Jak podkreślają przedstawiciele firmy Tomra Collection według dostępnych badań rynkowych, wśród głównych oczekiwań konsumentów co do systemu kaucyjnego jest przede wszystkim wygodna forma zwracania opakowań. Tomra zapytała nawet konsumentów w różnych krajach o to, co decyduje o miejscu oddawania odpadów. Na pierwszym miejscu znalazły się placówki, gdzie konsumenci robią zakupy najczęściej, na drugim placówki najbliżej domu, a na trzecim te, które mają sprawnie działające recyklomaty.
Ustawienie dobrze działającego urządzenia może zatem istotnie wpłynąć na customer experience, choć oczywiście nie jest to wymagane prawem, bo zbiórkę można prowadzić także w formie manualnej. Na taki ruch zdecydują się najprawdopodobniej mniejsze sklepy. Także te, których metraż nie sięga 200 mkw. One również mogą wejść do systemu. Przedstawiciele producenta recyklomatów widzą w tym sporą korzyść dla małych detalistów.
– To do małego sklepu wstąpimy po drodze, aby oddać pojedyncze opakowania. Tam przy okazji, wykorzystamy zwróconą kaucję na zakupy. W ten sposób małe sklepy mogą zyskać nowych klientów i utrzymać lojalność swoich stałych bywalców – mówi Konrad Robak, country manager, Tomra Collection Polska.
Ile automatów stanie w polskich sklepach?
Z szacunków firmy wynika, że zbiórka będzie odbywać się w ok. 37 tys. punktów, z czego w aż 16-17 tysiącach za pomocą automatów. Ten odsetek ma rosnąć z roku na rok. W sumie Tomra szacuje, że w systemie kaucyjnym rocznie zbieranych będzie ok. 12 mld opakowań. Konsumenci dostaną kaucję w momencie zwrotu butelek. Jej wysokość ustalono ustawowo na 50 groszy od opakowania (takie zapisy znalazły się w stosownym rozporządzeniu). W przypadku automatów Tomry wydawany będzie voucher do wymiany na gotówkę w kasie. W innych krajach można nim płacić za zakupy, ale polskie przepisy nie przewidują takiej możliwości.
Tomra zwraca uwagę, że opakowania objęte systemem kaucyjnym powinny posiadać odpowiednie oznakowanie – logo i specjalny kod kreskowy, który świadczy o tym, że opakowanie jest zgłoszone do systemu recyklingu przez producenta. Co istotne, zazwyczaj logistyka przy zbiórce manualnej opakowań wymaga, aby sklep zbierał niezmiażdżone opakowania z nieuszkodzonymi kodami kreskowymi, aby mogły być ponownie przeliczone przez operatora. Każdy worek powinien być zamknięty i oznaczony odrębnym kodem kreskowym. Natomiast przy zbiórce automatycznej to recyklomat jest odpowiedzialny za przeskanowanie produktu, sprasowanie i umieszczenie w wyznaczonym koszu.
– W Polsce widzimy ogromny potencjał. W ramach programów pilotażowych recyklomaty Tomra Collection od początku 2023 roku zebrały już 24,5 mln opakowań – dodaje Konrad Robak. Urządzenia stanęły już m.in. już w 12 sklepach sieci Żabka.
Zostało niewiele czasu
System kaucyjny zacznie w Polsce obowiązywać od początku 2025 roku, to efekt wdrożenia w Polsce unijnej dyrektywy Single Use Plastic. Do tego czasu powinni zostać powołani operatorzy, którzy podpiszą umowy ze sklepami i zorganizują logistykę odbioru odpadów z placówek. Operatorzy – może być ich kilku – mają działać w formule non-profit.
Systemem kaucyjnym objęte zostały plastikowe butelki do pojemności 3 l, szklane butelki wielorazowego użytku do pojemności 1,5 l oraz metalowe puszki do pojemności 1 l. Ustawodawca narzucił na producentów konieczność zebrania 77 proc. wprowadzonych opakowań już w pierwszym roku funkcjonowania systemu. W 2026 roku wyniesie on 81 proc., w 2027 84 proc., a w 2028 89 proc. Finalnie w 2029 roku poziom zbiórki i recyklingu ma wynosić 90 proc. Jeżeli producenci nie zdołają osiągnąć tych limitów, zapłacą tzw. opłatę produktową za każdy kilogram poniżej masy wprowadzonych opakowań. Maksymalnie może ona wynosić 25 zł za kilogram, ale dokładna wartość ma zostać określona w stosownym rozporządzeniu.
