Jak upały wpływają na gospodarkę?
Wydawać by się mogło, że zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów, mają niewielki wpływ na gospodarkę. W rzeczywistości jest jednak inaczej. Długotrwały upał zalicza się bowiem do zjawisk ekstremalnych i znajduje swoje przełożenie na PKB.
Jak podaje Allianz Trade, tydzień upałów na początku lipca 2025 przyniósł spadek rzędu 0,1-1,4 punktu procentowego PKB dla państw europejskich! Najmniej ucierpiały Niemcy (-0,1 pp PKB), najbardziej Hiszpania (-1,4 pp PKB). Na poziomie europejskim odnotowano straty rzędu 0,5 pp PKB.
Wpływ upałów na funkcjonowanie pracowników
Eksperci z Allianz Trade oceniają, że jeden dzień upałów powyżej 32 stopni Celsjusza odpowiada połowie dnia strajków. Przy bardzo wysokiej temperaturze spada bowiem wydajność pracowników oraz ich zdolność do wykonywania zadań, zwłaszcza w zakresie pracy fizycznej.
W ciągu całego lata wydajność pracowników jest o ok. 20 proc. mniejsza niż w innych porach roku. Zjawisko da się zaobserwować również w placówkach handlowych.
Co trzeba zapewnić pracownikom podczas upałów?
Przepisy BHP obligują pracodawców do zapewnienia pracownikom określonych warunków podczas upałów. Wśród obowiązków znajduje się dostarczenie zatrudnionym osobom zimnych napojów, dostępu do wody zdatnej do picia, której miejsce pobierania znajduje się nie dalej niż 75 m od stanowisk pracy, zorganizowanie przerw na ochłodzenie (zwłaszcza dla pracowników wykonujących swoje obowiązki na zewnątrz), dostosowanie godzin pracy (w tym ich skrócenie), zapewnienie pracownikom środków ochrony indywidualnej: odzieży roboczej, okularów przeciwsłonecznych, kremów z filtrem UV.
Dokładne obowiązki pracodawcy zależą od typu przedsiębiorstwa oraz rodzaju pracy, wykonywanej na poszczególnych stanowiskach.
W jakiej temperaturze można pracować w upały?
Praca w upały może podlegać pod zapisy o pracy w warunkach szczególnie uciążliwych. Przedsiębiorca musi wiedzieć, że do ciężkich warunków zalicza się praca:
- wykonywana na otwartej przestrzeni, gdy temperatura wynosi co najmniej 28 stopni Celsjusza;
- wykonywana w pomieszczeniach zamkniętych, gdy temperatura wynosi co najmniej 30 stopni Celsjusza.
Właściciel sklepu a praca w upały
Upały generują dodatkowe koszty dla placówek handlowych. Sklepy, nawet małe prywatne przedsiębiorstwa, rzadko decydują się na zamknięcie z powodu ekstremalnie wysokich temperatur. Zamiast tego liczą na klientów, którzy zechcą się schłodzić, robiąc zakupy.
Przy takiej pogodzie przedsiębiorca musi się liczyć z tym, że zapłaci więcej za pracę wszelkich urządzeń chłodniczych. Koszty generować będzie zarówno klimatyzacja, jak i chłodziarki w sklepie. Szacuje się, że fala upałów przełoży się na rachunki za energię wyższe o kilkanaście procent.
Czy w upały klienci chętniej robią zakupy?
Galerie handlowe mogą liczyć na pewien ruch w upalne dni – ich klimatyzowane wnętrza przyciągną ludzi, którzy spędzą tam wiele godzin na zakupach, unikając wychodzenia na zewnątrz. Co jednak z małymi sklepami o określonym typie działalności, które nie są w stanie zatrzymać klienta na pół dnia?
Należy liczyć się z tym, że może nastąpić spadek sprzedaży na miejscu. Skala tego spadku może być różna, zwykle od około kilku do kilkunastu procent. Zakupy zwykle będą także mniejsze.
Co przyciągnie klientów do sklepu w upał? Przy takiej temperaturze do koszyka trafia zwykle woda butelkowana oraz lody – warto o tym pamiętać i mieć w ofercie szeroki asortyment tych produktów. Co ciekawe, w upały niekoniecznie wzrasta popyt na napoje gazowane, choć wciąż wysokie jest zainteresowanie napojami energetycznymi. Duży wybór produktów z tych kategorii może przyciągnąć konsumentów do placówki handlowej również w bardzo gorące dni.
