Zgodnie z projektem ustawy franczyzowej (formalnie: projektem ustawy o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz ustawy - Prawo własności przemysłowej), "przez umowę franczyzy franczyzodawca zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, udostępnić franczyzobiorcy do korzystania za wynagrodzeniem koncepcję lub technikę prowadzenia działalności gospodarczej oraz rzeczy lub prawa służące wykonywaniu tej działalności, w szczególności nazwę przedsiębiorstwa, znaki towarowe i patenty, a franczyzobiorca zobowiązuje się do prowadzenia we własnym imieniu i na własny rachunek działalności gospodarczej w oparciu o udostępnioną koncepcję lub technikę, rzeczy lub prawa". Projektodawcy chcą, by umowa franczyzy wymagała zachowania formy dokumentowej pod rygorem nieważności.
Obowiązkowy prospekt franczyzowy
Pojawić ma się wymóg dostarczenia tzw. prospektu franczyzowego. Nie później niż 14 dni przed zawarciem umowy franczyzy, franczyzodawcy będą musieli udostępniać franczyzobiorcy aktualny wzorzec umowy franczyzy i dokument informacyjny. Taki dokument zawierać będzie musiał co najmniej 14 pozycji, w tym kilka takich, które z pewnością nie spodobają się franczyzodawcom.
W dokumencie znajdą się obowiązkowo takie pozycje, jak: dane identyfikujące franczyzodawcę; opis działalności gospodarczej franczyzodawcy, w szczególności liczba zawartych umów franczyzy, według stanu na koniec poprzedniego roku kalendarzowego; opis działalności, która ma być wykonywana przez franczyzobiorcę; sposób ustalania wynagrodzenia franczyzodawcy; opis świadczeń franczyzodawcy, w szczególności wymienienie udostępnianych do
korzystania koncepcji lub techniki działalności gospodarczej, rzeczy lub praw; a także informację o szacunkowej wartości wydatków lub nakładów niezbędnych do poniesienia przez franczyzobiorcę w celu rozpoczęcia wykonywania umowy franczyzy.
Na tym nie koniec. W prospekcie będą musiały pojawić się także informacje o szacowanej wysokości przychodów franczyzobiorcy oraz o sposobie jej wyliczenia; informacje o zobowiązaniu franczyzobiorcy do zawierania umów z podmiotami trzecimi wskazanymi przez franczyzodawcę, o ile przewiduje się zawieranie takich umów; oraz informację o zakresie i środkach nadzoru franczyzodawcy nad sposobem wykonywania umowy franczyzy przez franczyzobiorcę, w szczególności o zakresie dostępu do tajemnic przedsiębiorstwa franczyzobiorcy oraz o prawie franczyzodawcy do wydawania wytycznych i poleceń, o ile przewiduje się nadzór franczyzodawcy nad sposobem wykonywania umowy franczyzy przez franczyzobiorcę.
Obowiązkowe będzie także podanie w prospekcie informacji o zasadach przejścia praw i obowiązków wynikających z umowy franczyzy oraz przystępowania nowej osoby do umowy po stronie franczyzobiorcy, o ile przewiduje się taką możliwość; informacji o zdarzeniach stanowiących podstawę nałożenia kar umownych oraz o sposobie ustalania ich wysokości, o ile przewiduje się nakładanie kar umownych; okresie obowiązywania umowy franczyzy i warunkach jej przedłużenia; terminach wypowiedzenia umowy franczyzy; oraz informacji o zakazie konkurencji, w tym o terminach obowiązywania tego zakazu, o ile przewiduje się zakaz konkurencji.
Projekt przewiduje, że franczyzobiorca będzie mógł wypowiedzieć umowę franczyzy ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli franczyzodawca nie udostępnił franczyzobiorcy dokumentu informacyjnego lub zawarł w nim informacje nierzetelne albo nieprawdziwe dotyczące spraw mających istotne znaczenie, a uzasadnione jest przypuszczenie, że gdyby franczyzobiorca był należycie o nich poinformowany, to umowy by nie zawarł i nie upłynął okres trzydziestu dni od powzięcia o tym wiedzy przez franczyzobiorcę. Uprawnienie takie wygasać jednak będzie z upływem roku od dnia zawarcia umowy franczyzy.
Ponadto franczyzodawca zobowiązany będzie do naprawienia szkody wyrządzonej franczyzobiorcy przez zamieszczenie w dokumencie informacyjnym informacji nierzetelnych albo nieprawdziwych, chyba że nie ponosi winy.
Wskazane powyżej przepisy sosowane mają być odpowiednio w razie przedstawienia franczyzobiorcy przez franczyzodawcę oferty zmiany umowy franczyzy. W razie braku zgody franczyzobiorcy na przyjęcie oferty zmiany umowy franczyzy, strony mają pozostać związane dotychczasowymi warunkami umowy.
Projekt ustawy przewiduje, że franczyzobiorca zobowiązany będzie (o ile strony nie postanowią inaczej) do zachowania w tajemnicy udostępnionej przez franczyzodawcę poufnej koncepcji lub techniki prowadzenia działalności gospodarczej, a obowiązek zachowania tajemnicy nie jest ograniczony w czasie. Ponadto, o ile strony nie postanowią inaczej, franczyzobiorca nie będzie mógł przenieść na inną osobę praw z umowy franczyzy, ani wnieść ich tytułem wkładu do spółki.
Jak czytamy w projekcie, jeżeli wskutek okoliczności, za które franczyzobiorca odpowiedzialności nie ponosi i które nie dotyczą jego osoby, zwykły przychód z działalności franczyzobiorcy ulegnie znacznemu zmniejszeniu, franczyzobiorca będzie mógł żądać proporcjonalnego zmniejszenia wynagrodzenia franczyzodawcy za czas, w którym przychód uległ znacznemu zmniejszeniu. Zmniejszenie wynagrodzenia franczyzodawcy następować będzie w drodze powództwa lub zarzutu uprawnionego.
Jak ma wyglądać wypowiadanie umowy?
Projekt zakłada, że franczyzodawca będzie mógł wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym w pięciu sytuacjach. Będzie miała takie uprawnienie, jeżeli franczyzobiorca nie podejmie działalności gospodarczej w oparciu o umowę franczyzy w okresie sześciu miesięcy od dnia zawarcia umowy albo trwale zaprzestanie jej prowadzenia. Druga możliwość to wypowiedzenie w sytuacji, gdy wobec franczyzobiorcy prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie objętym umową franczyzy.
Pozostałe trzy sytuacje, w których franczyzodawca będzie mógł wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, to: gdy franczyzobiorca utraci pełną zdolność do czynności prawnych; gdy doszło do rażącego naruszenia przez franczyzobiorcę istotnego postanowienia umowy wywołującego nieodwracalne skutki albo franczyzobiorca pomimo upomnienia na piśmie nadal narusza istotne postanowienia umowy franczyzy; albo gdy pomimo wezwania do zapłaty na piśmie franczyzobiorca dopuszcza się zwłoki z zapłatą wynagrodzenia franczyzodawcy za dwa pełne okresy płatności.
Projekt ustawy franczyzowej przewiduje, że franczyzobiorca będzie mógł wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, jeżeli doszło do rażącego naruszenia przez franczyzodawcę istotnego postanowienia umowy wywołującego nieodwracalne skutki albo franczyzodawca pomimo pisemnego upomnienia nadal narusza istotne postanowienia umowy franczyzy.
Dalej w projekcie przewidziano, że umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana przez franczyzobiorcę na trzy miesiące naprzód. Ponadto umowa zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana przez franczyzodawcę na sześć miesięcy naprzód, chyba że w umowie przewidziano dłuższy termin wypowiedzenia. Oprócz tego, w przypadkach określonych w umowie zawartej na czas oznaczony, franczyzobiorca będzie mógł wypowiedzieć umowę.
Co z zakazem konkurencji?
Autorzy projektu ustawy chcą też, by po rozwiązaniu umowy franczyzy zakaz konkurencji mógł obejmować wyłącznie zobowiązanie franczyzobiorcy do nietworzenia konkurencyjnego systemu franczyzowego przez okres nie dłuższy niż rok od dnia rozwiązania umowy franczyzy.
W projekcie zapisano, że roszczenie o zapłatę kary umownej wygasać będzie w terminie roku od dnia, w którym franczyzodawca dowiedział się lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu zobowiązania przez franczyzobiorcę, chyba że franczyzodawca dokonał w tym terminie wezwania do zapłaty kary umownej.
Projekt kolejnego przepisu przewiduje, że weksel własny in blanco wręczony franczyzodawcy w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy franczyzy powinien zawierać zastrzeżenie "nie na zlecenie" lub inne równoznaczne.
W razie przyjęcia przez franczyzodawcę w celu spełnienia lub zabezpieczenia świadczenia wynikającego z umowy franczyzy weksla własnego in blanco niezawierającego zastrzeżenia "nie na zlecenie" lub innego równoznacznego i przeniesienia takiego weksla na inną osobę, franczyzodawca zobowiązany będzie do naprawienia poniesionej przez wystawcę weksla szkody. Ten przepis stosowany ma być również, gdy weksel własny in blanco znalazł się w posiadaniu innej osoby wbrew woli franczyzodawcy.
Projekt ustawy franczyzowej w aktualnym brzmieniu przewiduje także modyfikację ustawy Prawo własności przemysłowej. Pomysłodawcy chcą, by fragment "Umowa licencyjna wymaga, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej" zastąpić słowami "Umowa licencyjna wymaga, pod rygorem nieważności, zachowania formy dokumentowej".
Kogo obejmie nowa ustawa?
Nowe przepisy mają być stosowanie wyłączne w odniesieniu do umów franczyzy zawartych od dnia wejścia w życie ustawy. Kiedy to będzie? Projekt przewiduje, że po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Do tego droga wciąż daleka. Najpierw projekt ustawy przyjąć musi rząd, który jako termin wyznaczył sobie trzeci kwartał br. Potem projekt będzie musiał przejść przez Sejm i Senat, by finalnie - już jako ustawa - wylądować na biurku prezydenta Andrzeja Dudy.
