lub dwóch. Im większy wstrząs wywołała sytuacja, tym szybciej widać zmiany – podkreśla w rozmowie z portalem wiadomoscihandlowe.pl dr Magdalena Kowalewska, dyrektor Biura Analiz Sektora Food&Agri w Banku BNP Paribas Polska.

Pierwsze sygnały są już widoczne na rynkach surowcowych. Ceny podstawowych produktów rolnych zaczęły rosnąć w ślad za drożejącą ropą. Pszenica podrożała o około 10 proc., a rzepak o 5 proc. Zależność ta nie jest przypadkowa. Jak wskazują analitycy Allianz Trade, w Europie i Stanach zjednoczonych 10-procentowy wzrost ceny ropy może podnieść inflację o około 0,1-0,2 pp. w krótkim terminie.

Najbardziej wrażliwe na taki szok są sektory o wysokiej energochłonności. Według danych BNP Paribas przetwórstwo owocowo-warzywne, produkcja cukru oraz produkcja pieczywa, wyrobów ciastkarskich i makaronów charakteryzują się wyższym udziałem energii w kosztach operacyjnych na tle innych kategorii spożywczych (na poziomie 3-4 proc.).

Szczególnie wrażliwy pozostaje sektor piekarniczy. Jak zauważa dr Kowalewska, "świeże pieczywo jest często transportowane do punktów sprzedaży dwa-trzy razy dziennie, dlatego branża piekarska może szczególnie odczuć również wzrost kosztów paliw". W praktyce oznacza to, że drożejąca ropa wpływa nie tylko na produkcję, lecz także na codzienną logistykę dostaw.

Co winduje ceny żywności?

Ropa nie jest jedynym surowcem, który może podnieść ceny żywności. Równie ważną rolę odgrywa gaz ziemny, będący podstawowym składnikiem produkcji nawozów azotowych. Przez Cieśninę Ormuz przechodzi nawet 30 proc. światowego handlu tymi komponentami. W przypadku dłuższej blokady szlaku logistycznego konsekwencje mogą być odczuwalne w całym sektorze rolnym. Magdalena Kowalewska zwraca uwagę na potencjalną reakcję łańcuchową. 

– W przypadku przedłużającej się wojny lub zniszczeń w zakładach produkcyjnych na Bliskim Wschodzie, wzrost cen nawozów może być widoczny w cennikach na dalszą część roku, a później w cenach zbóż, roślin oleistych, warzyw i owoców – mówi. Pierwsze oznaki takiego scenariusza już się pojawiły – notowania mocznika wzrosły o 20-30 proc. To poziom, który w dłuższej perspektywie może znacząco podnieść koszty produkcji rolnej.

Polska od lat uchodzi za jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek w Europie. Stabilny wzrost, relatywnie niskie bezrobocie i rosnące dochody sprawiają, że kraj jest często wskazywany jako punkt odniesienia dla innych rynków.

– Polska gospodarka radzi sobie bardzo dobrze. Jest ona prezentowana jako punkt odniesienia na całym świecie i jako jedna z gospodarek wysuwających się na czoło wzrostu gospodarczego w Europie. Jest to niezaprzeczalne – podkreśla Luis Araújo, dyrektor generalny sieci Biedronka.

Na tym tle szczególnie zaskakujące są dane z sektora handlu. Mimo sprzyjających warunków makroekonomicznych sprzedaż w ujęciu wolumenowym nie rośnie. Rynek pozostaje płaski, a w niektórych kategoriach notowane są nawet spadki. 

– Oczywiście jest to pewne zaskoczenie, dlaczego pod względem wolumenu rynek nie rośnie, ponieważ dane rynkowe pokazują, że w ostatnich kwartałach rynek był dość płaski lub nawet tracił wolumeny. Uważam jednak, że jest to częściowo związane z wymiarem społecznym i wyborami dokonywanymi przez rodziny – dodaje Araújo.

Racjonalność zamiast impulsywnej konsumpcji

Zmiana zachowań Polaków nie polega na ograniczeniu wydatków, lecz na ich przedefiniowaniu. Coraz wyraźniej widać, że dodatkowe dochody nie trafiają do koszyków spożywczych. Jak mówi szef Biedronki, polscy konsumenci należą dziś do najbardziej racjonalnych w Europie.

– Moja interpretacja jest taka, że polscy konsumenci są bardzo racjonalni. Myślę, że ludzie w Polsce lubią dużo podróżować i korzystają z okazji, by zmieniać swój styl życia – kupując domy, wymieniając samochody na lepsze, inwestując w meble czy sprzęt elektroniczny – wyjaśnia. W jego ocenie konsumpcja prywatna pozostaje silna, ale jej struktura wyraźnie się zmienia. Jak zauważa, wzrost wydatków jest widoczny przede wszystkim w dobrach trwałych, a nie w kategorii żywności.

Biedronka przejmie franczyzę sieci Carrefour w Polsce? Prezes komentuje