22 sierpnia Dniem Pracownika Ochrony
22 sierpnia obchodzimy Dzień Pracownika Ochrony. Dlaczego tego dnia? Ponieważ właśnie 22 sierpnia 1997 roku weszła w życie Ustawa o Ochronie Osób i Mienia.
Jest to doskonała okazja, by złożyć serdeczne życzenia wszystkim pracownikom ochrony za ich trud i zaangażowanie w zapewnianie bezpieczeństwa. Codzienna praca tych osób, często niewidoczna dla społeczeństwa, stanowi istotny fundament ochrony mienia, osób oraz integralności wielu instytucji i obiektów w naszym kraju.
W założeniu pracownicy ochrony pełnią rolę strażników bezpieczeństwa. Począwszy od działań doraźnych i reagowania na sygnały alarmowe, przez obsługę systemów zabezpieczenia technicznego, aż po konwojowanie cennych przedmiotów i ochronę obiektów infrastruktury krytycznej. A to wymaga wysokich kwalifikacji i odpowiedzialności.
Pracownicy ochrony to filar bezpieczeństwa społecznego, ale prawo nie ułatwia im pracy
Niestety, pomimo ogromnego znaczenia ich roli, legislacja w Polsce nie stwarza im należnego, wyraźnego i respektowanego miejsca w systemie bezpieczeństwa. Niedostosowanie ustawy do wyzwań XXI wieku przekłada się na osłabienie skuteczności służb ochrony, potencjalnie zwiększając ryzyko dla obywateli i infrastruktury krytycznej.
Ustawa z 1997 roku, choć nowelizowana, pozostaje przestarzała wobec wymogów współczesnego bezpieczeństwa. Szczególnie widać to w świetle unijnej ustawy CER i dyrektywy NIS2, które są ze sobą ściśle skorelowane. Ustawa CER skupia się na odporności krytycznych podmiotów na zagrożenia fizyczne i terrorystyczne, a dyrektywa NIS2 wymaga wysokiego, wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na obszarze całej Unii.
Ignorancja i bierność ustawodawców wobec specyfiki pracy i wyzwań branży ochrony osób i mienia przekłada się na brak kompleksowego wsparcia prawno-organizacyjnego. To jest także wyraz niedocenianie roli pracowników ochrony jako filaru bezpieczeństwa społecznego. To paradoks, że choć pracownicy ochrony są formalnie wpisani do rejestru kwalifikowanych, ich status prawny, warunki pracy i ochrona prawna pozostają ograniczone i niedostosowane do realiów.
Polskie prawo wymaga zmian w zakresie użycia broni i szkolenia pracowników ochrony
Jednym z takich przykładów jest aspekt kwalifikacji pracowników ochrony. Otóż zgodnie z prawem, każdy kwalifikowany pracownik ochrony w Polsce musi przejść obowiązkowe szkolenie kwalifikacyjne oraz odnawiać je co kilka lat. Ale problemem jest całkowity brak nadzoru nad ośrodkami szkoleniowymi, a także aktualizacji i elastyczności prowadzonych przez nie szkoleń. Ustawa CER wymaga bowiem systemu ciągłej, szybkiej adaptacji kwalifikacji do zmieniających się zagrożeń, takich jak cyberprzestępczość czy terroryzm. W praktyce polskie szkolenia nie spełniają tych wymogów, co osłabia gotowość służb ochrony w ogóle.
Również w zakresie stosowania środków przymusu oraz użycia broni polska ustawa wymaga unowocześnienia, by zapewnić jasność i efektywność ich wykorzystania zgodną z europejskimi standardami. Ważnym obszarem jest również synchronizacja z krajowymi programami bezpieczeństwa, takimi jak „Razem Bezpieczniej”.
Niespójność prawa obniża wartość narzędzi do walki z kradzieżami sklepowymi
Niestety, brak spójności regulacji widoczny jest na przykład w prawie dotyczącym Elektronicznego Rejestru Sprawców Wykroczeń przeciwko Mieniu (ERSW). Ten rejestr, uruchomiony w 2019 roku, ma za zadanie poprawić wymianę informacji w przypadkach drobnych kradzieży i przeciwdziałać eskalacji wykroczeń do przestępstw poprzez monitorowanie recydywy.
Jednakże problemy legislacyjne, m.in. związane z niejasnościami w aktualizacji danych czy przedawnieniem wykroczeń, utrudniają pełne wykorzystanie ERSW. Ponadto brak integracji tego rejestru z pozostałymi systemami bezpieczeństwa i ograniczony dostęp dla służb ochrony powodują, że narzędzie to działa poniżej potencjału, osłabiając ogólną zdolność reagowania.
Co należy zmienić w prawie o ochronie osób i mienia?
Ta sytuacja wymaga pilnej interwencji ustawodawcy, który powinien nie tylko docenić, ale i w praktyce uznać pracowników ochrony jako kluczowy element systemu bezpieczeństwa. Ustawa o Ochronie Osób i Mienia wymaga pilnej reformy, a nie kosmetycznych zmian, z uwzględnieniem:
- pełnej synchronizacji z ustawą CER i dyrektywą NIS2 w zakresie ochrony fizycznej, technicznej i cybernetycznej
- nadania zawodowi pracownika ochrony właściwej rangi, adekwatnej do poziomu ryzyka, z którym wiąże się wykonywanie związanych z nim zadań
- elastycznych, aktualizowanych i wysokiej jakości szkoleń wszystkich pracowników ochrony
- jasnych regulacji dotyczących koncesjonowania agencji ochrony i wyłączenia z rynku pseudo przedsiębiorców, którzy nie spełniają odpowiednich norm
- spójnej koordynacji z organami ścigania, służbami ratowniczymi, instytutami badawczymi, krajowymi programami bezpieczeństwa i narzędziami, takimi jak ERSW
Bez zmian ustawowych, a w konsekwencji działań wdrożeniowych i rozwojowych, Polska pozostanie na uboczu efektywnej ochrony w XXI wieku, narażając obywateli oraz najważniejsze elementy infrastruktury krytycznej na rosnące zagrożenia.
Niech jesień przyniesie branży ochroniarskiej zmiany, które będą realnym wsparciem
Niech Dzień Pracownika Ochrony nie będzie tylko momentem gratulacji dla tych, którzy każdego dnia czuwają nad naszym spokojem. Ale też niech to będzie czas refleksji nad tym, jak daleko pozostaje system prawny od rzeczywistego uznania ich nieocenionej roli. Miejmy nadzieję, że już jesienią tego roku nie zabraknie inicjatyw legislacyjnych, które poprawią status pracowników ochrony, zapewniając im odpowiednie miejsce i warunki działania, na które w pełni zasługują.
Życzmy więc wszystkim pracownikom ochrony dużo siły, wytrwałości i satysfakcji z pełnionych obowiązków oraz większego szacunku i realnego wsparcia ze strony państwa i społeczeństwa. Niech ich praca będzie dostrzegana i doceniana nie tylko słowami, ale przede wszystkim konkretnymi działaniami legislacyjnymi i organizacyjnymi.
Autor: Adam Suliga, audytor procesów i systemów, Safety Project
