ZUS coraz uważniej podchodzi do kontroli zwolnień lekarskich. Tylko w 2024 roku Zakład wstrzymał wypłaty zasiłków chorobowych na kwotę niemal 640 tys. zł, co stanowi ponad dwukrotność sumy z 2020 roku. Na zwiększenie skuteczności kontroli wpływ ma m.in. fakt, że kontrolerzy nie ograniczają się jedynie do tradycyjnych metod sprawdzania zasadności zwolnienia. Coraz częściej sięgają również po analizę danych z mediów społecznościowych oraz monitorują podejrzane schematy zachowań pracowników.
Inspektorzy ZUS sprawdzają:
- czy osoba przebywa pod wskazanym adresem i przestrzega zaleceń lekarza,
- czy podejmuje jakąkolwiek pracę zarobkową, w tym pracę dorywczą lub działalność nierejestrowaną,
- czy jej aktywność w mediach społecznościowych nie przeczy deklarowanej niezdolności do pracy, np. poprzez publikowanie zdjęć z podróży czy relacji z imprez sportowych,
- co dzieje się na koncie chorego w czasie zwolnienia lekarskiego, w ten sposób chce wyłapać osoby, które w okresie zwolnienia generują dochody z pracy zarobkowej.
Warto wiedzieć, że ZUS prowadzi dwa rodzaje kontroli zaświadczeń lekarskich. Pierwsza dotyczy prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Kontrolę tę przeprowadzają lekarze orzecznicy ZUS, którzy weryfikują, czy ubezpieczony rzeczywiście jest niezdolny do pracy oraz czy wystawione zaświadczenie lekarskie jest zasadne.
Druga kontrola dotyczy prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich. Polega ona na sprawdzeniu, czy osoba korzystająca ze zwolnienia wykorzystuje je zgodnie z jego celem, tj. czy nie podejmuje pracy ani innych działań mogących utrudniać powrót do zdrowia. Tego typu kontrole mogą również przeprowadzać pracodawcy zatrudniający powyżej 20 osób.
Kontrole mogą być przeprowadzane w miejscu zamieszkania chorego pracownika, w miejscu jego czasowego pobytu lub w innym miejscu, jeżeli istnieją ku temu przesłanki.
ZUS zyskał właśnie dodatkowe uprawnienia w zakresie kontroli zwolnień lekarskich: inspektorzy ZUS mogą przeprowadzać niezapowiedziane wizyty w miejscu zamieszkania pracownika oraz weryfikację jego aktywności zawodowej podczas trwania zwolnienia, co cieszy handel, boryjkający się z brakiem rąk do pracy.
Najczęstsze przyczyny kwestionowania zwolnień lekarskich
Z danych ZUS wynika, że najczęściej kwestionowane są zwolnienia lekarskie z takich powodów jak:
- wykonywanie pracy zarobkowej podczas zwolnienia;
- niezgodność miejsca pobytu: przebywanie w innym miejscu niż wskazane w zwolnieniu lekarskim bez uzasadnionej przyczyny;
- niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia: pracownicy będąc na L4 uczestniczą w aktywnościach niezgodnych z celem zwolnienia, np. zawody sportowe czy wakacje;
- brak współpracy podczas kontroli, który polega m.in. na unikaniu kontaktu z inspektorami ZUS lub odmowie udzielenia informacji.
Z biznesowego punktu widzenia rodzi to nadzieję, że w przysżłym roku - z powodu ryzyka kontroli - "lewych" zwolnień lekarskich będzie znacznie mniej.
