Fundacja Recal we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą zorganizowała 21 października 2025 r. Seminarium Kaucyjne poświęcone postępom we wdrażaniu systemu kaucyjnego na opakowania w Polsce. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Posłów na Sejm RP, większość operatorów systemu kaucyjnego, organizacji branżowych oraz ekspertów.
Waga prawidłowego wprowadzenia systemu kaucyjnego
Seminarium otworzył Krzysztof Kawczyński, przewodniczący Komitetu Ochrony Środowiska w Krajowej Izbie Gospodarczej (KIG), który na wstępie podkreślił wagę prawidłowego wprowadzenia systemu. - Podczas poprzedniego Seminarium Kaucyjnego 24 kwietnia 2025 r. powiedziałem, że system kaucyjny wdraża się tylko raz. Jeżeli nie zostanie prawidłowo zaimplementowany może przynieść przykre skutki finansowe dla uczestników rynku napojów w opakowaniach objętych kaucją. Te słowa nadal pozostają aktualne - stwierdził.
W ten sposób zwrócił uwagę na ryzyko spadku poparcia społecznego w przypadku trudności we wdrażaniu systemu kaucyjnego, podkreślając jednocześnie konieczność jego sprawnej i kompleksowej implementacji, a także pilną potrzebę pełnego uruchomienia systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta w obszarze opakowań.
Jacek Wodzisławski, prezes Fundacji Recal, współorganizujący wydarzenie, nakreślił aktualny stan systemu kaucyjnego w Polsce:
- W gronie uczestników seminarium znaleźli się przedstawiciele podmiotów bezpośrednio związanych z wdrażaniem systemu kaucyjnego, który obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 r. Zgodnie z praktyką rynkową implementacja systemu jest realizowana stopniowo, z uwzględnieniem 3-miesięcznego okresu przejściowego. Produkty w opakowaniach wprowadzone w tym czasie pozostaną legalnie w obrocie. Oznacza to, że przez dużą część 2026 roku na półkach sklepowych dostępne będą opakowania bez kaucji, ale stopniowo ich miejsce zajmą opakowania kaucjonowane - tak zrelacjonował obecny status wdrażania systemu kaucyjnego.
Podkreślił, że polski system kaucyjny będzie największym w Europie nie ze względu na liczbę mieszkańców, lecz skalę obrotu opakowaniami. - Szacujemy, że to może być nawet 15 miliardów sztuk. Bardzo ważne jest, żeby system kaucyjny nie preferował i nie wykluczał żadnego opakowania i był równy dla wszystkich uczestników - stwierdził.
Ministra o pierwszych dniach systemu kaucyjnego
Podczas seminarium głos zabrała również podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Anita Sowińska: - W tej chwili system jest w fazie rozruchu, a operatorzy deklarują, że są gotowi pod względem logistycznym i informatycznym do systemu kaucyjnego. Większość sklepów powyżej 200 mkw. jest przygotowana, ale zależy nam także na mniejszych sklepach oraz innych punktach zwrotu. Szacuję, że na początku 2027 roku będziemy mogli ocenić pierwsze efekty systemu kaucyjnego, również pod kątem ekonomicznym - mówiła.
Zauważyła, że Polska jest 17 krajem w Unii Europejskiej, który wdrożył system kaucyjny. Przy czym co do ilości mieszkańców jesteśmy drugim za Niemcami.
- Przed nami ogrom wyzwań przede wszystkim logistycznych, ale także organizacyjnych i edukacyjnych. Wprowadzenie systemu kaucyjnego to szansa dla środowiska oraz korzyści dla gospodarki, „ponieważ w systemie kaucyjnym możemy zebrać ponad 90 proc. opakowań, czyli surowca bardzo wysokiej jakości, zarówno PET, aluminium, ale także szkła wielokrotnego użytku - argumentowała ministra Sowińska.
System kaucyjny: potrzeba powołania organizacji parasolowej
Uczestnicy seminarium wskazali na potrzebę powołania organizacji parasolowej, która mogłaby trzymać nadzór nad systemem, pilnować realizacji wymagań ustawowych, a także zapewniać transparentność wzajemnych rozliczeń.
Agata Juzyk, prezeska zarządu Reselekt SA, podkreśliła: - System kaucyjny musi być szczelny, bo każde opakowanie z kodem EAN może potencjalnie zostać użyte ponownie w sposób nieuprawniony. Dlatego jako operatorzy, mimo braku wspólnej organizacji parasolowej, wypracowaliśmy jednolite standardy dla recyklomatów i uruchomiliśmy centralną bazę danych opakowań, która umożliwia ich precyzyjną weryfikację oraz odrzucanie nieprawidłowych zgłoszeń. To fundament, który chroni system przed nadużyciami i buduje jego wiarygodność - wyjaśniała.
Z kolei Piotr Okurowski, prezes Kaucja.pl Krajowy System Kaucyjny SA podsumował: - Proces wprowadzania opakowań kaucyjnych nie wydarzy się z dnia na dzień – ze względów technicznych, technologicznych i ekonomicznych musi przebiegać stopniowo. Pierwsi producenci już rozpoczęli dystrybucję, pojawiły się pierwsze zwroty opakowań, ale system rusza powoli, w miarę wyprzedawania dotychczasowych zapasów. W Polsce funkcjonuje siedem systemów kaucyjnych – konkurują ze sobą, ale tam, gdzie wymaga tego interes konsumenta, chcemy współpracować, również nad stworzeniem wspólnej organizacji rozliczeniowej.
Przedstawiciele browarów o systemie kaucyjnym
Iwona Jacaszek-Pruś ze Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie, podkreśliła, że butelki zwrotne funkcjonują w efektywnym systemie od lat. - Jako branża piwna, nauczyliśmy konsumentów, że wraz z produktem trzeba zapłacić kaucję i że jest ona zwracana przy oddaniu pustego opakowania. Zależy nam, aby system kaucyjny efektywnie wystartował, ponieważ stracimy to co najważniejsze – zaufanie konsumentów do systemu. Musimy reagować i korygować ewentualne potknięcia. Mam nadzieję, że siedmiu operatorów będzie ze sobą efektywnie rozmawiać. Od lat postulujemy powołanie organizacji parasolowej, która zapewni przejrzystość oraz wspólne rozliczenia - mogliśmy usłyszeć od Iwony Jacaszek-Pruś.
Głos zabrał też Waldemar Kupś, członek zarządu spółki Czysta Polska Recyklomaty: - Pracujemy nad tym, aby system kaucyjny działał w rytmie codziennego dnia – był prosty, intuicyjny i wygodny. Recyklomat CPR powstał właśnie po to, by zwrot opakowań po napojach zajmował tylko chwilę, a odbiór kaucji był możliwie najbardziej komfortowy. Im bardziej dopasujemy technologię do tempa życia, tym szybciej recykling stanie się naszym naturalnym nawykiem - stwierdził.
Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) a system kaucyjny
W związku z faktem, że system kaucyjny jest częścią systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) w zakresie opakowań, a w połowie sierpnia br. ukazał się projekt ustawy przedstawiający nowy model systemu ROP w Polsce, ostatnia część seminarium poświęcona została właśnie tej tematyce.
W sesji pt. „Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta” udział wzięła Gabriela Lenartowicz - poseł na Sejm RP, przewodnicząca podkomisji stałej ds. monitorowania gospodarki odpadami, która przedstawiła cele ROP.
- W ramach prac nad ROP chcemy osiągnąć trzy główne cele: ograniczenie ilość odpadów, większą recyklowalność czy promowanie opakowań wielokrotnego użytku. Jednak, aby system redystrybucyjny działał prawidłowo, potrzebne są odpowiednie mechanizmy motywujące do efektywności i ekologii - wyjaśniła.
Podczas seminarium przedstawiono też wyniki badań dotyczących postrzegania systemu kaucyjnego przez Polaków. Pokazały one rosnącą świadomość społeczną i pozytywne nastawienie do idei zwrotu opakowań, co może sprzyjać skutecznej implementacji nowego systemu.
