Jacek Sasin skłonił PGNiG do obniżenia cen gazu dla firm. Czy piekarze i właściciele sklepów będą zadowoleni?

Jeszcze kilka lat temu produkty marek własnych w supermarketach były traktowane głównie jako najtańsza alternatywa dla znanych brandów. W wielu sklepach znajdowały się w dolnych częściach regałów, a sprzedawcy skupiali się na promowaniu produktów markowych, które zapewniały wyższą marżę.

Jak informuje "Lebensmittel Praxis" Sytuacja zmieniła się diametralnie. Marki własne przesunęły się do centralnych części półek sklepowych i zaczęły pełnić zupełnie inną rolę. Dziś są jednocześnie punktem odniesienia dla cen, narzędziem zwiększania marży oraz sposobem budowania wizerunku jakości.

Według ekspertów handel przestał traktować je jedynie jako tańszą opcję dla klientów. Stały się one strategiczną platformą marek dla sieci handlowych, która pozwala jednocześnie konkurować ceną, rozwijać segment premium i wzmacniać relacje z konsumentami.

Udział marek własnych w sprzedaży rośnie

Dane rynkowe potwierdzają tę zmianę. Według YouGov Consumer Index 2025 sprzedaż marek własnych wzrosła o 4,9 proc., podczas gdy sprzedaż produktów producentów zwiększyła się jedynie o 1,8 proc. Jeszcze wyraźniej widać różnicę w wolumenie sprzedaży. Produkty marek własnych zanotowały wzrost o 1,9 proc., natomiast produkty markowe spadek o 2,8 proc.

Łączny udział marek własnych w sprzedaży wszystkich kategorii osiągnął średnio 47 proc. Szczególnie dynamicznie rośnie segment premium. W przypadku marek własnych zwiększył się on o 11,2 proc., podczas gdy premium wśród produktów producentów wzrósł jedynie o 3,6 proc. Trend ten widać również w wrażliwych cenowo kategoriach. W styczniu 2026 r. sprzedaż marek własnych w segmencie słodyczy wzrosła o 11,6 proc. w ujęciu wolumenowym i aż o 18,3 proc. pod względem wartości.

Dlaczego produkcja marek własnych przenosi się za granicę?

Rosnąca rola marek własnych sprawia, że coraz ważniejsze staje się pytanie o to, kto produkuje te towary dla sieci handlowych. Coraz więcej sygnałów wskazuje, że część zamówień trafia do producentów w Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej.

Choć teatr działań wojennych między Stanami Zjednoczonymi, Izraelem a Iranem pozostaje geograficznie odległy od Europy, jego gospodarcze wstrząsy coraz wyraźniej docierają również do polskich sieci handlowych, producentów żywności i konsumentów. Kluczowym czynnikiem destabilizacji jest sytuacja w Cieśninie Ormuz – strategicznym przesmyku, przez który przepływa nawet 20-30 proc. globalnego handlu ropą, LNG oraz według danych BNP Paribas 25-30 proc. światowego handlu nawozami azotowymi.

Zakłócenia w tym punkcie to dla światowych łańcuchów dostaw klasyczny "czarny łabędź". W praktyce oznacza to ryzyko gwałtownego wzrostu kosztów produkcji i logistyki, który w perspektywie kilku miesięcy może odbić się nie tylko na bilansach firm, ale również na portfelach polskich konsumentów.

Od baryłki ropy do ceny chleba

Wpływ konfliktu na rynek żywności nie pojawia się natychmiast. Jednak ze względu na silne powiązania między cenami energii, transportu i surowców rolnych jego konsekwencje są w dużej mierze nieuniknione. – Skutki wojny z Iranem dla rynku żywności zależą przede wszystkim od czasu trwania operacji wojskowej. Zazwyczaj presja na ceny produkcji i koszty w handlu zaczyna być widoczna po miesiącu lub dwóch. Im większy wstrząs wywołała sytuacja, tym szybciej widać zmiany – podkreśla w rozmowie z portalem wiadomoscihandlowe.pl dr Magdalena Kowalewska, dyrektor Biura Analiz Sektora Food&Agri w Banku BNP Paribas Polska.

Pierwsze sygnały są już widoczne na rynkach surowcowych. Ceny podstawowych produktów rolnych zaczęły rosnąć w ślad za drożejącą ropą. Pszenica podrożała o około 10 proc., a rzepak o 5 proc. Zależność ta nie jest przypadkowa. Jak wskazują analitycy Allianz Trade, w Europie i Stanach zjednoczonych 10-procentowy wzrost ceny ropy może podnieść inflację o około 0,1-0,2 pp. w krótkim terminie.

Najbardziej wrażliwe na taki szok są sektory o wysokiej energochłonności. Według danych BNP Paribas przetwórstwo owocowo-warzywne, produkcja cukru oraz produkcja pieczywa, wyrobów ciastkarskich i makaronów charakteryzują się wyższym udziałem energii w kosztach operacyjnych na tle innych kategorii spożywczych (na poziomie 3-4 proc.).

Szczególnie wrażliwy pozostaje sektor piekarniczy. Jak zauważa dr Kowalewska, "świeże pieczywo jest często transportowane do punktów sprzedaży dwa-trzy razy dziennie, dlatego branża piekarska może szczególnie odczuć również wzrost kosztów paliw". W praktyce oznacza to, że drożejąca ropa wpływa nie tylko na produkcję, lecz także na codzienną logistykę dostaw.

Co winduje ceny żywności?

Ropa nie jest jedynym surowcem, który może podnieść ceny żywności. Równie ważną rolę odgrywa gaz ziemny, będący podstawowym składnikiem produkcji nawozów azotowych. Przez Cieśninę Ormuz przechodzi nawet 30 proc. światowego handlu tymi komponentami. W przypadku dłuższej blokady szlaku logistycznego konsekwencje mogą być odczuwalne w całym sektorze rolnym. Magdalena Kowalewska zwraca uwagę na potencjalną reakcję łańcuchową. 

– W przypadku przedłużającej się wojny lub zniszczeń w zakładach produkcyjnych na Bliskim Wschodzie, wzrost cen nawozów może być widoczny w cennikach na dalszą część roku, a później w cenach zbóż, roślin oleistych, warzyw i owoców – mówi. Pierwsze oznaki takiego scenariusza już się pojawiły – notowania mocznika wzrosły o 20-30 proc. To poziom, który w dłuższej perspektywie może znacząco podnieść koszty produkcji rolnej.