Ile może kosztować opóźnienie w transporcie produktów FMCG i z czego wynikają te koszty? Wyjaśniamy w artykule.
Jawne i ukryte koszty logistyki produktów FMCG
Opóźnienie transportu produktów FMCG nawet o kilka godzin może mieć negatywne konsekwencje zarówno braku zaufania do marki, a nawet utraty jej wiarygodności dla magazynu, sklepu, jak i samej sprzedaży oraz obsługi klienta. Brak towaru w ustalonym oknie czasowym to konieczność reorganizacji pracy magazynu, dodatkowa obsługa administracyjna, zmiana harmonogramu kolejnych dostaw lub organizacja transportu zastępczego. W przypadku produktów wymagających kontrolowanej temperatury dochodzi również ryzyko pogorszenia jakości albo utraty części ładunku.
Szczególnie dotkliwe konsekwencje występują przy transporcie produktów o dużej rotacji, krótkim terminie przydatności lub objętych promocją – w ostatnim przypadku koszty logistyki mogą być również pozafinansowe. Jeżeli produkt nie trafi na półkę przed rozpoczęciem akcji promocyjnej albo jego zapas zostanie wyczerpany, przedsiębiorstwo ponosi koszt, którego nie widać na fakturze transportowej. Mowa m.in. o obniżeniu dostępności asortymentu, niezadowoleniu klientów, osłabieniu zaufania do marki, a w dłuższej perspektywie – utracie części sprzedaży.
Opłaty drogowe, kary i inne dodatkowe koszty związane z opóźnieniem
Próba nadrobienia opóźnienia poprzez zmianę trasy może oznaczać przejazd dłuższym lub droższym odcinkiem, a w transporcie międzynarodowym także zmianę wysokości opłat drogowych. Dochodzą do tego większe zużycie paliwa, dodatkowy przebieg pojazdu czy konieczność przeorganizowania kolejnych zaplanowanych przewozów.
Koszty mogą pojawić się również na etapie oczekiwania na załadunek lub rozładunek. Jeżeli pojazd nie dotrze w zarezerwowanym oknie czasowym, magazyn lub centrum dystrybucyjne może wyznaczyć kolejny termin przyjęcia. W efekcie ciężarówka pozostaje unieruchomiona przez kilka godzin, a niekiedy dłużej. W zależności od warunków współpracy mogą pojawić się opłaty za postój, ponowną awizację czy dodatkową obsługę magazynową. Jednocześnie przewoźnik traci czas, który mógłby przeznaczyć na realizację kolejnego zlecenia.
Osobną kategorię stanowią kary i roszczenia wynikające z umowy przewozu. Przy dostawach objętych określonym terminem kontrakt może przewidywać konsekwencje finansowe za niedotrzymanie uzgodnionych warunków. W międzynarodowym transporcie drogowym zastosowanie może mieć również Konwencja CMR, gdzie art. 23 ust. 5 przewiduje, że w razie opóźnienia uprawniony może żądać odszkodowania, jeżeli udowodni powstanie szkody.
W przypadku FMCG dochodzi jeszcze ryzyko kosztów związanych z samym towarem. Opóźnienie transportu chłodniczego może skrócić okres, w którym produkt nadaje się do sprzedaży, zwiększyć ryzyko konieczności przeceny, a jeżeli wymagane warunki przewozu nie zostały zachowane – prowadzić do utraty wartości części ładunku. Co więcej, przy dostawach związanych z konkretną promocją nawet kilkunastogodzinne przesunięcie może ograniczyć czas dostępności produktu w zaplanowanym okresie sprzedażowym.
Jak zaplanować transport FMCG, aby zmniejszyć ryzyko opóźnienia?
W trakcie planowania i kalkulacji kosztów całej logistyki warto mieć na uwadze nie tylko samą cenę frachtu. Niska stawka przewozowa nie musi oznaczać niższego całkowitego kosztu obsługi dostawy, jeżeli współwystępują z nią częste opóźnienia i konieczność działań awaryjnych. Przydatnym podejściem jest uwzględnienie wszystkich kosztów związanych z realizacją i skutkami dostawy, a nie wyłącznie ceny usługi transportowej. W handlu i FMCG pozwala ono zestawić koszt frachtu m.in. z kosztami zapasu bezpieczeństwa, obsługi zakłóceń, strat produktowych i utraconej sprzedaży.
Warto pamiętać, że nie każde opóźnienie da się przewidzieć na etapie planowania transportu. Awaria pojazdu, przedłużający się wcześniejszy rozładunek, utrudnienia drogowe czy nagła niedostępność zakontraktowanego przewoźnika mogą sprawić, że zaplanowana dostawa nie zostanie wykonana w ustalonym terminie.
Gdzie szukać transportu zastępczego i sprawdzonego przewoźnika?
Jeżeli oczekiwanie na pierwotny transport oznaczałoby ryzyko braku towaru w magazynie lub sklepie, rozwiązaniem może być szybkie znalezienie alternatywnego przewoźnika. W tym celu warto skorzystać z wiarygodnych źródeł, jak np. giełda transportowa, gdzie można wyszukać dostępnych przewoźników według trasy, terminu czy wymaganego typu pojazdu
Alternatywą są grupy w mediach społecznościowych oraz bezpłatne serwisy ogłoszeniowe. Trzeba jednak pamiętać, że w takich miejscach zakres weryfikacji użytkowników może być jednak ograniczony lub niejasno określony. Potrzebna jest większa ostrożność ze względu na ryzyko podszywania się pod istniejące firmy, posługiwania się nieaktualnymi lub fałszywymi dokumentami czy przejęcia ładunku przez nieuprawnioną osobę. Presja czasu przy poszukiwaniu transportu zastępczego dodatkowo zwiększa ryzyko pominięcia części standardowej procedury weryfikacji kontrahenta.
Przykładowo, giełda transportowa TIMOCOM, umożliwia firmom dostęp do narzędzia dopiero po ich pozytywnym przejściu przez proces weryfikacji, który obejmuje sprawdzenie danych przedsiębiorstwa oraz wymaganych dokumentów. Użytkownicy mogą również korzystać z informacji dostępnych w profilach firm, aby dokładniej zweryfikować potencjalnego partnera przed podjęciem współpracy.
Ile kosztuje opóźnienie? Nie tylko cenę transportu
Koszt opóźnionej dostawy rzadko kończy się na dodatkowych wydatkach związanych z samym przewozem. Może obejmować reorganizację pracy magazynu, postój pojazdu, dodatkową obsługę, straty produktowe, utraconą sprzedaż, a także konsekwencje związane z niedostępnością towaru w sklepie.
W przypadku produktów FMCG, gdzie liczą się terminowość, dostępność i często krótki czas przydatności do sprzedaży, znaczenie ma więc nie tylko stawka za transport. Skalę przewozów tej grupy towarów pokazują dane Eurostatu: w 2024 r. żywność, napoje i wyroby tytoniowe były największą grupą towarów w unijnym transporcie drogowym pod względem pracy przewozowej – odpowiadały za 312,2 mld tonokilometrów, czyli 16,7% całkowitego wyniku. Przy tak dużym wolumenie przewozów sprawna organizacja dostaw i możliwość reagowania na zakłócenia mają szczególne znaczenie.
Dostęp do sprawdzonych przewoźników i możliwość szybkiego znalezienia transportu zastępczego mogą pomóc ograniczyć skutki opóźnienia, a tym samym koszty logistyczne. Zwłaszcza, jeśli chodzi o produkty szybko psujące się, o krótkim okresie przydatności do spożycia i wymagające specjalnych warunków przechowywania.
Źródła: World bank Group, Eurostat
