Producenci i sieci handlowe mierzą się dziś z nowymi wyzwaniami. Konsumenci chcą mieć lepszy dostęp do wiarygodnych, kompleksowych informacji o produktach, w tym o ich pochodzeniu, składzie, sposobie recyklingu czy certyfikatach. Jednocześnie regulatorzy coraz większy nacisk kładą na transparentność, identyfikowalność i gospodarkę obiegu zamkniętego. Odpowiedzią na te wymagania mogą być kody nowej generacji 2D od GS1. Umożliwiają one przekazywanie znacznie szerszego zakresu informacji zarówno uczestnikom łańcucha dostaw, jak i konsumentom. Przejście z tradycyjnych kodów kreskowych (1D) na kody 2D od GS1 już się rozpoczęło i objęło także polski rynek.
Kody 2D od GS1 coraz szerzej wdrażane w handlu
Transformacja z 1D na 2D to inicjatywa biznesu: producentów, właścicieli marek oraz sieci handlowych skupionych w Consumer Goods Forum (CGF). Impulsem do zmiany jest potrzeba lepszego dostępu do danych produktowych i większe zaangażowanie konsumentów. GS1 jako globalna, neutralna organizacja standaryzacyjna non-for-profit, wspiera przedsiębiorstwa na całym świecie w tej transformacji.
Zgodnie z założeniami inicjatywy CGF w najbliższych latach producenci będą powszechnie wdrażać kody 2D od GS1 na opakowaniach produktów konsumenckich, a sieci handlowe – przygotowywać punkty sprzedaży do ich odczytu. Poparcie dla tego kierunku wyrazili liderzy rynkowi m.in. Barilla Group, Carrefour, 7-Eleven, Dr. Oetker, Lidl International, L’Oréal, Mondelēz International, Nestlé czy The Procter & Gamble Company.
Jak wygląda gotowość sieci handlowych?
Na najbardziej zaawansowanych rynkach, takich jak Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Francja i kraje Beneluksu, duże sieci prowadzą pilotaże oraz wdrożenia etapowe. Testują kody 2D od GS1 przy kasach, w magazynach i centrach dystrybucyjnych, a równocześnie modernizują skanery, systemy POS, narzędzia logistyczne i bazy danych. Transformacja przyspiesza także w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce. Na krajowym rynku część sieci obsługuje już różne rodzaje kodów 2D od GS1. GS1 DataMatrix odczytują Żabka, DOZ, MAKRO, Selgros i H&M, natomiast QR z GS1 Digital Link: Carrefour, Kaufland oraz C&A.
GS1 Polska cyklicznie sprawdza, w jakim stopniu sieci handlowe i ich systemy kasowe są przygotowane do odczytu kodów 2D od GS1 w punktach sprzedaży.
Ocena gotowości najczęściej składa się z dwóch etapów. Najpierw sieć wypełnia ankietę samooceny, określając aktualny poziom przygotowania. Następnie przeprowadza praktyczny test przy kasach, który pozwala zweryfikować odczyt kodów 2D i interpretację zapisanych w nich danych. GS1 Polska może wspierać sieć na każdym etapie audytu.
Gotowość na kody 2D nie kończy się na skanerach
W dyskusji o kodach 2D często pojawia się uproszczenie, że zmiana polega tylko na wymianie skanera i graficznego wyglądu kodu. Tymczasem wdrożenie kodów dwuwymiarowych oznacza przede wszystkim nowy sposób zarządzania danymi produktowymi.
Przy ocenie gotowości do wdrożenia kodów 2D od GS1 sieci handlowe powinny przeanalizować cztery kluczowe obszary:
- Infrastruktura skanująca: czy czytniki kasowe, kasy samoobsługowe, terminale weryfikacyjne i kolektory danych w centrach dystrybucyjnych odczytują kody 2D od GS1?
- Systemy informatyczne (IT): czy systemy POS, ERP i WMS poprawnie odczytują oraz rozdzielają dane zapisane w standardzie GS1, np. numer GTIN, datę ważności i numer partii?
- Zarządzanie danymi i jakość baz produktowych: czy systemy mogą współpracować z zewnętrznymi bazami danych i resolverami, które łączą kod z aktualną zawartością online?
- Procesy organizacyjne: jak wykorzystać nowe dane w codziennych operacjach sklepu, od logistyki przyjęć, przez zarządzanie zapasami z uwzględnieniem dat ważności, po automatyzację przecen i obsługę zwrotów?
Dlatego ważnym pierwszym krokiem jest sprawdzenie gotowości sieci za pomocą ankiety samooceny oraz przeprowadzenie wewnętrznej analizy procesów. Pozwala to ocenić infrastrukturę, dane i sposób działania organizacji, wskazać obszary wymagające zmian oraz zaplanować kolejne decyzje na podstawie rzeczywistego obrazu sytuacji.
Jeden kod, różne zastosowania danych
Kod kreskowy EAN od lat skutecznie służy do identyfikacji produktów, jednak nie obejmuje wszystkich potrzeb współczesnego rynku. Kody 2D od GS1 rozszerzają te możliwości, w szczególności kod QR z GS1 Digital Link. Można w nim zapisać dane wspierające sprzedaż, logistykę, bezpieczeństwo produktów, obsługę konsumenta oraz realizację wymogów informacyjnych.
Z perspektywy sieci handlowych szczególnie istotne mogą być cztery elementy:
- GTIN - konieczny do zarejestrowania sprzedaży w kasie sklepowej.
- Numer partii - może usprawnić szybkie wycofanie produktu z rynku i zablokowanie jego sprzedaży.
- Data ważności - może wspierać m.in. blokadę sprzedaży produktów po terminie oraz sprawniejszą przecenę artykułów z krótką datą ważności.
- Adres URL zgodny ze standardem GS1 Digital Link - prowadzi do zawsze aktualnych informacji o produkcie, np. o składzie, alergenach, pochodzeniu, instrukcji użycia, certyfikatach, zasadach recyklingu lub innych danych ważnych dla konsumentów i partnerów biznesowych.
Kod 2D od GS1 może więc pełnić funkcję wspólnego punktu dostępu do danych dla różnych odbiorców. Konsument, logistyk, dział jakości, partner handlowy i organ nadzoru potrzebują innych informacji. Standardy GS1 porządkują te dane w sposób umożliwiający ich wykorzystanie w wielu systemach i procesach.
Zmieniają się oczekiwania konsumentów i wymagania regulatorów
Znaczenie kodów 2D od GS1 nie wynika wyłącznie z rozwoju technologii. W Unii Europejskiej, wraz z rosnącą rolą gospodarki o obiegu zamkniętym i transparentności danych o produktach i opakowaniach, pojawiają się nowe regulacje. Należą do nich m.in. Cyfrowy Paszport Produktu (DPP), Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) czy dyrektywa przeciwdziałająca greenwashingowi tzw. EmpCo. Kod QR z GS1 Digital Link może być praktycznym nośnikiem danych i punktem dostępu do informacji, które będą miały coraz większe znaczenie w relacjach między producentami, sieciami handlowymi, regulatorami i konsumentami.
Konsumenci oczekują przy tym dokładnych danych. Według raportu Syndigo (2024) 73% kupujących gorzej ocenia markę, jeśli informacje o produktach są niepełne albo błędne, a co drugi konsument zrezygnował z tego powodu z zakupu. Badania Kantar dla GS1 Polska (2025) pokazują z kolei, że 57% konsumentów deklaruje chęć skanowania kodów QR na opakowaniach, aby uzyskać dodatkowe informacje o produktach. QR z GS1 Digital Link może zatem wspierać budowanie zaufania klientów i ograniczać ryzyko rezygnacji z zakupu.
Najważniejsza jest gotowość na dane
Kody 2D od GS1 są kolejnym, naturalnym etapem rozwoju identyfikacji produktów. Łączą fizyczny produkt z szerszym zakresem danych wykorzystywanych w sprzedaży, logistyce, bezpieczeństwie, transparentności i komunikacji z konsumentem. Dla sieci handlowych oznacza to potrzebę rozpoczęcia przygotowań, zanim nowe oznaczenia staną się codziennością w sklepach.
Weryfikacja gotowości pozwala przeprowadzić transformację stopniowo i dopasować ją do skali działalności, kategorii produktowych oraz relacji z dostawcami. Równie ważne jest przygotowanie zespołu i zapewnienie, że pracownicy rozumieją zasady działania kodów 2D od GS1.
Sprawdź, czy Twoja sieć jest gotowa na kody nowej generacji. Zacznij od wypełnienia ankiety samooceny od GS1 Polska.
